Б АЯК БОШЛАН ИЧ Т ЛИМ ВОЛОКНА СЕКРЕТ РАЗВИТИЯ ДЕОНТОЛОГИЧЕСКОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ ДВИЖУЩИЕ ФАКТОРЫ

Аннотация

After our country gained independence, unprecedented great works and reforms began. Among them, one of the most important tasks was the creation of a continuous education system and the implementation of fundamental changes in it. This article presents information about the factors affecting the development of deontological competence of future primary education teachers. Key words: Knowledge, skill, qualification, professional qualities, deontological competence, pedagogical-psychological aspect, professional environment. Boshlan ich sinf qituvchisi bola bilan har tomonlama ishlay olishi, boladagi barcha zgarishlarni psixolog nuqtai nazaridan baholay olishi va bola psixologiyasidan kelib chiqib dars mash ulotlarini tashkil etish lozim. zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2018-yil 28 dekabrdagi Oliy Majlisga Murojaatnomasida t rta t lim tizimini bugungi kun talablari asosida tashkil etish, farzandlarimizning har tomonlama kamol topishi uchun barcha sharoitlarni yaratish lozim. Hozirgi kunda faqat qituvchi mehnati va mahoratiga asoslanib tashkil etilgan t qituvchining asosiy vazifasi quvchiga tayyor bilim berish emas, balki bilimlarni mustaqil egallashlariga k maklashishdan iborat. Buning uchun quvchilarning z qobiliyati va imkoniyatlarini t la-t kis namoyon etishlari va butun kuch ayratlarini bilim olishga sarflashlari uchun imkon beradigan darajada t lim-tarbiya jarayonini takomillashtirish zarur. Yurtboshimiz 120 Andijon davlat universiteti universaljurnal.uz Sh. Mirziyoyev t lim va tarbiya tizimining barcha b inlari faoliyatini bugungi zamon talablari asosida takomillashtirishni zimizning birinchi darajali vazifamiz deb bilamiz. Haqiqatdan ham hozirgi vaqtda yoshlar tarbiyasi biz uchun dolzarbligi va ahamiyatini hech qachon y qotmaydigan b lib qolmoqda. Buning uchun, avvalo, boshlan ich sinflarda sib kelayotgan yosh avlodga mukammal t lim-tarbiya berish zarur. Boshlan ich sinf qituvchilari kuchli pedagogik mahoratga ega b lishlari shart. Bugungi globallashuv va axborot asrida uzluksiz t limning har bir bosqichida mamlakat taqdiri har jihatdan mukammal bilim va dunyoqarashga ega, raqobatbardosh va malakali kadrlar tayyorlash ishiga dolzarb masala sifatida qaralmoqda. Bu esa b lajak boshlan ich t lim qituvchilarining deontologik kompetentliklarini samarali shakllantirish uchun zamonaviy sharoitlarda mazkur jarayonga k proq t sir etuvchi omillarni aniqlash va b ajak boshlan ich t lim qituvchilari deontologik kompetentliklarining shakllanishini tahminlovchi pedagogik shart-sharoitlarni aniqlashda ularni inobatga olish zarurdir. Entsiklopedik lu -bir jarayon rivojiga t sir riflanadi1 . tkazilgan tahlillar psixologik-pedagogik tadqiqotlarda omillarga k proq quyidagilar kiritilishi t risidagi -iqtisodiy sharoitlar, insonning faoliyati risida sotsiumning gan insonning biror-bir sifatlarining shakllanishi jarayoniga t sir k rsatuvchi uning psixologik xususiyatlari. Tadqiqotlar jarayonida oliy t lim muassasasida b ajak boshlan ich t lim qituvchisining deontologik kompetentligini shakllantirish jarayoniga t sir k rsatuvchi ikki guruh omillar aniqlandi: -pedagogik omillar (zamonaviy ijtimoiy sharoitlar bilan tavsiflanadi ijtimoiy aspekt, oliy t lim muassasasida tarbiyaviy-t limiy jarayonni tashkil etish - pedagogik -pedagogik omillar (b ajak boshlan ich t lim qituvchisining tavsiflanadi - psixologik aspekt, uning bilimlari, k nikma va malakalari bilan - pedagogik aspekt). A. Ye. Dmitriev va M. R. Levov t kidlashlaricha, maktabning dastlabki, boshlan ich bosqichi bola shaxsini, uning qobiliyatlarini rivojlantiradi, uni muloqotga, ona tiliga, qishga, axloqiy, estetik, jismoniy madaniyat asoslarini rgatadi, tizimli mehnat odatini shakllantiradi. Bolalar tabiat, jamiyat, inson va uning mehnati t risidagi umumiy tasavvurlarni, dunyoqarash asoslarini egallaydilar. Boshlan ich maktabda t lim oluvchilar qish, yozishning zarur k nikma va malakalarini egallaydilar, atrofdagi olamni kuzatish, chash va hisoblashga rganadilar, mantiqiy eslab qolish usullarini, nazariy tafakkur elementlarini, nutq va xulq madaniyati, shaxsiy gigiena va so lom turmush tarzi asoslarini egallaydilar. Bolalarda dastlabki qadriyatli y nalishlar yuzaga keladi, qish motivi shakllanadi, bilimlar, m naviy qadriyatlarga mehr singdiriladi. Har bir qituvchi mazkur sharoitlarda ishlash, bunday vazifalarni bajarishga tayyorlangan b ishi kerak. U shuningdek, zamonaviy bolani, uning ehtiyojlari, qiziqishlarini bilishi, bolalarni va ularning rivojlanish shartsharoitlarini rganishning zamonaviy metodlarini egallagan b lishi kerak Shunday qilib, b lajak boshlan ich t lim qituvchilari deontologik kompetentligining shakllanishiga t sir etuvchi ijtimoiy-pedagogik omillar guruhidagi ijtimoiy aspekt quyidagi omillarni belgilaydi ich t lim qituvchisining mavqei (jamiyat tomonidan har bir inson hayotida t limning boshlan 121 Andijon davlat universiteti universaljurnal.uz g ich t lim qituvchisi kasbiga talablar q sish imkoniyatlari (pedagogik faoliyatd