Особенности организации финансовых отношений в физкультурно-спортивных учреждениях

Аннотация

Мақолада жисмоний тарбия ва спорт муассасаларида молиявий муносабатларни ташкил этишнинг ўзига хос хусусиятлари ҳамда мамлакатда молиявий муносабатлар, давлат молия тизими, молиявий сиёсат ва молия бошқарувинининг назарий асослари шакллантирилган. Калитли сўзлар: молиявий муносабатлар, бюджет сиёсати, давлат молия тизими, жисмоний тарбия, спорт муассасалари, молиявий сиёсат, молиявий-иқтисодий муаммолар, болалар спорти. Аннотация. В статье рассматриваются особенности этического газа, организованного для развития отношений на физкультурных и спортивных соревнованиях, а также работы в странах, системы государственных финансов, эффективности и финансового менеджмента. Ключевые слова: бюджетная политика, государственная финансовая система, физическая культура, спортивные сооружения, постоянная политика, жилищно-экономические условия, детский спорт. Annotation. The article deals with the features of the ethical gas organized for the development of relations at physical culture and sports competitions, as well as work in countries, the system of public Finance, efficiency and financial management. Key words: budget policy, state financial system, physical culture, sports facilities, permanent policy, housing and economic conditions, children's sports. Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 6 174 ИЖТИМОИЙ СОҲА Тарихий манбааларга кўра, XVIII аср Спортнинг маданий омилларини тад- бошидан XIX аср охиригача, бугунги кунда қиқ қилиши натижасида замонавий шароит- кенг ёйилган ва танилган замонавий спорт да спортнинг бугунги кунда дунё бўйича кенг 150 йиллик давр оралиғида шаклланди[1]. ёйилиши сабабларини И.М.Быховская ўз тад- Аммо ХХ асрнинг бошига келиб спорт мамла- қиқотларида очиб беради[15]. А.А.Болозин катларнинг ижтимоий-иқтисодий ҳаётида жисмоний тарбия ва спорт, ёшларнинг шакл- тобора ўрни ортиб бориши оқибатида, унинг ланиши ва истиқболда рақобатбардошлик турли йўналишларда ривожланганлиги куза- ҳамда ҳаётий зарур кўникмаларини шакллан- тилади[2]. Тарихий назардан ўта қисқа давр- тиришда ўрни муҳимлигини ўрганган холда да жисмоний тарбия ва спортнинг аввало соҳанинг бошқа кўплаб ижтимоий соҳалари- инсонларнинг турмуш тарзидан мустаҳкам га ижобий таъсирларини очиб берган[16]. Ўз ўрин эгаллаши ва унинг тобора саноат дара- навбатида, жамиятда спортнинг ривожланти- жасида ривожланиши илм-фаннинг барча рилиши, миллий ҳавфсизликни таъминлаш- жабҳалари бўйича чуқур илмий-тадқиқот- даги муҳим омилларидан бири сифатида ларнинг амалга оширилишига асосланади. А.В.Верещагина, С.И.Самыгин ўз тадқиқотла- Бундай ўзгаришларнинг асосини инсонлар- рида эътироф этишган[17]. нинг жисмоний тарбия ва спорт соҳасининг Аммо маълумки, бирон-бир соҳанинг барча жабҳаларини тобора чуқур тадқиқ қи- ривожланиши ва самарадорлигини таъмин- лиши ва илмий тадқиқот натижаларини фаол лаш муаммоларини бевосита молиявий муно- тарзда кундалик ҳаётга жорий қилинишига сабатлар ва уларнинг самарадорлигига асос- асосланади. ланган бўлади. Ушбу жиҳатдан, белгилаш Бугунги кунда жамиятда жисмоний тар- зарурки, жисмоний тарбия ва спорт соҳасида бия ва спортни ривожлантиришга бағишлаб молиявий муносабатлар ва улардаги муам- турли ихтисосликлар (ижтимоий, маданий, молар кўплаб хорижий олимлар томонидан аҳлоқий, психологик) доирасида кўплаб хо- илмий тадқиқотлар амалга оширилган. Хусу- рижий ва маҳаллий олимлари ва тадқиқотчи- сан, жисмоний тарбия ва спортнинг молия- лари томонидан илмий-амалий тадқиқотлар вий-иқтисодий муаммоларининг назарий ва амалга оширилмоқда. Жумладан, мамлакатда методологик тадқиқотларни амалга оширган жисмоний тарбия ва спортда узлуксиз таъ- хорижий олимлар ва мутахассисларнинг тад- лимни ташкил қилиниши, жамиятнинг бар- қиқот йўналишлари ва хулосаларини ўрга- қарор ривожланиш жиҳатларини ўз тадқи- ниш асосида белгилаш зарурки, жисмоний қотларида К.Т.Шакиржонова, У.Р.Абдумали- тарбия ва спорт соҳасида юзага келадиган ков, Т.А.Шакиржанов очиб беришган[3], кенг қамровли молиявий муносабатлари тад- А.А.Танибердиев[4] ва А.М.Ачилов[5] жисмо- қиқ этилган. ний тарбия ва спортнинг жамиятда таълим Маҳаллий олимлар томонидан ҳам жис- тизими орқали ривожлантириш муаммола- моний тарбия ва спортнинг молиявий-иқти- рини ўрганишган. содий муаммолари тадқиқоти амалга оши- Спортнинг ижтимоий феномен ҳамда рилган бўлиб асосан, болалар спортини ри- ижтимоий бошқариш объекти сифатида хо- вожлантириш жамғармасининг фаолиятини рижий олимлардан П.Бурдье[6], Т.Веблен[7], ташкил қилиш технологияси, соҳани ривож- М.Омахоуни[8], И.М.Быховская, Л.П.Матве- лантиришнинг асосий омиллари сифатида, ева[9] томонларидан амалга оширилган ил- узлуксиз таълимни ривожлантириш муаммо- мий-тадқиқотларни келтириш мумкин. А.Го- лари тадқиқ этилган (1-жадвал). нашвили спортнинг ижтимоий жиҳатлари- 1-жадвалда илмий тадқиқотлари таҳ- нинг методологик асосларини ва парадигма- лил қилинган муаллифларнинг изланишлари ларини очиб берган[10]. асосан болалар спортини ривожлантириш В.И.Жолдак ва Н.В.Коротаева[11] жис- жамғармаси, узлуксиз таълимни ташкил қи- моний тарбия ва спортнинг ижтимоий