К содержанию
РецензированоRU2024

Япония ёқилғи-энергетика тизими: тарихиий ривожланиш босқичлари ва замонавий тенденциялар

UZBEKISTAN” JURNALI · Алимов Оқилиддин Исамутдинович

Журнал научно-инновационных исследований в Узбекистане · 2 · 2024

Аннотация

; Япониянинг ўз табиий энергия ресурсларига эга эмаслиги мамлакат энергетика сиёсати ва стратегияси энергия ресурсларини етказиб берувчи давлатлар билан ўзаро самарали ҳамкорлик ўрнатиш, изчил ва конструктив энергетика сиёсатини амалга ошириш, шунингдек, янги муқобил энергия манбаларини вужудга келтириш ва шу орқали мамлакатнинг энергетика тизими хавфсизлигини таъминлашга қаратилганлигини англатади. Калит сўзлар: ёқилғи-энергетика, тенденция, минтақавий монополия, нефть Япония энергетика соҳасининг ривожланиш тарихини 8 босқичга бўлиб ўрганиш мумкин: Биринчи босқич. Японияда энергетика секторининг пайдо бўлиши ва шаклланиши (1883-1906). Ушбу даврда кўплаб электр энергия компанияларининг паст қувватли иссиқлик энергиясини ўтказиш тизимларидан фойдаланганлиги сабабли компаниялар ўртасида рақобат деярли йўқ эди. Бу босқич Япониянинг энергетика бозорида таклиф ва талаблар мувозанатини сезиларли даражада ўзгартирган 1907 йилда Комахаши гидроэлектростанциясининг очилишигача бўлган энергетика соҳаси ривожланиши даврини қамраб олади. Иккинчи босқич. Япония энергетика соҳасида (1907-1931) бозор муносабатларининг ривожланиши ва рақобатнинг пайдо бўлиши. Бу даврда гидроэнергетика ишлаб чиқариш билан шуғулланадиган ва узун электр узатиш линиялари ва ўрта электр тармоқларини ишга соладиган минтақавий электр компаниялари ўртасида бозор рақобати кучли бўлди. Учинчи босқич. Япония энергетика секторида минтақавий монополияни ўрнатиш босқичи (1932-1938 йиллар). Япония энергетика тизимида бозор рақобатининг тўхтатилиши ва минтақавий монополияларни яратишга бўлган уринишларга қарамай, энергетика компаниялари паст нархларда электр 736 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 энергиясини сотишни давом эттирдилар ва шу давр мобайнида истеъмолчиларга мунтазам етказиб беришга эришилди. Ҳар бир етказиб бериш зонасида электр узатиш линияларининг тизимлари сезиларли даражада такомиллаштирилди ва кенгайтирилди, иссиқлик энергетика компаниялари мамлакат бўйлаб ҳар жойда пайдо бўла борди. Мазкур босқичда электр истеъмолининг ўсиш суръатлари олдинги даврга нисбатан сезиларли даражада ортди. Тўртинчи босқич. 1939-1951 йиллар Япония энергетика сиёсатининг урушдан олдинги даврини қамраб олади. Бу давр, хусусан, энергетика соҳасидаги сиёсатни “кўмир энергияси”ни ишлаб чиқаришни жадаллаштириш ҳисобига ўзгартирилиши билан изоҳланади. Иккинчи жаҳон уруши эса Японияни мамлакатнинг энергетика стратегиясини қайта кўриб чиқишга мажбур қилади. Айнан шу даврда Япония энергия ресурсларининг кескин тақчиллигига дуч келади. Бешинчи босқич. Урушдан кейинги давр (1951-1973 йиллар). Минтақавий монополияларнинг Япония энергетика секторидаги бозор рақобатини деярли бутунлай бартараф этиш даври бўлди. Шунга қарамай самарали рақобат ҳам давом этди. Хўжалик юритувчи субъектлар, тадбиркорлик субъектларининг тўлиқ ривожланиш имконияти юзага келди, шунингдек, барча даражаларда бизнес алоқаларини узлуксиз такомиллаштириш, самарали иқтисодий муҳитни вужудга келтириш фаоллашди1. Ушбу босқичда атом энергетикаси ҳам тобора ривожланиб борди. Олтинчи босқич. Нефть инқирозидан кейинги тикланиш даври (1974- 1994). Ушбу давр йирик энергетика инқирозлари (1972-1979 йиллар), минтақавий монополияларнинг янада ривожланиши ва бозор рақобатининг сусайиши билан изоҳланади. Еттинчи босқич. Фукусима атом электр станциясидаги аварияга қадар бўлган давр (1995-2011). Ушбу даврда энергетика савдосини либераллаштириш, адолатли рақобат ва ишлаб чиқаришнинг вертикал интеграцияси билан бир қаторда шаффоф бозор муҳити вужудга келди. Электр энергияси бозорининг тартибга солиниши билан электр товарларни улгуржи ва чакана секторлари ўртасида қисман бозор рақобати бошланди. 1 Круглова Н.Ю. Основы бизнеса. Учебник для вузов. – М.: Издательство РДЛ, 2005. – 560 с. 737 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Саккизинчи босқич. Замонавий босқич (2011-2018 йиллар). Бу давр Япония энергетикаси тарихига Фукусима атом электр станциясидаги фалокатдан сўнг мамлакат энергетика сиёсатида туб ўзгаришлар ясаган, энергетика сиёсатининг тамомила янги архитектураси шаклланиши даври бўлиб кирди. Японияда биринчи электр энергетикаси компанияси 1883 йилда “Токио электр ёритиш” (東京電燈) – “Токио дэнто” номи билан ташкил этилган2 бўлиб, Япония энергетика сиёсатининг вужудга келиши ва ривожланишига замин яратди. Бошқа электр энергия компаниялари пайдо бўлганидан кейин, Япония энергетика соҳасидаги вазият ўзгаришларга юз тутди. Биринчидан, 1887 йил сентябрда “Нагоя Дэнто” ташкил этилди, сўнг бирин-кетин Япониянинг энергетика бозорида электр энергия ишлаб чиқарувчи компаниялар сони кўпайиб борди. Мамлакатнинг муайян ҳудудларида электр энергияси ишлаб чиқариш ҳуқуқи учун рақобат бошланди ва ҳар 9 минтақанинг бирида (Хоккайдо, Тохоку, Канту, Чубу, Хокурику, Кансай, Чугоку, Шикоку ва Кюсю) электр компаниялари

Доказательный фрагмент

«; Япониянинг ўз табиий энергия ресурсларига эга эмаслиги мамлакат энергетика сиёсати ва стратегияси энергия ресурсларини етказиб берувчи давлатлар билан ўзаро самарали ҳамкорлик ўрнатиш, изчил ва конструктив энергетик…»

Образец извлечения

Демо-превью

; Япониянинг ўз табиий энергия ресурсларига эга эмаслиги мамлакат энергетика сиёсати ва стратегияси энергия ресурсларини етказиб берувчи давлатлар билан ўзаро самарали ҳамкорлик ўрнатиш, изчил ва конструктив энергетик… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
ёқилғи-энергетика, тенденция, минтақавий монополия, нефть
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники