INNOVATSION FAOLIYATNI BOSHQARISH TIZIMIGA OMILLARNING TA'SIRI ANIQLASH

Аннотация

Определение влияния факторов на систему управления инновационной деятельностью путем оценки посредством опроса сотрудников системы управления инновационной деятельностью Наманганской области. Ключевые слова: Эксперт, коэффициент, характеристика, инновация. Annotation: Determining the impact of factors on the innovation management system by assessing through a survey of employees of the innovation management system in the Namangan region. Keywords: Expert, coefficient, characteristic, innovation Innovatsion faoliyatni boshqarish tizimiga omillarning ta’sirini aniqlash uchun innovatsion faoliyatni amalga oshiruvchi Namangan viloyati ishlab chiqarish korxonalarining innovatsion faoliyatni boshqarish tizimlari xodimlari o‘rtasida so‘rovnoma o‘tkazildi (ilova A). Ushbu ekspert so‘rovi 2022-2024 yillarda anketa usuli yordamida o‘tkazilgan. Ekspert so‘rovi jamoaviy (guruh) bo‘lib, ekspertlar ma’lum mezonlar (korxonaning innovatsion boshqaruv tizimida kamida uch yillik ish tajribasi, boshqaruv rejalarini ishlab chiqish va qabul qilish tajribasi) bo‘yicha tanlab olindi. Ekspertlarni tanlashga qo‘yiladigan talablarni inobatga olib, 13 ta korxonadan 6 nafari salohiyatli mutaxassis bo‘lishi mumkinligi aniqlandi. Oddiy qaytarilmas namunaning hajmini aniqlash uchun 0,99 ehtimollik bilan chegaraviy xatolik 10% dan oshmasligini ta’minlash uchun biz quyidagi formuladan foydalandik: 𝑊(1 − 𝑊) ∗ 𝑡 ∗ 𝑁 𝑛 = 𝑁 ∗ ∆2 + (1 − 𝑊) ∗ 𝑡2 𝑊 Bu yerda: W – tanlama nisbati (tanlama to‘plam elementlarining o‘rganilayotgan xarakteristikaga mos keladigan nisbati); t – berilgan ehtimollik qiymati uchun ishonch koeffitsienti; 131 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference N – umumiy aholi soni; ∆_W^2 – marjinаl xato. p=0.990p = 0.990 ehtimolligi uchun normal taqsimot jadvalidan t = 2.58 ni topamiz. Kasrning dispersiyasi noma’lum bo‘lgani uchun σ² = 0.25 ni olamiz, bunda tenglik quyidagicha bo‘ladi: 0,25 ∗ 2,582 ∗ 16 26,6256 𝑛 = = ≈ 15 16 ∗ 0,12 + 0,25∗ 2,582 1,8241 Shunday qilib, 0.990 ehtimollik va 10% dan ko‘p bo‘lmagan ulushning chegaraviy xatosi bo‘lgan oddiy takrorlanmaydigan namunaning hajmida respondentlarning soni taxminan 15 kishi bo‘lishi kerakligi aniqlandi. O‘rganilayotgan omillarga ekspertlar tomonidan berilgan fikrlar keltirilgan. Korxonaning innovatsion faoliyatiga ta’sir etuvchi omillarni baholash, ularning ushbu tizimga ta’sirining ahamiyatini aniqlash orqali amalga oshirilishi mumkin. Gina Colarelli O’Connor va Richard DeMartino ichki va tashqi muhitga ta’sir etuvchi omillarni baholashni “aniq bir omilning ta’sirini balli baholash va tashkilot faoliyati jarayonida uning ahamiyatini aniqlash” yordamida amalga oshirishni taklif qiladilar. 𝑅 = 𝑋 ∗ 𝑄 Bu yerda: X - innovatsion faoliyatni boshqarish tizimiga aniq omil ta’sirini baholash, ball. Q - bu omilning innovatsion faoliyatni boshqarish tizimi uchun ahamiyati. Muayyan omilning ta’sirini aniqlash uchun ballar +5 dan -5 gacha, ya’ni kuchli ijobiy ta’sirdan kuchli salbiy ta’sirgacha belgilanadi va omilning tashkilot uchun ahamiyati quyidagi shartlar bilan aniqlanadi: 𝑛 ∑𝑄 = 1 𝑖 𝑖=1 bu yerda: Q_i - i-faktorning og‘irligi, n - baholangan omillar soni. O. Kuzmin va O. Knyaz innovatsion faoliyatni boshqarish tizimiga omillarning ta’sirini ekspert tadqiqoti o‘tkazish orqali baholashni taklif qiladi. Boshqaruv tizimiga ta’sir qiluvchi omillarning umumiy majmuasi orasida ta’siri eng muhim bo‘lganlarini aniqlash kerak. 𝑏 𝑛 𝐾 = 𝑏 𝑏 𝑚 132 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference bu yerda: K_b - n omilning korxona innovatsion faoliyatini boshqarish tizimiga ta’sir ko‘rsatish koeffitsienti; b_n - ekspert tomonidan qo‘yilgan omil balining haqiqiy qiymati; b_m - ekspert bir omilga belgilashi mumkin bo‘lgan maksimal ball. formula bo‘yicha hisoblangan koeffitsientlarning qiymatlarini umumlashtirish uchun ularning o‘rtacha qiymatini aniqlash kerak: ∑𝑛 𝐾 𝐾̅ = 𝑖=1 𝑏 𝑏 𝑛 𝑚 KORXONANING INNOVATSION FAOLIYATINI BOSHQARISH TIZIMIGA OMILLAR TA’SIRINING KUCHINI TAVSIFLOVCHI KOEFFITSIENTLAR QIYMATLARI № Omillar 𝐾̅ 𝐾̅ 𝑏𝑖𝑡 𝑏𝑠𝑡 1. Moddiy va moliyaviy resurslar bilan ta’minlash 0,45 -0,2 darajasi 2. Ijtimoiy psixologik iqlim 0,4 -0,34 3. Yetakchilik uslubi 0,43 -0,34 4. Tizimning kadrlar salohiyati 0,44 -0,35 5. Faoliyatni baxolash va 0,31 -0,3 rag’batlantirish tizimi 6. Moslashuvchanlik va 0,23 -0,18 harakatchanlik darajasi 7. Tizimning aloqa jarayoni va 0,25 -0,35 axborot darajasi 8. Boshqaruv va me’yoriy qarorlarni amalga oshirish 0,23 -0,27 darajasi Xulosa Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, korxonaning innovatsion faoliyatini boshqarish tizimiga turli ichki va tashqi omillar muhim ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqot doirasida Namangan viloyatidagi ishlab chiqarish korxonalarining innovatsion boshqaruv tizimi xodimlari o‘rtasida ekspert so‘rovi o‘tkazildi va unda omillarning innovatsion jarayonga ta’siri baholandi. 133 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Foydalanilgan adabiyotlar: Gina Colarelli O