Некоторые взгляды на перспективы развития организации Тюрcких государств

Аннотация

This article examines some aspects of the development of the Organization of Turkic States. In particular, the article analyzes that this structure is becoming an important platform for multilateral, mutually beneficial cooperation, that Uzbekistan is one of the central pillars of this huge geopolitical space, linked by fundamental values and a common language. It also shows promising areas for the implementation of the conceptual program “Turkic World Vision – 2040”. Key words: Organization of Turkic States, “Turkic World Vision – 2040”, geopolitics, free trade zone, “Middle Corridor”, transport and logistics center, cultural and humanitarian cooperation. НЕКОТОРЫЕ ВЗГЛЯДЫ НА ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ ОРГАНИЗАЦИИ ТЮРCКИХ ГОСУДАРСТВ Аннотация. В данной статье рассматриваются некоторые аспекты развития Организации тюркских государств. В частности, в статье анализируется, что данная структура становится важной площадкой многостороннего, взаимовыгодного сотрудничества, что Узбекистан является одной из центральных опор этого огромного геополитического пространства, связанного фундаментальными ценностями и общим языком. Также показаны перспективные направления реализации концептуальной программы «Видение тюркского мира – 2040». Ключевые слова: Организация тюркских государств, «Видение тюркского мира – 2040», геополитика, зона свободной торговли, «Средний коридор», транспортно-логистический центр, культурно-гуманитарное сотрудничество. Туркий давлатлар ташкилотининг истиқболи ва равнақи долзарб масалалардан бири бўлиб қолмоқда. Келгуси ўн йилликда 173 миллион аҳолига эга мамлакатларни бирлаштирган ушбу тузилма инвестициялар, меҳнат, товарлар ва хизматлар бозорини яратишни режалаштирмоқда. Умумий майдони 4 242 362 квадрат километрни ташкил этувчи, йирик ва муҳим геосиёсий минтақада жойлашган бу давлатларнинг умумий ялпи ички маҳсулоти 1 триллион АҚШ долларидан ошади. [1] Шу боис Туркий давлатлар ташкилоти жаҳон иқтисодиётида сезиларли ўринни эгаллайди. Давлат раҳбарлари кенгаши, Ташқи ишлар вазирлари кенгаши, Оқсоқоллар кенгаши ва котибияти, шунингдек, Халқаро Туркий маданият ташкилоти, October, 2024 IIAU.UZ 580 International Islamic Academy of Uzbekistan Volume 5 | IIAU Conference 5 | 2024 Turkiy xalqlar madaniyati, falsafasi, aloqalari: tarix, bugun va kelajak Туркий давлатлар парламент ассамблеяси, Халқаро Турк академияси, Туркий тиллар маданияти ва мероси фонди, Туркий давлатлар савдо-саноат палатаси ва Туркий давлатлар ташкилотининг Венгриядаги ваколатхонаси каби тузилмалар мавжудлиги ташкилотнинг универсал характеридан далолат беради. Бундан ташқари, тузилма доирасида Тараққиёт банки, Туркий инвестиция жамғармаси тузилди ва божхона тартиб-таомилларини соддалаштириш бўйича келишув имзоланган. Ташкилот аъзо давлатлар ўртасида кўп томонлама, ўзаро манфаатли ҳамкорлик учун муҳим платформага айланмоқда. Албатта, барқарор ва хавфсиз Туркий давлатлар ташкилоти минтақаси Евросиё ва ташқарида умумий хавфсизлик, барқарорликка хизмат қилади. Кузатувчилар қайд этганидек, бу борада иқтисодий интеграцияни кучайтириш ва ташкилот доирасида ишончни мустаҳкамлаш чора-тадбирлари янада кенгроқ этнолингвистик маконда тинчлик ва барқарорликни таъминлаб, дунёвий вазиятга ижобий таъсир кўрсатиши мумкин. Иқтисодий интеграция, хавфсизлик соҳасидаги ҳамкорлик ва маданий алмашинувга эътибор қаратилиши кўплаб мамлакатлар томонидан олқишланади. Қолаверса, Бирлашган Миллатлар Ташкилотидаги кузатувчи мақоми ва бошқа халқаро тузилмалар билан ҳамкорлик ТДТнинг халқаро миқёсдаги обрўси ортиб бораётганидан далолат беради. Кўпгина давлатлар ташкилотнинг Евросиё маконида ҳамкорлик ва барқарорликни ривожлантириш имкониятларини тан олади. Бироқ унинг геосиёсий оқибатлари ва тор миллий манфаатларни илгари суриш воситаси сифатида фойдаланиш имкониятлари ҳақида ҳам хавотирлар мавжуд. Шу боис, халқаро ҳамжамият Туркий давлатлар ташкилотига эҳтиёткор оптимизм билан қарайди. Туркий давлатлар ташкилотининг ушбу хавотирларни бартараф этиш ва халқаро ҳамжамият билан ишончни мустаҳкамлаш қобилияти унинг узоқ муддатли ва барқарор тараққиёт мақсадларига мувофиқ минтақавий ҳамкорликка ҳисса қўшиши учун ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлади. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёев таъкидлаганидек, 2040 йилгача белгилаб олинган концептуал қарашлар БМТ Барқарор ривожланиш мақсадлари билан ҳамоҳанг ва Туркий давлатлар ташкилоти доирасидаги ҳамкорликни кенгайтириш бўйича биргаликдаги ҳаракатларга асос бўлиб хизмат қилади. [2] Расмий манбаларга кўра, Ўзбекистоннинг мазкур ташкилотдаги иштирокидан асосий мақсади ўзаро савдо, иқтисодиёт, қишлоқ хўжалиги, транспорт, саноат кооперацияси, иқлим ўзгариши каби соҳаларда мутлақо янги шароитда ҳамкорлик алоқаларини ривожлантиришдан иборат. Шунингдек, October, 2024 IIAU.UZ 581 International Islamic Academy of Uzbekistan Volume 5 | IIAU Conference 5 | 2024 Turkiy xalqlar madaniyati, falsafasi, aloqalari: tarix, bugun va kelajak ёшлар сиёсати, экология, рақамли технологиялар, маданият ва туризм каби соҳаларда мамлакатимиз йирик л