AKADEMIK LITSEYLARDA QATTIQ JISMLAR FIZIKASINI O‘QITISH

Аннотация

This article analyzes the specific aspects of concepts in solid state physics in academic lyceums and shows the methodology for conducting seminars on solid state physics, solving problems, and developing students' knowledge through laboratory exercises. Keywords: Solid state physics, academic lyceum, crossword method, solids, problem- solving methods. ПРЕПОДАВАНИЕ ФИЗИКИ ТВЕРДОГО ТЕЛА В АКАДЕМИЧЕСКИХ ЛИЦЕЯХ Аннотация. В статье анализируются особенности концепций физики твердого тела в академических лицеях, а также показана методика проведения семинарских занятий по физике твердого тела, решения задач и формирования знаний учащихся посредством лабораторных работ. Ключевые слова: Физика твердого тела, академический лицей, метод кроссворда, твердые тела, методы решения задач. Oʼzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoevning taʼlim va ilm-fan, davlatning yoshlarga doir siyosatini amalga oshirish, taʼlimning yangi, zamonaviy usullarini, jumladan, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish sohasidagi ishlar ahvoli tanqidiy nuqtai nazardan qaralib, taʼlim muassasalarida ilm-fanni yanada rivojlantirish borasida asosiy vazifani bajarish lozimligi taʼkidladi. Oʼzbekiston Respublikasining rivojlanish strategiyasi birinchi navbatda jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy qayta qurishning yoʼnalishlari bilan belgilanadi. 2 1 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Аna shunday qayta qurish sharoitida uzluksiz taʼlimni amalga oshirish masalasini muvaffaqiyatli xal etish maqsadida “Taʼlim toʼgʼrisida”gi qonun va “Kadrlar tayyorlash Milliy Dasturi” xamda koʼplab tegishli meʼyoriy xujjatlar qabul qilindi. Yuqorida aytilgan chora-tadbirlarni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun yetuk mutaxassislar tayyorlashda boshqa fanlar singari fizika xam katta axamiyatga ega. Shuningdek, iqtisodiy, maʼnaviy, texnikaviy masalalarni yechishda ham fizikaning roli beqiyosdir. Fizika taʼlimi yoshlarga fundamental taʼlim asoslarini, uning amaliy yoʼnalishlarini oʼrgatish, fizik qonun va tushunchalarni ishlab chiqarishga bogʼlab oʼqitish eng dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. Shu bilan birga, taʼlim sifatini taʼminlashda fanning maʼlum boʼlimlari yoki muhim ahamiyatda ega boʼlgan mavzular yoʼnalishida oʼquv qoʼllanmalar yaratish ham katta ahamiyat kasb etadi. Bunday oʼquv qoʼllanmalar uzluksiz taʼlim tizimida tarqoq holda aks etgan boʼlimlar yoki mavzular yaxlit, toʼlaqonlik aks etadi, shu bilan birga, ularni mustaqil oʼzlashtirish sinov savollari, testlar, turli pedagogik va axborot kompyuter texnologiyalari orqali taʼminlangan boʼladi. Fizika fanidan oʼrganilishi zarur boʼlgan shunday boʼlimlar sirasiga “Qattiq jismlar fizikasi” ham kiradi. Qattiq jismlar fizikasi, qattiq jismlar turlari, qattiq jismlarning yonishi, erishi va qotishi, qattiq jismlarning elektr oʼtkazuvchanligi va elektr qarshiligi, yarim oʼtkazgichlar, ularning texnikadagi oʼrni va hokazolarni yagona va yaxlit oʼqitishda hamda asosiy tushunchalarni shakllantirishda ham oʼquv qoʼllanma katta axamiyatga ega boʼladi. Ikkinchi tomondan xozirgi davr talabi boʼlgan masofadan oʼqitishni tashkil qilish hamda mustaqil taʼlimga boʼlgan talab ham shunday qoʼllanma yaratilishini taqozo qilmoqda.[3] Fizika o’quv fanidan talim berishning II bosqichida akademik litseylarida va kasb - hunar kollejlarida amaliy ta’lim predmet sifatida o’qitiladigan fizika kursining maqsadi umumiy o’rta ta’lim negizida fizikadan fundamental bilim berish fizik hodisalarni va olamning fizik manzarasini ilmiy asosda tushuntirish orqali o’quvchilarning ilmiy dunyo qarashini va falsafiy mushohoda yuritish qobiliyatini rivojlantirish, nazarya va amalyotning dialektik bog’liqligini ochib berish, tabiatda va texnikadagi fizik jarayonlarni idrok etish salohiyatlarni oshirish, olgan bilimlarni ijtimoiy hayotga va xalq xo’jaligidagi faoliyatlar uchun tayyorlash, ta’lim olishni davom ettirish uchun zamin yaratishni ta’minlashdan iborat. Dasturning asosiy vazifalari: - akademik litseylarida fizika kursining o’qitilish izchiligini ta’minlash; 2 2 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ - fizik tushunch hodisa va qonunlarining uqtirish ketma-ketligida oddiydan murakkablikka qarab borish tizimini saqlash; - o’qituvchilar ta’lim berish jarayonining bir me’yorda bo’lishiga erishish; - o’qituvchining ish rejalarini tartibga tushirish; - oliy o’quv yurtiga kirish uchun zaruriy bilim, ko’nikma va malakalar bilan qurollantirishdan iboratdir. Fizika fanini akademik litseylarda o’qitish tizmini takomillashtirish istiqbollari mavzusida muommolarni ochib berish ko’pchilik o’qtuvchilarning ham taklifidir. Xaqiqatdan ham fizika fanini yosh avlodga o’rgatish, o’qitish va qiziqtirish ayrim muammolarga uchraymiz. Shunday ekan “fizika” fanini o’qitishning muammolarini barchamiz birgalikda hal qilishimiz mumkun.Umuman olganda yangi qurilgan akademik li