ОСОБЕННОСТИ ФОРМИРОВАНИЯ ЦЕНЫ НА ШЕЛКОВЫЕ ИЗДЕЛИЯ НА ОСНОВЕ СПРОСА И ПРЕДЛОЖЕНИЯ

Аннотация

The article discusses the features of price formation of silk products based on supply and demand. An analysis of the factors affecting the price formation of silk products in Uzbekistan has been studied. Also, the complex interaction of domestic and global factors on the formation of the price of silk products in Uzbekistan was analyzed, and conclusions and proposals were formulated at the end of the topic. Keywords: network, cluster, demand, supply, silk, industry, price. 344 344-350 I SON – IYUL-AVGUST www.e-itt.uz I SON. 2024 Кириш. Маълумки, ипак саноати жаҳон савдосида муҳим у рин тутиб, келиб чиқиши Хитои га бориб тақалади ва у ерда ҳашаматли маҳсулот сифатида қадрланган. Бугунги кунда ипак қимматли товар бу либ қолмоқда, гарчи унинг бозор у згариши глобал таъминот занжирлари, ишлаб чиқариш технологиялари ва истеъмолчиларнинг хоҳиш- истакларидаги у згаришларга жавобан у згарган. Бозор иқтисодие ти шароитида товарлар, жумладан, ипак маҳсулотларининг нархи, биринчи навбатда, талаб ва таклиф кучлари билан белгиланади. Ипак саноатида нархларни шакллантиришни ишлаб чиқарувчилар, савдогарлар учун жуда муҳим, чунки у рентабеллик, рақобатбардошлик ва бозор барқарорлигига таъсир қилади. Су нгги и илларда жаҳон ипак бозорида турли омиллар, масалан, ишлаб чиқариш қувватларининг у згариши, истеъмол талабининг у згариши, асосии ишлаб чиқарувчи ва истеъмолчи мамлакатлардаги иқтисодии шароитлар туфаи ли нархларнинг у згариши кузатилди. Ипак етиштиришнинг бои анъаналарига эга бу лган ва жаҳон ипак бозорида муҳим иштирокчи бу лган У збекистон каби мамлакатлар учун бу омилларни тушуниш нарх стратегиясини оптималлаштириш ва бозор барқарорлигини оширишда муҳим аҳамиятга эга. Нархнинг шаклланиши бозор мувозанатига эришиш учун муҳим аҳамиятга эга, бунда етказиб бериладиган товарлар миқдори талаб миқдорига тенг бу лади. Мукаммал рақобат бозорида талаб ва таклифнинг у заро таъсири мувозанатли нархни белгилаи ди, бу эса ресурсларнинг самарали тақсимланишини, ортиқча таклиф е ки қондирилмаган талабнинг бу лмаслигини таъминлаи ди. Масалан, ипак бозорида мувозанат нархлари бозорни барқарорлаштиришга е рдам беради, ипак ишлаб чиқарувчилар у з маҳсулотларини сотишлари ва истеъмолчилар у злари хоҳлаган миқдорни сотиб олишларини таъминлаи ди. Нархларни шакллантиришнинг барқарор ва шаффоф механизмлари кенгроқ иқтисодии барқарорликка е рдам беради. Нархлар талаб ва таклиф шароитларини ту ғри акс эттирса, улар танқислик е ки ортиқчалик каби иқтисодии номутаносибликларнинг паи до бу лишининг олдини олишга е рдам беради. Прогноз қилинадиган нархлар, шунингдек, корхоналарга инвестициялар ва ишлаб чиқариш жадвалларини ку проқ ишонч билан режалаштириш имконини беради, бу эса иқтисодии у згарувчанлик хавфини камаи тиради. Ипак саноати шароитида барқарор нархлар узоқ муддатли режалаштириш ва ипак ишлаб чиқаришга сармоя киритишни қу ллаб-қувватлаб, саноатнинг барқарорлиги ва у сишига ҳисса қу шиши мумкин. Энг муҳими, глобаллашган бозор иқтисодие ти шароитида нархларнинг шаклланиши халқаро савдо ва рақобатбардошликка таъсир қилади. Нархлар экспорт ва импорт ҳажмига таъсир қилувчи мамлакатлар у ртасидаги савдо шартларини белгилаи ди. Рақобатбардош нарх белгилаш мамлакатнинг жаҳон бозорларида бозор улушини сақлаб қолиш учун муҳим аҳамиятга эга. Ипак ишлаб чиқарувчилар учун халқаро нарх сигналларини тушуниш ва уларга жавоб бериш рақобатбардошликни сақлаб қолиш ва жаҳон бозорларида иштирокини кенгаи тириш учун жуда муҳимдир. Адабиётлар шарҳи. Ушбу мавзу доирасида ку плаб тадқиқотлар олиб борилган ва борилмоқда. Бозор иқтисодие ти шароитида ипак маҳсулотлари нархининг шаклланишига талаб ва таклиф билан боғлиқ бу лган турли омиллар таъсир ку рсатади. Хусусан, Челоси ва Федерико (2024) у з тадқиқотларида “1870-1913 и иллар оралиғида жаҳон ипак ишлаб чиқаришининг тарихии тадқиқи шуни ку рсатадики, асосии мамлакатларда даромадлар у сиши таъсирида ипакка глобал талаб ортиб борае тганлиги сабабли, Япония, Италия ва Хитои каби и ирик экспортчилардан таклиф ҳам ошиб, жаҳон савдосининг сезиларли у сишига қарамасдан реал нархлар барқарорлашмоқда” деб фикр билдирган. 345 www.e-itt.uz I SON. 2024 Ҳиндистоннинг Карнатака шаҳрида ипак пилла нархига бозор шароитлари катта таъсир ку рсатади. Пилла тез бузиладиганлиги сабабли, савдогарлар ку пинча маҳсулотнинг қисқа сақлаш муддатидан фои даланиб, нархларни назорат қилади, бу эса талаб, таклиф ва нарх у ртасида ту ғридан-ту ғри боғлиқликнинг и у қлигига олиб келади. Мавсумии у згаришлар ҳам нархларга таъсир қилади, чу ққилар одатда январда ва пастликлар июлда кузатилади (Чоуданнанавар, 2016). Ҳиндистон хомаше си ипак бозорида нарх шаклланиши ку пинча сифат билан чамбарчас боғлиқ эмас. Нархлар у згаришининг муҳим қисми сифат хусусиятлари билан изоҳланмаи ди, бу бозор механизмлари юқори сифатли ишлаб чиқаришни рағбатлантира олмаслигини ку рсатади (Наик, 1995). Хитои да ипакка бу лган талабнинг ортиши прогноз қилинмоқда, бу эса хом аше нархининг пасаи иш тенденциясига қарамасдан таи е р ипак маҳсулотлари нархининг ошиш