DEPUTATLAR NUTQI VA OMMAVIY KOMMUNIKATSIYA

Аннотация

In the 21st century, political discourse occupies an important place in society. Parliaments and their activities are an important part of political processes. The communicative functions of speech used by MPs have a direct impact on political decisions and public opinion. The speech of the parliament is a special form of mass communication, and it is one of the main means of communication between the representatives of state power and the society. This article analyzes the speech of deputies and its role in mass communication. Key words: speech of deputies, communication, argumentation, political speech Parlament nutqining lingvistik va stilistik rivojlanishi davlat boshqaruvining tarixi bilan bog‘liq. O‘zbekiston kabi demokratik davlatlarda deputatlar nutqi davlat suverenitetini namoyish etuvchi muhim omil hisoblanadi. Tarixan parlament nutqi asosan rasmiy va huquqiy terminologiyaga boy bo‘lgan, lekin zamonaviy sharoitlarda siyosiy maqsadlarga erishish uchun turli lingvistik usullar ishlatiladi. Deputatlar nutqi odatda rasmiy, leksik jihatdan boy va maqsadga yo‘naltirilgan bo‘ladi. Bu nutq turli ijtimoiy qatlamlar va siyosiy kuchlar o‘rtasidagi muloqotni ta'minlash uchun maxsus kommunikativ strategiyalarni talab qiladi. Deputatlar siyosiy pozitsiyalarni ifodalash, xalqni ko‘ndirish yoki qonunchilik jarayonlarini tushuntirish maqsadida aniq va mantiqan asoslangan nutqlar qiladi. 87 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference Ommaviy axborot vositalari orqali parlament faoliyatining yoritilishi deputatlar nutqining keng auditoriyaga yetkazilishida muhim ahamiyat kasb etadi. Televideniya, radio, internet va ijtimoiy tarmoqlar deputatlar nutqini ommaviy kommunikatsiya tizimining bir qismiga aylantiradi. Matbuot va boshqa ommaviy axborot vositalari orqali deputatlar xalqni davlatda bo‘layotgan siyosiy jarayonlardan xabardor qiladi. Ommaviy kommunikatsiya vositalari orqali deputatlar nutqi keng ko‘lamda auditoriyaga yetkaziladi. Ayniqsa, so‘nggi yillarda ijtimoiy tarmoqlar siyosiy nutqning keng tarqalishiga katta hissa qo‘shmoqda. Ushbu jarayon, o‘z navbatida, ommaviy fikrni shakllantirish va siyosiy jarayonlarda ishtirok etishni kuchaytirishga xizmat qiladi. Siyosiy nutqning asosiy vazifalaridan biri jamiyatda ma'lum bir nuqtai nazarni targ‘ib qilish yoki aholini muayyan yo‘nalishda yo‘naltirishdir. Deputatlar nutqi manipulyatsion strategiyalar orqali keng omma ongiga ta'sir o‘tkazishi mumkin. Bu usullar deputatlar tomonidan foydalaniladigan lingvistik uslublar, jumladan, ritorik savollar, taqqoslashlar, his-tuyg‘ularga ta’sir etish bilan bog‘liq. Deputatlar nutqida asosiy o‘rin tutuvchi jihat – bu argumentatsiya. Siyosiy nutq orqali qonunchilik masalalarida aniq dalillar keltiriladi, va deputatlar o‘z pozitsiyalarini tasdiqlash uchun muayyan bahs-munozara uslublarini qo‘llaydilar. Bu jarayonda ritorik usullardan foydalanib, xalq e'tiborini muayyan masalalarga qaratish va siyosiy qo‘llab-quvvatlashni oshirishga urinishadi. Zamonaviy texnologiyalar va ijtimoiy tarmoqlarning rivojlanishi parlament nutqining yangi ko‘rinishlarini keltirib chiqardi. Ijtimoiy tarmoqlar orqali deputatlar tezkor va interaktiv ravishda o‘z nutqlarini keng auditoriyaga yetkazib bera oladi. Ushbu jarayon, ayniqsa, yoshlar orasida siyosiy faollikni oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Ommaviy axborot vositalari va parlamentda ko‘tarilgan masalalar o‘rtasida mustahkam aloqalar mavjud. Parlamentda aytilgan nutqlar ko‘pincha ommaviy diskursning shakllanishiga ta’sir qiladi, va aksincha, ommaviy fikr ko‘pincha parlament muhokamalarida aks ettiriladi. Bu o‘zaro aloqalar siyosiy jarayonlarning aniqligi va oshkoraligini ta’minlaydi. Deputatlar nutqi davlat va jamiyat o‘rtasidagi muhim kommunikativ ko‘prikdir. Ommaviy axborot vositalari orqali bu nutqlar keng auditoriyaga yetkaziladi va ommaviy fikr shakllantirilishiga hissa qo‘shadi. Siyosiy nutqning lingvistik va kommunikativ jihatlarini tahlil qilish orqali biz siyosiy jarayonlar va parlamentdagi faoliyatning qanday amalga oshirilishini chuqurroq 88 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference tushunishimiz mumkin. Shu bilan birga, kelgusida deputatlar nutqining ommaviy kommunikatsiyadagi ahamiyatini oshirish va uning tahlilini yanada chuqurlashtirish dolzarb masaladir Foydalanilgan Adabiyotlar: 1. Abdullayev B. “Ommaviy kommunikatsiya va siyosiy nutq”. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Universiteti Nashriyoti, 2020. 2. Savolov A. “Parlament nutqlari va siyosiy diskurs tahlili”. Samarqand: Samarqand Davlat Universiteti, 2019. 3. Ismoilov S. “Ommaviy kommunikatsiya nazariyalari va siyosiy jarayonlar”. Toshkent, 2021. 89