Появление искусственного интеллекта и перспективы его внедрения в систему образования

Аннотация

Ключевые слова: Информационные технологии играют все более искусственный интеллект, значимую роль в жизни современного общества, особенно методы обучения и в эпоху стремительного технологического прогресса. коммуникации, Появление искусственного интеллекта в составе учитель, план урока. информационных систем вывело эту сферу на качественно новый уровень, открывая новые возможности для развития. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 17.02.2021-yildagi PQ–4996-son, Sun’iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora- tadbirlari to‘g‘risida “Raqamli O‘zbekiston – 2030” Strategiyasiga muvofiq hamda sun’iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish va ularni mamlakatimizda keng qo‘llash, raqamli ma’lumotlardan foydalanish imkoniyatini va ularning yuqori sifatini ta’minlash, ushbu sohada malakali kadrlar tayyorlash uchun qulay shart-sharoitlar yaratish maqsadida. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” Strategiyasini har tomonlama amalga oshirishga qaratilgan ilmiy tadqiqotlarni tashkil qilish hamda iqtisodiyot tarmoqlari, ijtimoiy soha va davlat boshqaruvi tizimida sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy qilish. Bugungi zamon shiddat bilan rivojlanib borayotgan bir paytda insoniyat hayotida axborot texnologiyalar muhim ahamiyat kasb etib bormoqda. Shu jumaladan axborot tizimlarida sun’iy intellektning paydo bo‘lishi bu sohaning rivojlanishini yanada yuqori marralarga ko‘tardi. Sun’iy intellekt haqida ko‘p savollar bor. Bu mavzu uzoq vaqtdan beri nafaqat olimlarni, balki yozuvchilarni ham qiziqtirgan. Hozirgi vaqtda kiberpunk ishlab chiqilgan – bu sun’iy intellektning rivojlanishini tavsiflovchi yo‘nalish. Agar sun’iy intellekt (AI) haqida gapiradigan bo‘lsak, unda biz kompyuter fanlari sohasiga murojaat qilamiz. Sun’iy intellekt mashinalar, kompyuterlar va asosan dasturiy ta’minot tomonidan boshqariladi. Mashinalar intellektual faoliyatga taqlid qiladi, shuning uchun u sun’iy deb ataladi, bu atrof-muhit, kuzatishlar va o‘rganish jarayoniga asoslangan kognitiv funksiyaning bir turi. Sun’iy intellekt ikki so‘zdan iborat. Sun’iy haqiqiy emas va soxta, chunki u simulyatsiya qilingan. Aql – bu murakkab atama. Uni turli yo‘llar bilan aniqlash mumkin: mantiq,tushunish, o‘z-o‘zini anglash, o‘rganish, hissiy bilim, rejalashtirish, ijodkorlik. Odamlar aqlli, chunki ular bularning barchasini qila oladilar. Biz atrof-muhitimizni idrok qilamiz, undan saboq olamiz va o‘rganganimiz asosida harakat qilamiz. Sun’iy intellektning rivojlanish tarixi juda qiziq va taxminan 100 yil oldin boshlangan. 1920-yilda chex yozuvchisi Karel Capek “Rossumning universal robotlari” ilmiy- fantastik pyesasini nashr etdi, u R. U. R nomi bilan ham mashhur. Unda robotlar deb ataladigan sun’iy odamlarni yaratuvchi zavod haqida hikoya qilinadi. Bular tirik mavjudotlar bo‘lib, ularni klon deb atash mumkin. Avvaliga ular odamlar uchun ishladilar, lekin keyin ular insoniyatning yo‘q bo‘lib ketishiga olib kelgan qo‘zg‘olonni boshladilar. 71 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 11 (2024) / ISSN 2181-1415 Adabiyot va filmlardagi sun’iy intellekt keng mavzudir. Čapek misoli AIning tadqiqot va jamiyatga ahamiyati va ta’sirini ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan edi. Bu holda biz tabiiy aql haqida gapiramiz. Birinchi tadqiqot Alan Tyuring nomi bilan bogʻliq. U fashistlar Germaniyasida ishlatiladigan shifrlash mashinasi Enigma kodining muallifi edi. Uning tadqiqotlari hisoblash nazariyasini yaratishga olib keldi. Tyuring mashinasi mavhum mashina boʻlib, u modelning soddaligiga qaramay, har qanday algoritm mantigʻini qura oladi. Neyrologiya, axborot nazariyasi va kibernetika sohasidagi kashfiyotlar Alan Tyuringning tadqiqotlari bilan birgalikda elektronni yaratish imkoniyati g‘oyasini rivojlantirishga yordam berdi. Sun’iy intellektning rivojlanish tarixi 1956 yilda ushbu mavzu bo‘yicha birinchi seminar o‘tkazilganda davom etdi va u bilan AI tadqiqotlari sohasi paydo bo‘ldi. Karnegi Mellon universiteti tadqiqotchilari, MIT va IBM xodimlari sun’iy intellekt bo‘yicha tadqiqotlarga kashshof bo‘lishdi. Agar 1960-yillarda tadqiqotchilarning kayfiyati ancha optimistik boʻlgan boʻlsa, keyingi yillarda bu jarayon biroz sekinlashdi. 1970-yillarning oʻrtalarida sunʼiy intellektga boʻlgan qiziqish sezilarli darajada kamaydi. AI (AI Winter) ni yaratishga birinchi urinishdan so‘ng sun’iy intellekt "ekspert tizimlari" deb ataladigan shaklda “qaytib keldi”. Ekspert tizimlari – bu savollarga javob beradigan va muayyan sohadagi muammolarni hal qiladigan dasturlar. Ular muayyan sohadagi mutaxassisga taqlid qilishadi va muammolarni mavjud qoidalarga muvofiq hal qilishadi. 1990-yillar oxiridagi bir qator moliyaviy qiyinchiliklardan soʻng sunʼiy intellektga qiziqish yana pasaydi. Koʻp yuksalishlar va pasayishlardan soʻng Deep Blue 1997-yil 11-mayda jahon chempioni Garri Kasparovni magʻlub etgan birinchi shaxmat kompyuteridir. Oxirgi yigirma yil ichida bu boradagi tadqiqotlar kengaydi. 2017 yilda2