Место доходов от само занятости в общих доходах населения в Узбекистане

Аннотация

Мамлакатимизда аҳолининг иқтисодий фаоллигини оширишда аҳоли даромадлари таркибида мустақил равишда банд бўлишдан олинган даромадлари салмоқли ўрин тутади. Мақолада аҳолининг мустақил равишда банд бўлишдан олинган даромадларига таъсир қилувчи омилларнинг эконометрик модели ишлаб чиқилган. Мақолада берилган таклифлар аҳолининг кичик бизнес ва оилавий тадбиркорлик фаолиятини ташкил этиш ва ривожлантиришга хизмат қилади. Калит сўзлар: аҳоли даромадлари, оилавий тадбиркорлик, “Бизнес юритиш” субрейтинги, инвестициялар, эконометрик модел, “Jarke-Bera” тести, қолдиқлар гистограммаси, ноль гипотеза, регрессия тенгламаси. МЕСТО ДОХОДОВ ОТ САМО ЗАНЯТОСТИ В ОБЩИХ ДОХОДАХ НАСЕЛЕНИЯ В УЗБЕКИСТАНЕ Бердиев Ғайрат Ибрагимович - Гулистанский Государственный Университет старший преподаватель PhD Кудратов Алишер Алижанович - Гулистанский Государственный Университет стажёр-преподователь Уринқулов Сарварбек Хасанович - Магистрант Гулистанский Государственный Университет Аннотация: В нашей стране в повышении экономической активности населения, доходы от самозанятости играют значительную роль в структуре доходов населения. В статье разработана эконометрическая модель факторов, влияющих на доходы населения от самозанятости населения. Представленные в статье предложения служат для организации и развития малого бизнеса и семейного предпринимательства населения. Ключевые слова: доходы населения, семейный бизнес, субрейтинг «Doing Business», инвестиции, эконометри- ческая модель, тест Jarke-Bera, остаточная гистограмма, нулевая гипотеза, уравнение регрессии. Иқтисодиёт ва таълим / 2021 йил, 4-сон 306 ДЕМОГРАФИЯ. МЕҲНАТ ИҚТИСОДИЁТИ ROLE OF INDEPENDENT SELF-EMPLOYMENT IN POPULATION INCOME IN UZBEKISTAN Berdiyev Gayrat Ibragimovich - Gulistan State University senior teacher PhD, Qudratov Alisher Alijanovich - Gulistan State University trainee teacher Urinqulov Sarvarbek Xasanovich Gulistan State University master's student Annotation: In our country, in increasing the economic activity of the population, income from self-employment play a significant role in the structure of the population's income. The article develops an econometric model of factors influencing the income of the population from self-employment of the population. The proposals presented in the article serve for the organization and development of small business and family entrepreneurship of the population. Key words: household income, family business, “Doing Business” sub-rating, investments, econometric model, Jarke-Bera test, residual histogram, null hypothesis, regression equation. Ўзбекистонда уй хўжаликларининг иқти- хўжаликларининг умумий даромадига пул содий фаоллигини оширишнинг устувор йўна- даромадлари ва натура шаклидаги даромад- лишларидан бири бу оилавий тадбиркорликни лар, шунингдек доимий асосда такрорланувчи ташкил этиш деб баҳоланган. Оилавий тадбир- хусусиятга эга бўлган, йиллик ёки ундан кам корлик фаолиятининг муваффақияти, бирин- вақт оралиғида уй хўжалиги ёки унинг алоҳида чидан, оиланинг моддий ресурсларига, иккин- аъзоларига тушадиган тушумлардан ташкил чидан, унинг аъзоларининг тадбиркорлик қо- топади. Ўзбекистонда 2019 йилда аҳолининг билиятига танланган фаолият йўналишига, умумий даромадлари 344,7 трлн. сўмни ташкил унинг объектига ҳамда демографик тавсифла- қилди ва номинал ўсиш суръати 121,9%ни рига, оила аъзоларининг сонига, жинсига, ёши, ташкил этди. Таҳлилларга кўра, аҳолининг пул соғлигининг ҳолатига боғлиқдир. даромадлари таркибида ёлланма ишчиларнинг Ўзбекистон Республикасини ривожланти- меҳнат фаолиятидан ва трансфертлардан олин- ришнинг бешта устувор йўналиши бўйича ган даромади пасайиб бориш тенденциясига Ҳаракатлар стратегияси хусусий мулк ҳуқуқи ва эга. Ёлланма ишчиларнинг меҳнат фаолияти- кафолатларини ишончли ҳимоя қилишни дан олинган даромади тадқиқ этилаётган давр- таъминлаш, хусусий тадбиркорлик ва кичик да 41,5 ¿дан 27,1 ¿гача, трансфертлардан бизнес ривожи йўлидаги барча тўсиқ ва чеклов- олинган даромади 28,4¿дан 25,3¿гача пасай- ларни бартараф этиш, унга тўлиқ эркинлик бе- ган. Бу даврда аксинча аҳолининг мустақил ра- риш, “Агар халқ бой бўлса, давлат ҳам бой ва вишда банд бўлишдан олинган даромад улуши кучли бўлади”[1] деган тамойилни амалга оши- 25,8¿дан 42,0¿ гача ўсган. Мамлакатимиздаги риш борасидаги тадбирларга алоҳида эътибор аҳоли даромадлари таркибининг таҳлили шуни қаратилган. кўрсатадики, кейинги йилларда тадбиркорлик Ўзбекистон Республикаси Президенти то- фаолияти ва мулкдан олинган даромадларнинг монидан 2018 йил 7 июндаги «Ҳар бир оила- улуши ўсиб бормоқда. Тадқиқ этилган даврда тадбиркор» дастурини амалга ошириш тўғри- аҳолининг умумий даромадлари таркибида сида ПҚ-3777 сон Қарори [2] республикамиз уй уларнинг улуши 49,8¿дан 2019 йилга келиб хўжаликларини иқтисодий фаоллиги даражаси- 59,5¿га ўсди (3-расм). ни оширишнинг ҳуқуқий, иқтисодий-молиявий Таъкидлаш жоизки, сўнгги йилларда аҳо- асосларини белгилаб берувчи муҳим меъёрий ли даромадларининг ўсиши билан бир қаторда ҳужжат бўлиб ҳизмат қилади. Дастур до