Воздействие трудового потенциала на эффективность промышленных предприятий в условиях цифровой экономики

Аннотация

This article examines the criteria for increasing the economic efficiency of industrial enterprises, the current situation, as well as the impact of labor potential on production results. The author examines the development of the country's economy, improving the economic performance of enterprises and increasing economic efficiency. Keywords: industry, enterprise, efficiency, production, valuation, stock return, return on capital, labor potential, labor productivity, economy. Кириш. Ишлаб чиқариш самарадорлиги- фаолияти самарадорлигини таъминлаш асосий ни таъминлаш ҳар бир корхона олдида турган вазифаларимиздан биридур. Мамлакатимизда асосий вазифа ҳисобланади. Бизга маълумки бу вазифаларни амалга ошириш учун бир қатор корхоналар фаолиятининг миқдор ва сифат кўр- амалий ишлар қилинмоқда, Президентимиз саткичлари ўзгаришини дарамадлар ва хара- Ш.Мирзиёев томонидан ҳам «...иқтисодиётни жатлар ўртасидаги муносабатда ифодаланилади модернизация ва диверсификация қилиш, меҳ- . Сарфланаётган харажат бирлигига олинадиган нат унумдорлигини ошириш орқали юқори иқ- даромадларни ўзгариши самарадорликни асоси- тисодий ўсишни таъминлаш»[1] муҳим вазифа ни ташкил этади. Хозирги рақобат муҳити чу- сифатида белгилаб берилган. қурлашиб бораётган шароитда саноат корхона- Белгиланган вазифалардан келиб чиққан лари самарадорлигини таъминлашда меҳнат ҳолда саноат корхоналари фаолиятида ишлаб омили алоҳида аҳамият касб этади. Ривожлан- чиқариш ресусрларидан самарали фойдаланиш ган давлатлар тажрибасидан бизга маълумки талаб этилади. “Conference Board” тадқиқотлар ташкилотининг Бизга маълумки мавжуд ишлаб чиқариш маълумотларига асосан ўртача меҳнат самара- ресурсларидан фойдаланиш бевосита ишчи хо- дорлигининг ошиши 3,0-4,0 фоизни ташкил эт- димлардан фойдаланиш даражасига боғлиқ. Шу- моқда. Айниқса саноати яхши ривожланган нинг учун корхоналар фаолияти самарадорли- АҚШ, Германия ва Хитой каби давлатларда меҳ- гини баҳолашда бевосита ишлаб чиқаришда нат самарадорлигини ортиши юқорилиги билан банд бўлаётган ишчи ходимлар фаолиятини ўр- ажралиб турмоқда. ганиш талаб этилади. Мамлакатимизда ҳам саноат корхоналари Илмий адабиётлар таҳлили. Шундан ке- фаолиятида ишлаб чиқариш натижаларини либ чиқиб, бозор рақобати шароитида саноат яхшилашда меҳнат самарадорлигига алоҳида ишлаб чиқариш натижаларига меҳнат омили эътибор қаратилмоқда. Бундан келиб чиқиб, таъсирини кўплаб олимлар, Р.С.Каплан, Д.П.Нор- ислоҳотлар самарасини ошириш, давлат ва жа- тон, М.Л.Джорж, Дж.Макси, Д.Роулэндс, М.Прайс, миятни ҳар томонлама жадал ривожлантириш Д.Р.Спитцер каби олимлар томонидан ўрганил- учун шарт шароитлар яратиш, мамлакатни мо- ган [5]. дернизация қилиш ҳамда саноат корхоналари Иқтисодиёт ва таълим / 2021 йил, 4-сон 253 САНОАТ ИҚТ ИСОДИЁТИ Р.С. Каплан ва Д.П. Нортонлар саноат кор- ган. Жумладан иқтисодиётимиздаги ижтимоий- хоналарининг самарадорликни таъминлашда иқтисодий ривожлантириш бўйича устувор ва- бошқарувни аҳмиятини баҳолаб, корпоратив зифаларга мувофиқ кадрлар тайёрлашнинг маз- бошқарув самарадорлиги ва унга таъсир этувчи мунини тубдан қайта кўриб чиқиш, халқаро асосий омиллар ишчи ходимлар, бошқарув стра- стандартлар даражасида олий маълумотли му- тегияси, бошқарув вазифалари ва раҳбарларни тахассислар тайёрлашга зарур шарт-шароитлар фаол етакчилик қобилятига баҳо берган. яратиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Мазкур муаллифлар илмий ишларида иш- Президентининг 2017 йил 20 апрелдаги «Олий лаб чиқаришда бошқарув самарадорлиги нуқ- таълим тизимини янада ривожлантириш чора- таи назаридан ёндашган. Бизнинг фикримизча тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-2909-сон қарори корхонлар фаолиятида меҳнат самарадорлиги қабул қилинган. Мазкур қарорга асосан ишлаб тўғрисида гап борганда фақат бошқарув омили чиқаришда банд бўлган саноат ишлаб чиқариш эмас, меҳнат ресурсларидан фойдаланиш нати- ходимлари таркибида олий маълумотли ходим- жалари, яъни меҳнат унумдорлиги ва маҳсулот лар салмоғини ошириш талаб этилади. бирлиги учун меҳнат харажатлари сарфи ўзга- Бундан келиб чиққан ҳолда саноат корхо- ришини, фонд билан қуролланганлик даражаси налари фаолиятида меҳнат ресурслари таркиби- ва асосий воситаларни янгиланиш даражасини да олий маълумотли ходимлар салмоғини оши- ҳисобга олиш зарур. риш самарадорликни таъминловчи асосий омил Асосий қисм. Мамлакатимизда амалга ҳисобланади. Андижон вилоятида фаолият юри- оширилаёган иқтисодий ислоҳотларни асосида таётган саноат корхоналари фаолиятида ҳам ҳам Олий таълим-илм-фан-ишлаб чиқариш ўр- ишчи ходимлар таркибида олий маълумотли хо- тасидаги интеграцияни таъминлаш мақсадида димлар салмоғи юқори эмас (1-расм). бир қатор фармонлар ва қарорлар қабул қилин- 12,0 11,3 10,9 10,0 8,8 9,2 9,3 10,2 9,8 9,6 10,4 10,0 10,5 10,1 9,8 8,0 9,0 9,1 8,9 9,0 8,8 8,9 9,1 9,3 6,0 6,7 6,6 6,5 6,3 5,5 5,4 5,4 4,0 4,9 4,9 2,0 0,0 2010 йил 2011 йил 2012 йил 2013 йил 2014 йил 2015 йил 2016 йил 2017 йил 2018 йил 2019 йил "Антекс" АЖ ¿ "Андижон ёғ-мой" АЖ ¿ "Андижондонмаҳсулотлари" АЖ ¿ 1-расм. Андижон вилояти саноат корхоналарида олий маълумотли х