ГЛОБАЛЛАШУВ ЖАРАЁНЛАРИДА ЁШЛАРНИНГ МАЪНАВИЙ-МАЪРИФИЙ ТАРБИЯСИ САМАРАДОРЛИГИНИ ОШИРИШ ЗАРУРИЯТИ.

Аннотация

Providing information about the role of school education in the process of formation of the national idea and civil society. Basic concepts: ideological institution, internal influence, external influence, the principle of "inculcating an idea without saying an idea", ideological literature, modern pedagogical technologies (ZPT), information communication technologies (ICT), means of ideological influence. there have been attempts all along. НЕОБХОДИМОСТЬ ПОВЫШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ ДУХОВНО- ПРОСВЕТИТЕЛЬСКОГО ВОСПИТАНИЯ МОЛОДЕЖИ В УСЛОВИЯХ ГЛОБАЛИЗАЦИИ. Аннотация. Предоставление информации о роли школьного образования в процессе формирования национальной идеи и гражданского общества. Основные понятия: идеологический институт, внутреннее влияние, внешнее воздействие, принцип «внушение идеи без высказывания идеи», идеологическая литература, современные педагогические технологии (ЗПТ), информационно- коммуникационные технологии (ИКТ), средства идеологического воздействия. попытки все время. Глобаллашув жараёнида дунёда ахборот-коммуникация технологиялари ва айниқса, интернет ёшлар кундалик ҳаётининг муҳим ва ажралмас қисмига айланиб бормоқда. Ҳар куни виртуал маконда бир неча миллиондан зиёд ахборот ресурсларининг пайдо бўлиши, унинг ҳосили ҳар дақиқа сайин ўсиб бораётганидан далолат беради. Глобал тармоқ афзалликларини инкор этмаган ҳолда, унинг ёшлар маданиятига туғдираётган ҳавф-ҳатарлари тўғрисида сўз юритишга тўғри келади. Бу нохуш ғайриинсоний ҳолатлар муайян кучларнинг глобал тармоқнинг ахборотларни сифатли ва тез узатиш ҳамда тарқатиш бўйича имкониятлардан фойдаланиш орқали жамоатчилик фикрини тўғри йўлдан буриш, ўзлари тарғиб этаётган нопок ғоя ва манфаатлар томон йўналтириш учун уларга ахборот етказиш борасида олиб бораётган ҳаракатлари билан 1 47 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ боғлиқдир. Сўзсиз, бундай таъсирга интернет аудиториясининг энг фаол, энг кўп қисми тафаккури етилиб, дунёқараши пухта шақлланиб улгурмаган ёшлар берилувчандир. Таъсуфки, ана шундай жиддий муаммони мукаммал ва тизимли ўрганишга етарли эътибор берилмаяпти. Бу соҳадаги ҳулосалар «Сериаллар ёшларимиз тарбиясига салбий таъсир ўтказмоқда», «Уятсиз эпизодларни телевиденияда кўрсатмаслик керак», деган умумий гапдан нарига ўтмаяпти. Ғарб мамлакатлари телевидениесигина эмас, атрофимиздаги баъзи мамлакатлар телевидениесида ҳам кўрсатилаётган ёки Ғарбдан трансляция қилинаётган дастурларга солиштирсак, телевидениемиздаги беҳаё деб аталаётган кўрсатувлар жуда беозор ва рисоладагидек кўринади. Бу ҳолат ўта беҳаё дейилаётган кўрсатувларнинг янги тўлқинини кутишимиз керақлигини англатади. Маънавий глобаллашув хориждан фақатгина ўшандай беҳаё томошаларнинг кириб келишини билдирадими? Бу саволга жавоб топишимиз учун маънавият соҳасидаги глобаллашувнинг тарихига ва моҳиятига назар ташлашимиз лозим. Глобаллашув турли минтакадаги мамлакатларнинг ўзаро таъсири кучайиши жараёни экан, унда иқтисодий ва маънавий таъсир кўпинча биргаликда кечиши кузатилади. Фақатгина, айрим ҳолларда улар нисбатан мустақил тарзда кечади. Глобаллашув тарихига қарасак, қадим замонларда ҳам иқтисодий ва маънавий таъсирлар ёнма-ён кечганлигини кузатамиз. Масалан, ўрта асрларда юртимиз Буюк Ипак йўлини марказида бўлганлиги сабабли ҳам Ғарбнинг, ҳам Шарқнинг таъсирида бўлган. Ғарбдан Шарққа бораётган, Шарқдан Ғарбга борган савдогарлар ҳам юртимиз орқали ўтган. Савдо моллари билан бирга Ғарб ва Шарқнинг урф-одатлари, анъана ва маросимлари ҳам ўлкамизга кириб кела бошлаган. Глобаллашув тенденцияси ана шу тарзда юзага келган. Глобал муаммоларнинг келиб чикиши, мавжудлиги ва ҳал этилиши зарурияти инсоният жамияти янги цивилизациявий сифат ўзгаришини тақазо этмоқда. Бу жараённинг моҳиятини чуқурроқ англаш учун, унинг жадалилик ҳолати кўлами ва миқёсига эътибор бериш зарур. Зеро, ўнлаб ва ҳатто юзлаб йиллар давомида ўзгармасдек бўлиб кўринган ижтимоий муносабатлар ғоят қисқа вақтда тубдан ўзгармоқда. Бу ҳол кишилар айниқса, ёшлар ҳаётининг барча бўғинларида, турмуш тарзида баралла кўринмоқда. Кўламига кўра, бу жараён бирон минтақани четлаб ўтмаган. Муҳими шундаки, глобал ҳодисалар муайян жамиятлардаги кишилар ва айниқса, ёшлар маънавиятига сезиларли таъсир ўтказмоқда. Бугунги кунда маънавий соҳада бошқа давлатларга кўпроқ таъсир ўтказаётган давлатлар маънавиятини таҳлил қилиш шуни кўрсатадики, уларнинг маънавияти таъсир ўтказилаётганларникидан бойроқ эмас. Масалан, Ғарб давлатлари маънавий соҳада ҳам Шарққа ҳозир кўпроқ таъсир ўтказмоқда. Уларнинг юриш-туришидан тортиб кийинишигача Шарққа кириб келмоқда. Лекин, бундан Ғарб давлатлари маънавий соҳада Шарқдан бойроқ деган хулоса келиб чиқмаслиги керак. Хўш унда сабаб нима? Маънавий жиҳатдан Ғарбдан қолишмайдиган Шарқ нима учун кўпроқ таъсир ўтказиладиган минтақага айланиб қолди. Таҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, иқтисодий таъсир ўтказиш учун иқтисодий жиҳатдан бой бўлиш керак. Бироқ, маънавий таъсир ўтказиш учун маънавий бойликнинг ўзи кифоя