O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA ZAMONAVIY BANK XIZMATLARINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI

Аннотация

the introduction of modern banking services is important in the development of commercial banks. This article examines the expansion of modern banking services in commercial banks, the impact of modern banking services on banking activities, customer service methods, and prospects for the development of remote banking services. Keywords: remote banking services, commercial banks, mobile banking, bank-client, internet banking, client. Tijorat banklari faoliyati mijozlar bilan bog’liq bo’lib, raqobatbardoshlikni oshirish uchun mijozlarni jalb qilish kerak. Mijozlarning ishonchini oshirish, xizmat turlarini, sifatini, tezkorlikni oshirish, qulayliklarni yaratish mijozlarni jalb qilish uchun samarali yo’l hisoblanadi. Shu sababli zamonaviy bank xizmatlari , yangi texnologiyalarga bo’lgan ehtiyoj o’sib bormoqda. Hozirgi kunda mijozlarga sifatli xizmat ko’rsatish maqsadida tijorat banklari turli innovatsion, zamonaviy, masofaviy bank xizmatlarini taklif qilmoqdalar. Bularga misol qilib Bank-mijoz, internet banking, mobil banking xizmatlarini ko’rsatishimiz mumkin. Zamonaviy texnologiyani rivojlanishi banklar va bank mijozlari o’rtasidagi masofani sezilarli darajada kamaytirishi, banklararo raqobatni kuchaytirishi va bank xizmatlarini miqdoriy sa siaft jihatdan rivojlanishiga hissa qo’shib kelmoqda. 2020 yil 12 mayda O’zbekiston Respublikasi Prezidentining PF–5992-sonli “2020-2025 yillarga mo’ljallangan O’zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi to’g’risida”gi Farmoni qabul qilindi. Mazkur Strategiya Markaziy bank va Moliya vazirligi tomonidan Jahon banki bilan hamkorlikda mamlakat bank tizimining joriy holatini o’rganish natijalari bo’yicha asosiy xulosalar va tavsiyalar, shuningdek xorijiy davlatlarning moliya sektorini transformatsiya qilish tajribasi hamda moliya sohasidagi xalqaro tendensiyalarni inobatga olgan holda ishlab chiqildi. 31 Masofaviy bank xizmatlarini ko’rsatish turli bank operatsiyalarini masofadan amalga oshirish imkoniyatini beradigan xizmatlar kompleksidir. Buning uchun bank muassasasiga tashrif buyurmasdan turib kompyuter yoki mobil telefondan foydalanish kifoya. Masofaviy texnologiyalar mijozga bank xizmatlaridan foydalanishda maksimal qulaylik va bank bilan ishlash jarayonida vaqt hamda moliyaviy xarajatlarni minimallashtirish imkonini beradi. Masofaviy bank xizmatlarining rivojlanishi bank xizmatlari tizimida yangi hajmdagi va yangi shakldagi turli xizmatlarni yuzaga kelishiga sabab bo’ldi. Tijorat banklari tomonidan yaratilgan birinchi masofaviy xizmt turi bu Bank-mijoz, SMM banking xizmatlari bo’lgan. Bank-mijoz dasturi yuridik shaxslar uchun mo’ljallangan bo’lib, mijozlar kompyuterlariga maxsus dastur o’rnatilib, shu dastur orqali o’z hisobraqamlarini kuzatishlari va amaliyotlarni bajarishlari mumkin bo’lgan. Sms banking xizmati esa jismoniy shaxslar plastik raqamlaridagi amaliyotni haqida xabar beruvchi xizmat turi hisoblanadi. Hozirgi kunda Respublikamizdagi barcha tijorat banklarini o’zlarining mobil banking ilovasiga egadirlar. Mobil banking ilovasi mijozlar uchun ko’p qulayliklarni yaratadi. Bu ilovalar orqali mijozlar deyarli barcha bank xizmatlaridan masofadan turib foydalanishlari mumkin: pul o’tkazmalari(mahalliy, xalqaro), omonat ochish, plastik kartaga buyurtma berish, konversiya, kreditlar olish yana ko’plab xizmatlarni sanab o’tishimiz mumkin. Masofaviy bank xizmatlaridan foydalanadiganlar soni ortib bormoqda. 2024-yil sentyabr oyida bunday xizmat ko‘rsatish kanallaridan foydalanuvchilar soni 48,4 million kishini tashkil etgan, bu o‘tgan yilga nisbatan 23,1 foizga va 5 yil avvalgiga nisbatan 4,7 baravarga ko‘p. Deyarli barchasi jismoniy shaxslar hisoblanadi. Yil davomida ularning soni 23,5 foizga, 5 yil ichida esa 4,8 barobarga oshib, 47 million kishiga yetgan. Masofaviy bank tizimlaridan foydalanuvchi yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar soni 2024-yil sentyabrda 1,4 million nafarni tashkil etgan – ushbu ko‘rsatkich o‘tgan yilga nisbatan 9,9 foizga, 5 yil avvalgiga nisbatan esa 2,3 barobarga ko‘p. Masofadan bank xizmatlarini ko‘rsatuvchi tizimlardan foydalanuvchilarning soni 2023-yil 1-noyabr holatiga Yuridik shaxslar va № Bank yakka tartibdagi Jismoniy shaxslar Jami tadbirkorlar 1 Milliy bank 97 296 1 614 472 1 711 768 O‘zbekiston sanoat-qurilish 72 183 5 993 998 6 066 181 2 banki 3 Agrobank 197 533 5 378 755 5 576 288 4 Ipoteka-bank 164 079 2 793 710 2 957 789 5 Mikrokreditbank 69 436 980 080 1 049 516 6 Xalq banki 117 911 3 904 633 4 022 544 7 Garant bank 6 853 93 383 100 236 8 Biznesni rivojlantirish banki 29 407 256 665 286 072 9 Turonbank 47 590 456 346 503 936 10 Hamkorbank 123 737 1 551 297 1 675 034 32 www.cbu.uz Hozirgi kunda masofaviy bank xizmatlarni rivojlantirish tijorat banklari faoliyatini asosini tashkil qiladi. Mobil bank ilovalaridagi kamchiliklarni bartaraf etish, yana boshqa xizmat turlarini qo’shish kerak bo’ladi. Masofaviy bank xizmatlarini rivojlanishi mijozlarni idenfikatsiya qilish zaruriyatini keltirib chiqa