Роль инвестиционного потенциала в обеспечении экономического роста в регионах Узбекистана

Аннотация

Мақола минтақалар инвестиция салоҳияти юзасидан илмий қарашларни тадқиқ этиш, инвестицияларнинг ҳудудлар иқтисодий ўсишга таъсирини баҳолаш ва инвестиция салоҳиятини ошириш бўйича таклифлар ишлаб чиқишга бағишланган. Унда инвестицияларнинг минтақалар иқтисодий ўсишига таъсири эконометрик моделлар эластиклик коэффициенти орқали ҳисобланган. Асосий тушунчалар: минтақа, инвестиция салоҳияти, иқтисодий ўсиш, эластиклик коэффициенти, минтақавий сиёсат, концепция, молиялаштириш манбаси. РОЛЬ ИНВЕСТИЦИОННОГО ПОТЕНЦИАЛА В ОБЕСПЕЧЕНИИ ЭКОНОМИЧЕСКОГО РОСТА В РЕГИОНАХ УЗБЕКИСТАНА Садыков Авазбек Мадаминович – профессор Национального университета Узбекистана Валиев Бобур Батирович - доцент Международной исламской академии Узбекистана, DSc Аннотация. Статья посвящена изучению научных взглядов на инвестиционный потенциал регионов, оценке влияния инвестиций на экономический рост в регионах и разработке предложений по увеличению инвестиционного потенциала. В нем влияние инвестиций на экономический рост регионов рассчитывается с помощью коэффициента эластичности эконометрических моделей. Ключевые понятия: регион, инвестиционный потенциал, экономический рост, коэффициент эластичности, региональная политика, концепция, источник финансирования. THE ROLE OF INVESTMENT POTENTIAL IN ENSURING ECONOMIC GROWTH IN THE REGIONS OF UZBEKISTAN Sadikov Avazbek Madaminovich – professor of National University of Uzbekistan Batirovich Bobur Valiev Assistant professor of International Islamic Academy of Uzbekistan, DSc Annotation. The article is devoted to the study of scientific views on the investment potential of the regions, the assessment of the impact of investments on economic growth in the regions and the development of proposals to increase the investment potential. It calculates the influence of investments on the economic growth of regions using the coefficient of elasticity of econometric models. Key concepts: region, investment potential, economic growth, elasticity coefficient, regional policy, concept, source of funding. Кириш. Дунё мамлакатларида охирги ни такомиллаштириш ва ҳудудлар инвестиция йилларда давлат ички минтақалари иқтисодиё- салоҳиятини ошириш вазифаси алоҳида аҳа- ти ўртасидаги номутаносибликлар ошиб бор- мият касб этмоқда. Шунинг учун ҳам, республи- моқда. Жумладан, ривожланган илғор давлат- камиз Президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2020 ларда реал ялпи ҳудудий маҳсулотнинг аҳоли йил 29 декабрдаги Олий Мажлисга йўллаган жон бошига тўғри келувчи ҳажми бўйича энг мурожаатномасида[2] ва 2017-2021 йилларга юқори ва энг паст 10 фоизликка кирувчи ҳудуд- мўлжалланган мамлакатни ривожлантириш лар ўртасидаги ўртача фарқ ортиб бориб, охир- “Ҳаракатлар стратегияси”да ҳам алоҳида усту- ги ўн йилликда 1,7 баробарни, ривожланаётган вор йўналишлар сифатида ҳудудларда “ўсиш мамлакатларда эса ушбу тафовут таҳлил даври- нуқталари”ни аниқлаш, уларни комплекс ри- да 3,2 баробарни ташкил этган. Айрим ҳолат- вожлантириш тадбирларини ва иқтисодиёти- ларда эса иқтисодий салоҳият бўйича мамлакат- миз ривожининг муҳим шарти бўлган фаол ин- лар ичидаги ҳудудлар ўртасидаги фарқ мамла- вестиция сиёсатини изчил давом эттириш вази- катлар ўртасидаги фарқдан катта бўлмоқда[1]. фалари қўйилган. Мамлакатимиз минтақаларида ҳам инвес- Республикамизда 2019 йил 14 майда қа- тицион фаолиятни тартибга солиш механизми- бул қилинган ПФ-5717 сон “Ўзбекистон Респуб- Иқтисодиёт ва таълим / 2021 йил, 4-сон 26 ИННОВАЦИЯ ВА ИНВЕСТИЦИЯ ликаси инвестиция дастурини шакллантириш стационар телефонлар сони), географик жойла- ва амалга оширишнинг сифат жиҳатидан янги шув (минтақа марказидан пойтахтгача масофа, тизимига ўтиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги минтақа марказидан энг яқин чегарадаги чорра- Фармони, 2020 йил 1 майда эълон қилинган ҳагача масофа) индикаторларидан фойдалан- ПҚ-4702 сон “Ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ганлар [7]. ривожлантиришни рейтинг баҳолаш тизимини Яна бир манбада минтақавий иқтисодий жорий этиш тўғрисида” Қарори ва бошқа мазкур ўсиш, ишсизлик, ишлаб чиқариш омилларининг соҳадаги меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларнинг қа- бир-биридан ҳар хил масофада жойлашган мин- бул қилинишининг асосий мақсадларидан бири тақалар орасидаги ҳаракати муаммолари эконо- ҳам ҳудудлар инвестиция салоҳиятини ошириш метрик моделлар тўпламидан фойдаланадиган ҳисобланади. минтақавий макроиқтисодиётнинг таҳлил мав- Илмий адабиётлар таҳлили. Минтақа- зуси ҳисобланади ва ҳудудларда рўй бераётган ларнинг инвестиция салоҳияти масаласига кўп- жараёнларнинг моҳиятини тушунишга ва те- гина илмий тадқиқотларда ҳам ўз ифодасини гишли минтақавий иқтисодий сиёсатни шакл- топган. Мамлакатимиз иқтисодчи олими А.М.Со- лантиришга ёрдам беради [8]. диқовнинг ёндашувига кўра, муайян минтақада Ғарб адабиётларида инвестиция фаолия- инвестиция салоҳияти ундаги табиий-ресурс, тини акс эттиришда “инвестиция салоҳияти” ту- ишлаб чиқариш, истеъмол, инфратузилма, ин- шунчаси билан биргаликда, “инвестиция муҳи- новация, меҳнат, институционал, молиявий са- ти”, “инвестицион жозибадорлик” тушунчалари лоҳият