KICHIK BIZNES SUBYEKTLARINI MOLIYAVIY QO‘LLAB-QUVVATLASH TIZIMINI RIVOJLANTIRISH USULLARI

Аннотация

This article examines the current issues of the development of the system of financial support for small business entities. Small business is one of the important factors of economic growth, it is of great importance in creating jobs and introducing innovations. The article analyzes modern financial mechanisms such as preferential loans to small business entities, unsecured lending, state financial support, use of fintech technologies, and investment support through venture capital. The importance of increasing financial literacy and encouraging innovation for small business entities is also emphasized. Keywords: small business, financial support, preferential loans, unsecured lending, state grants, fintech, innovation, investment funds, financial literacy, venture capital. МЕТОДЫ РАЗВИТИЯ СИСТЕМЫ ФИНАНСОВОЙ ПОДДЕРЖКИ СУБЪЕКТОВ МАЛОГО ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА Аннотация. В данной статье рассмотрены актуальные вопросы развития системы финансовой поддержки субъектов малого предпринимательства. Малый бизнес является одним из важных факторов экономического роста, он имеет большое значение в создании рабочих мест и внедрении инноваций. В статье анализируются современные 241 NEW RENAISSANCE 2024 OCTOBER INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 1 | ISSUE 8 финансовые механизмы, такие как льготное кредитование субъектов малого бизнеса, беззалоговое кредитование, государственная финансовая поддержка, использование финтех-технологий, а также инвестиционная поддержка посредством венчурного капитала. Также подчеркивается важность повышения финансовой грамотности и поощрения инноваций для субъектов малого бизнеса. Ключевые слова: малый бизнес, финансовая поддержка, льготные кредиты, беззалоговое кредитование, государственные гранты, финтех, инновации, инвестиционные фонды, финансовая грамотность, венчурный капитал. Kirish. Kichik biznes subyektlari har bir mamlakat iqtisodiyotining rivojlanishida muhim o‘rin tutadi. Ular nafaqat yangi ish o‘rinlari yaratish, balki raqobatni rivojlantirish va innovatsion texnologiyalarni joriy qilish orqali iqtisodiy o‘sishga hissa qo‘shadi. O‘zbekiston Respublikasi ham kichik va o‘rta biznesni rivojlantirishni davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilab kelmoqda. Shu bilan birga, ushbu subyektlarning o‘z faoliyatlarini muvaffaqiyatli olib borishlari va iqtisodiyotning muhim tarkibiy qismiga aylanishlari uchun moliyaviy qo‘llab- quvvatlash tizimining samarali ishlashi zarur. Kichik biznes subyektlari ko‘pincha moliyaviy resurslarning yetishmasligi, kredit olishdagi to‘siqlar va katta hajmdagi garov talablariga duch keladi. Shu sababli, davlat va moliyaviy institutlar tomonidan kichik biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini rivojlantirish dolzarb masala bo‘lib qolmoqda. Ushbu maqolada kichik biznes subyektlarini moliyaviy jihatdan qo‘llab-quvvatlashning turli usullari, jumladan, imtiyozli kreditlar, garovsiz kreditlash, davlat grantlari va fintech texnologiyalari yordamida moliyaviy xizmatlarni joriy qilish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Kichik biznes iqtisodiy barqarorlik va innovatsiyalarni rivojlantirishda muhim o‘rin tutadi. O‘zbekiston iqtisodiyoti ham bu jarayondan chetda emas va kichik biznes subyektlarini qo‘llab-quvvatlash davlat siyosatining muhim qismidir. Rivojlanish yo‘lida kichik biznes subyektlari moliyaviy resurslar yetishmovchiligi, kredit olishdagi qiyinchiliklar, yuqori foiz stavkalari kabi to‘siqlarga duch keladi. Ushbu muammolarni bartaraf etish va kichik biznesga yordam berish uchun samarali moliyaviy qo‘llab-quvvatlash tizimi zarur. O‘zbekiston Respublikasi Davlat Statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, kichik biznes subyektlari yalpi ichki mahsulot (YIM) tarkibida 55-60% ulushga ega bo‘lib, mamlakatdagi bandlikning 75% ga yaqin qismi ushbu sektorda ishlaydi. 2023-yilda kichik biznesga qaratilgan 242 NEW RENAISSANCE 2024 OCTOBER INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 1 | ISSUE 8 davlat moliyaviy qo‘llab-quvvatlash dasturlari orqali ajratilgan kredit hajmi o‘tgan yilga nisbatan 20% ga oshgan, bu esa kichik biznesning moliyaviy rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. 2023-yilgi statistikaga ko‘ra, davlat tomonidan kichik biznes subyektlariga ajratilgan subsidiya va grantlarning umumiy miqdori 1,2 trillion so‘mni tashkil etgan, bu ko‘rsatkich 2022- yilda 1 trillion so‘m bo‘lgan edi. Ushbu raqamlar kichik biznesning moliyaviy barqarorligini ta’minlashda davlat moliyaviy qo‘llab-quvvatlashining dolzarbligini ko‘rsatadi. Moliyaviy qo‘llab-quvvatlashning asosiy usullari orasida imtiyozli kreditlash, garovsiz kredit tizimi, davlat grantlari va fintech xizmatlaridan foydalanish kabilar ajratib ko‘rsatiladi. Quyidagi statistik ma’lumotlar bu usullarning samaradorligini ko‘rsatadi. 2023-yilda kichik biznes subyektlariga berilgan imtiyozli kreditlar hajmi 5,5 trillion so‘mni tashkil etdi, bu ko‘rsatkich o‘tgan yilga nisbatan 18% ga ko‘paygan. Eng katta o‘sish xizmat ko‘rsatish va savdo sohalarida kuzatildi. Ga