Организационно-правовые вопросы противодействия нарушениям в области цифровых технологий и обеспечения информационной безопасности

Аннотация

Ҳозирги кунда рақамли технологиялар ривожланиб бориши билан бир қаторда у билан боғлиқ муаммолар ҳам ўсиб бормоқда. Бу муаммолар турли соҳаларда кузатилмоқда. Яъни рақамли технологиялардан фойдаланиб, ўз фаолиятини юритиб келаётган муассаса, ташкилот ва корхоналарнинг иш жараёни давомида юзага келаётган муаммолар нафақат бизнинг давлатимизда, балки дунёнинг деярли барча давлатларида юзага келаётган глобал муаммолардан биридир. Рақамли технологиялар билан боғлиқ муаммоларнинг ҳал бўлиши, уларнинг ўз ечимларини топиш халқ учун ҳам, давлат учун ҳам ўта муҳимдир. Калит сўзлар: рақамли технология, кибержиноят, киберхавфсизлик, тармоқ, киберҳужумлар, виктимологик профилактика. Аннотация. Сегодня вместе с развитием цифровых технологий растут и проблемы, связанные с ними. Эти проблемы наблюдаются в различных сферах. То есть, проблемы, возникающие в процессе работы учреждений, организаций и предприятий, работающих с использованием 417 Рақамли тeхнологиялар соҳасидаги ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ҳамда ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ташкилий-ҳуқуқий масалалари цифровых технологий, являются одной из глобальных проблем, возникающих не только в нашей стране, но практически во всех странах мира. Решение проблем, связанных с цифровыми технологиями, нахождение собственных решений очень важно как для народа, так и для государства. Ключевые слова: цифровая технология, киберпреступность, кибербезопасность, сеть, кибератаки, виктимологическая профилактика. Annotation. Today along with the development of digital technologies, the problems associated with them are growing. These problems are observed in various areas. That is the problems that arise in the process of work of institutions, organizations and enterprises working with the use of digital technologies are one of the global problems that arise not only in our country, but in almost all countries of the world. Solving the problems associated with digital technologies, finding our own solutions is very important for both the people and the state. Keywords: digital technology, cybercrime, cybersecurity, networking, cyberattacks, viktimological profilactics. Шиддат билан ўсиб бораётган замон технологиялари ўзининг қулайликлари билан муаммоларини ҳам келтириб чиқармоқда. Ўзбекистон миқёсида бу муаммолар йил сайин ўсиб бормоқда, бу муаммоларнинг турлари кўпаймоқда. Сабаби, давлатимиз босқичма-босқич барча тизимларни электронлаштирмоқда. Ушбу электронлаштириш рақамли технологиянинг кенг тармоқларидан фойдаланишни талаб қилмоқда. Компьютер технологияси кириб бормаган соҳа ёки бирор тармоқ қолмади. Бу жараён билан боғлиқ ҳуқуқбузарликлар турли соҳа ва тармоқларда ўз аксини кўрсатмоқда. Ушбу ҳуқуқбузарликлар содир бўлиши бир томондан уни содир этаётган ёки содир этмоқчи бўлган шахсларнинг сони ортиб бораётганидан дарак берса, иккинчи томондан ана шу ҳуқуқбузарлик содир этилаётган ташкилот, муассаса, корхона ва фуқароларнинг шахсий масалалар билан боғлиқ хавфсизлик қоидаларини етарли даражада билмаслиги, шунинг оқибати ўлароқ, рақамли технологиялар билан боғлиқ ҳуқуқбузарликлар юзага келишига сабаб бўлмоқда. Бу ҳуқуқбузарлик глобал термин билан айтганда, “кибержиноят” деб юритилади. 1.1. Тадқиқотнинг долзарблиги, мавзу доирасида мавжуд муаммолар. Бу ҳуқуқбузарликнинг таҳдидлари билан боғлиқ статистика маълумотларига кўра, 2021 йилда Интернет тармоғининг миллий сегментини манзил майдонидан келиб чиққан 17 097 478 та зарарли ва шубҳали тармоқ фаолликлари бўйича ҳолатлар аниқланган. Веб- иловаларни ҳимоя қилиш тизими ёрдамида Интернет тармоғи миллий сегментининг веб-сайтларига қилинган 1 354 106 та киберҳужумлари аниқланиб, бартараф этилган. 418 Рақамли тeхнологиялар соҳасидаги ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ҳамда ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ташкилий-ҳуқуқий масалалари Киберхавфсизлик маркази ДУК берган маълумотларига кўра, энг кўп киберҳужумлар Ўзбекистон, Россия Федерацияси, Германия ва бошқа ҳудудлардан амалга оширилган. Юқоридаги маълумотлардан энг кўп таҳдидлар ўз ҳудудимиздан амалга оширилаётганлигини билишимиз мумкин. Қайд этилганларга қўшимча сифатида турли алдов хабарларни, хатларни келтиришимиз мумкин. Бу каби фирибгарлик хатларини турли ижтимоий тармоқларда, мессенжерларда ва шахсларнинг ўз электрон почта манзилларида учратишимиз мумкин. Инсонлар бу алдов хатларининг асл мақсадига тушунмай фирибгарларнинг тузоғига илинишмоқда ва ўз шахсий маълумотларини ёки шахсий маблағларини йўқотишмоқда. Бу каби ҳуқуқбузарликларнинг турли кўринишлари кундан-кунга кўпайиб бормоқда. 1.2. Муаммони ҳал қилиш йўллари. Бу каби ҳуқуқбузарликларнинг самарали олдини олиш, уни келтириб чиқарган зарарларни бартараф қилиш учун, биринчи навбатда, бу соҳа билан боғлиқ ҳуқуқбузарликларни қонуний жавобгарликка тортиш мақсадида норматив асосларимизни такомиллаштиришимиз, ҳуқуқбузарликларни батафсил ёритиш учун янги қонунларни ишлаб чиқишимиз, бу каби ҳуқуқбузарликларнинг боғлиқ суд амалиётига ўзгартириш ва янгиликлар киритишимиз, суд амалиётига енгиллик ва тушунтириш бўлиши учун янги