Сокращение бедности в развитие экономических реформ

Аннотация

This article presents poverty, its socio-economic consequences, criteria for determining the level of poverty, the experience of developed countries in this area, suggestions and recommendations for reducing it. Recommendations were made to reduce informal employment and create new jobs, which are the main directions of poverty reduction, and to prepare young people for modern specialties and professions. Key words: poverty, unemployment, informal employment, social guarantees, welfare of the population, vital needs, needy population, infrastructure, poverty line, business initiatives, digital economy. Иқтисодиёт ва таълим / 2021 йил, 4-сон 288 ДЕМОГРАФИЯ. МЕҲНАТ ИҚТИСОДИЁТИ Кириш. Камбағаллик даражаси мамлакат- Камбағалликни камайтиришнинг асосий нинг ишлаб чиқариш имкониятларида ва аҳоли- йўналишлари бўлган норасмий иш билан банд- нинг турмуш тарзида ифодаланиб, ижтимоий ликни қисқартириш ва янги иш ўринларини масала сифатида деярли барча иқтисодий ти- ташкил этишни кўпайтириш ҳамда ёшларни зимларда намоён бўлади. Камбағаллик мамла- замонавий мутахасисликлар ва касб-ҳунарларга кат иқтисодий ривожланишига салбий таъсир тайёрлашни стратегик ёндашувлари бўйича кўрсатган ҳолда меҳнат бозорида турғун рақо- амалий ва илмий тадқиқотлар ижтимоий йўнал- батсизлик ҳолатини келтириб чиқаради, иқти- тирилган рақамли бозор иқтисодиёти талабла- содий ва ижтимоий тизимларнинг ўзаро муво- ри асосида етарлича олиб борилмаганлиги маз- занатини бузади, омонатлар ҳажмини қисқарти- кур мавзунинг долзарблигини янада оширади. ради ҳамда аҳоли харид қобилиятининг пасайи- Илмий адабиётлар таҳлили. Иқтисодий ши эвазига бозор умумий талабини камайтира- адабиётларда “Камбағаллик – бу турмуш кечи- ди. Камбағаллик бу - меҳнат қилиш, авлодлар риш, меҳнат лаёқатини сақлаб туриш, авлодлар узвийлигини давом эттириш, ҳаётий эҳтиёж- узвийлигини давом эттириш учун зарур бўлган ларни қондириш имкониятига эга бўлмаган энг кам эҳтиёжларни қондириш имкониятига шахс ёки ижтимоий гуруҳларнинг иқтисодий эга бўлмаган шахс ёки ижтимоий гуруҳлар ҳолатларини ифодаловчи кўрсаткич бўлиб, иқтисодий аҳволининг кўрсаткичи, ижтимоий ижтимоий-иқтисодий ҳодиса сифатида иқтисо- гуруҳ ёки индивиднинг ҳаёт учун зарур бўлган дий ривожланиш жараёнида моддий ва номод- энг кам эҳтиёжларини қондира олмаслигининг дий имтиёзлардан фойдаланиш ва даромад- иқтисодий шароитини акс эттирувчи хусусият” ларни тақсимлашдаги тенгсизликнинг оқибати деб таъриф берилган [3]. сифатида изоҳланади. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шу ўринда мазкур тушунчанинг халқаро 2020 йил 24 январь куни Олий Мажлисга йўл- ташкилотлар томонидан берилган таърифлари- лаган Мурожаатномасида таъкидлаганидек га эътибор қаратиш мақсадга мувофиқ: “Камба- “Камбағалликни камайтириш ойлик ёки нафақа ғаллик инсоннинг ҳаёти давомида танлов ва миқдорини кўпайтириш, ёппасига кредит бе- имкониятларга эга бўлмаслиги, жамиятда тўла- риш, дегани эмас. Бунинг учун, энг аввало, қонли иштирок этиш учун тўсиқларнинг мав- аҳолини касбга ўқитиш, молиявий саводхон- жудлиги, бундан ташқари, оиласини боқиши ва лигини ошириш, одамларда тадбиркорлик ҳис- кийинтириши, таълим олиши ёки касалхонада сини уйғотиш, инфратузилмани яхшилаш, фар- даволаниши, бирор соҳада фаолият юритиши зандларини ўқитиш, сифатли даволаниш, ман- ёки даромад олишга имкон берадиган меҳнат зилли нафақа тўлаш тизимини жорий қилиш билан таъминлаш имкониятлари етишмаслиги керак” [4]. ҳамда кредит олиш имкониятининг чекланган- Хусусан мамлакатимиз Президенти лигида намоён бўлади” [1]. Ш.М.Мирзиёевнинг жорий йилнинг 24 январь Олимлар “...камбағалликни абсолют ва куни Олий Мажлисга йўллаган Мурожаатнома- нисбий даражаларда бўлади, деб ҳисоблайди. сида камбағалликни қисқартириш устувор ва- Шунингдек у камбағаллик категорияси дастлаб зифалардан бири сифатида белгиланди. Муро- XIX асрнинг охирлари XX асрнинг бошланишида жаатномада таъкидлаганидек: “Ҳудудларда, инглиз социологлари С.Роунтри ва Ч.Бута томо- айниқса, қишлоқларда аҳолининг аксарият қис- нидан фанга олиб қирилганлигига эътибор қа- ми етарли даромад манбаига эга эмаслиги сир ратганлар. Ушбу олимлар яшаш минимуми – эмас. Ҳар қандай мамлакатда бўлгани каби камбағаллик/даромад чегарасини фанга олиб бизда ҳам кам таъминланган аҳоли қатламлари киришади. Экспертлар ушбу ҳолатда озиқ- мавжуд. Турли ҳисоб-китобларга кўра, улар тах- овқат, кийимлар ва яшаш шароити бўлишини минан 12-15 фоизни ташкил этади. Бу ўринда мезонлар сифатида таъкидлашади. Ушбу мезон- гап кичкина рақамлар эмас, балки аҳолимиз- ларга жавоб бера олмаслик эса, абсолют камба- нинг 4-5 миллионлик вакиллари ҳақида бор- ғалликни англатишини қайд этиб ўтади [2]. моқда. Бу уларнинг бир кунлик даромади 10-13 Аҳолининг камбағал қатлами мамлакатга минг сўмдан ошмаяпти, дегани. Ёки бир оилада хос бўлган тезкор иқтисодий ўсишдан фойда машина ҳам, чорва ҳам бўлиши мумкин, лекин кўриш имкониятидан маҳрум бўлибгина қол- бир киши оғир касал бўлса, оила даромадининг май, жамиятнинг турли соҳаларида иштирок камида 70 фоизи уни даволатишга кетади. Хўш этиш