PEDAGOGIKA FANINI RIVOJLANTIRISHDA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR

Аннотация

This article explores modern approaches to the development of pedagogical science. Literature analysis and empirical research have been used as research methods. The results show that modern approaches such as ICT, distance education, competency approach are widely used in pedagogy. Also, in the pedagogical process, such aspects as the development of the personality of the student, the increase of creativism, the formation of critical thinking are gaining importance. 34 CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference Keywords: pedagogy, modern approaches, information and communication technologies, distance education, competency approach, personality-oriented education, pedagogical innovation. Pedagogika fani uzluksiz rivojlanib borayotgan soha bo'lib, zamon talablari va tendensiyalariga mos ravishda yangilanib boradi. Bugungi kunda bu sohada bir qator zamonaviy yondashuvlar paydo bo'lmoqda, ta'lim jarayoniga sezilarli ta'sir ko'rsatmoqda. Ushbu maqolada pedagogikaning dolzarb yo'nalishlari, jumladan, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT), masofaviy ta'lim, kompetensiyaviy yondashuv, shaxsga yo'naltirilgan ta'lim kabi yondashuvlar haqida so'z boradi. Tadqiqot maqsadi – pedagogika fanini rivojlantirishda qo'llanilayotgan zamonaviy yondashuvlarni o'rganish, ularning afzalliklari va kamchiliklarini tahlil qilish, istiqbolli jihatlarini belgilashdan iborat. Mavzuning dolzarbligi shundaki, ta'lim sifati va samaradorligini oshirishda zamonaviy yondashuvlarni joriy etish muhim ahamiyat kasb etadi. USULLAR VA ADABIYOTLAR TAHLILI Tadqiqot usullari sifatida ilmiy adabiyotlar tahlili va empirik tadqiqotlar qo'llanildi. Adabiyotlar tahlili jarayonida pedagogika sohasidagi zamonaviy tendensiyalar, xorijiy mamlakatlar tajribasi, milliy ta'lim tizimidagi islohotlar o'rganildi. JSTOR, ERIC, Google Scholar kabi ilmiy bazalarda "pedagogika", "zamonaviy ta'lim", "AKT va ta'lim", "masofaviy ta'lim", "kompetensiyaviy yondashuv" kabi kalit so'zlar bo'yicha qidiruv o'tkazildi. Empirik tadqiqot uchun 2 ta oliy o'quv yurti va 4 ta umumta'lim maktabida so'rovnoma va intervyular o'tkazildi. So'rovnomalarda jami 200 nafar respondent (o'qituvchi, talaba va o'quvchilar) ishtirok etdi. Adabiyotlar tahlili shuni ko'rsatdiki, zamonaviy pedagogikada AKT, ayniqsa, mobil ta'lim, virtual va kengaytirilgan reallik kabi texnologiyalar faol qo'llanilmoqda [1]. Masofaviy ta'lim ham jadal rivojlanib, MOOCs (Massive Open Online Courses) kabi platformalar ta'lim olish imkoniyatlarini yanada kengaytirmoqda [2]. Kompetensiyaviy yondashuv o'quvchilarning amaliy ko'nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan bo'lib, bu borada OECD tomonidan ishlab chiqilgan DeSeCo (Definition and Selection of Competencies) modeli katta ahamiyatga ega [3]. Shuningdek, pedagogik jarayonda o'quvchi shaxsini rivojlantirish, ularning ichki imkoniyatlarini ro'yobga chiqarish masalalari ham dolzarb hisoblanadi [4]. NATIJALAR Empirik tadqiqot natijalari quyidagilarni ko'rsatdi: 35 CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference 90% respondentlar AKT pedagogika fanini rivojlantirishda muhim omil ekanini ta'kidladi. Mobil ilovalar, virtual laboratoriyalar kabi texnologiyalar ta'lim samaradorligini oshirishda yordam berishi qayd etildi. 75% respondentlar masofaviy ta'limning afzalliklarini e'tirof etdi. Ayniqsa, MOOCs imkoniyatlari – arzon va qulay ta'lim olish, dunyoning yetakchi universitetlarida tahsil olish kabi jihatlar alohida ta'kidlandi. Kompetensiyaviy yondashuvning ahamiyatiga 85% respondentlar ijobiy baho berdi. O'quv dasturlari va darsliklarni kompetensiyalar asosida qurishning zarurligini bildirdi. Respondentlarning aksariyati (95%) pedagogik jarayonda shaxsga yo'naltirilgan ta'limning rolini yuqori baholadi. O'quvchining individual xususiyatlari, qobiliyatlarini hisobga olish, ularning mustaqil fikrlashini rag'batlantirish borasida pedagoglar zimmasiga katta mas'uliyat yuklanishi ta'kidlandi. TAHLIL VA MUHOKAMA Tadqiqot natijalari pedagogika fanini rivojlantirishda zamonaviy yondashuvlarning o'rni va ahamiyatini ko'rsatdi. AKT borasida katta yutuqlarga erishilgan bo'lsa-da, hali texnologiyalarni ta'lim jarayoniga yanada chuqurroq integratsiya qilish, o'qituvchilarning texnologik kompetensiyalarini oshirish kabi vazifalar dolzarb bo'lib qolmoqda. Masofaviy ta'limni rivojlantirishda MOOCs platformalarini mahalliy ta'lim tizimiga moslashtirish, sifatli kontentlar yaratish, o'quvchilarning mustaqil ta'lim olish ko'nikmalarini shakllantirish kabi masalalar hal etilishi lozim. Kompetensiyaviy yondashuvni amaliyotga tatbiq etishda esa o'quv dasturlari va darsliklarni qayta ko'rib chiqish, baholash tizimini kompetensiyalar asosida tashkil etish talab qilinadi. Bu borada xorijiy mamlakatlar, xususan, Yevropa Ittifoqi davlatlarining tajribasi muhim ahamiyat kasb etadi [5]. Pedagogik jarayonda shaxsga yo'naltirilgan ta'limni yo'lga qo'yish uchun o'qituvchilarning psixologik-ped