Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
АКРОМЕГАЛИЯ КАСАЛЛИГИ КЕЛИБ ЧИКИШИ, КЛИНИКАСИ ХАМДА ДАВОЛАШ УСУЛЛАРИ.
ДАВОЛАШ УСУЛЛАРИ. · Содиков Самат Салохиддинович · Нарзуллаев Жалолиддин Ураз угли (Сам.Д.Т.У ендокринология кафедраси ассистенти) · Мухторов Жавохир Маннон угли (Сам.Д.Т.У ендокринология кафедраси ассистенти) · Хатамов Азизбек Алишер угли (Сам.Д.Т.У ендокринология кафедраси ассистенти) · Тоиров Жавохир Ойбек угли (Сам.Д.Т.У ендокринология кафедраси ассистенти) · Сагдиев Мансур Юнус угли (Сам.Д.Т.У ендокринология кафедраси ассистенти) · Салохиддинов Муродулла Фуркат угли (Сам.Д.Т.У ендокринология кафедраси ассистенти)
Современная наука и исследования · 3 · 2024
Аннотация
How does acromegaly occur? Clinical signs can be observed when suffering from this disease. Subjective and objective symptoms that occur in the clinic. Benefits of radiation therapy, cryohypophysectomy, and drug therapy in the treatment of acromegaly. Key words: Acromegaly disease, subjective and objective signs, irradiation method, cryohypophysectomy and drug therapy. ПРОИСХОЖДЕНИЕ БОЛЕЗНИ АКРОМЕГАЛИЯ, МЕТОДЫ ЛЕЧЕНИЯ В КЛИНИКЕ. Аннотация. Как возникает акромегалия? Клинические признаки могут наблюдаться при этом заболевании. Субъективные и объективные симптомы, возникающие в клинике. Преимущества лучевой терапии, криогипофизэктомии и медикаментозной терапии при лечении акромегалии. Ключевые слова. Акромегалия, субъективные и объективные симптомы, метод облучения, криогипофизэктомия и медикаментозная терапия. Акромегалия грекча сўз бўлиб akron- учи, megos-катта деган маьнони англатади. Акромегалия-гипофиз олдинги бўлагидан ажраладиган ўсиш гормори – соматотропин гиперсекрецияси натижасида ички органлар, юмшоқ тўқималар, скелетнинг, диспропорционал ўсиши билан характерланадиган касаллик ҳисобланади. Ҳозиргача этиологияси аниқ эмас. Касалликнинг клиник кечиши 90 % ҳолларда гипофиз аденомаси билан, асосан эозинофилли аденома, яхши сифатли ва соматотропин секреция қилувчи аденомага боғлиқ ҳолда келиб чиқади. 1 03 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Адабиётларда асосан акромегалияга олиб келувчи сабаблардан инфекцион касалликлар, бош мия жароҳати каби ҳолатлар сабаб булганликлари кўрсатилиб келинмокда. Хозирги вақтларда соматолибериннинг эктопиялашган секрецияси кўпроқ ошқозон ости бези аденомасига боғлиқ бўлган акромегалия ҳоллари тез-тез қайд қилинмокда. Беморларнинг шикоятлари асосан ташқи қиёфасининг ўзгариб бораётганлигига, бош оғриги, умумий қувватсизлик, жинсий органлар фаолиятининг ўзгариб боришига бўлади. Баьзан беморларда бош оғриғи жуда кучли бўлиб, пешона-чакка, кўз ва бурун қаншари соҳаларида яккол кузатилади. Бу оғриқ гипофиз ўсмасининг турк эгари диагфрагмасининг қисилиши билан боғлиқ бўлади. Баъзи ҳолларда беморларнинг асосий шикояти фақат ташқи қиёфасининг ўзгариб бораётганлигига бўлади (қулоқ, бурун, қўл оёқ панжаларининг катталашиши). Камдан кам ҳолларда эса сийдик тош, жинсий фаолиятнинг бузилиши ва қандли диабет касалликлари аломатлари пайдо бўлиши акромегалия касаллигининг ерта белгилари кўринишида намоён бўлади ва беморларни врачга мурожаат қилишга мажбур қилади. Обьектив текширилганда беморлардаг юз суякларининг, қўл-оёқ бармоқ панжаларининг нисбатан катталашганлиги, тери ва сочларидаги ўзгаришлар еътиборни жалб қилади. Ёноқ ва қовоқ устки суякларининг катталашиши беморлар учун хос бўлган юз қиёфани беради. Юзнинг юмшоқ тўқималари гипертрофияси, қулоқ супраси ва бурун ўлчамларининг катталашишишига сабаб бўлади. Одатда тери анча қалинлашиб колади, хамда чуқур бурмалар ҳосил бўлади. Кўп холларда тери одатдагидан ёғлилиги ошган бўлади. Тил ва тишлар ора бўшлиқ ҳам катталашганини куришимиз мумкин. Оёқ панжалари одатда энига кўпроқ катталашган бўлади ва беморларнинг оёқ кийимлари кичик бўлиб қолади. Касалликда ички органлар гипертрофияси (спланхномегалия) доимий клиник аломатлардан ҳисобланади. Ўпка, ошқозон ва жигар ҳажми ва массаси буйича 2-4 мартага ошиб кетади. Юрак ўлчамлари ҳам катталашади, массаси баьзан 1-1,2 кг. гача етади. Айрим шифокорларнинг фикрича беморларнинг айримларида артериал гипертензия икқиламчи гиперальдостеронизм ҳисобига ривожланади ва натижада юрак етишмовчилиги келиб чиқади. Акромегалияда қалқонсимон без катталашиши 25-35 % ҳолларда қайд қилинади. Асосан бундай беморларда қалқонсимон без функцияси ошгиши кузатилади (тез асабийлашиш, кўп терлаш, юрак тез уриши). Лекин қон таркибидаги тиреоид гормонлар миқдори ўзгармаган бўлади. Узоқ муддатда давом этган СТГ гиперсекрецияси натижасида углевод алмашинувининг бузилишига, яьни глюкозага толерантликнинг ўзгаришига ёки енгил, ўртача оғирликдаги қандли диабетнинг ривожланишига сабаб бўлади. Даволашда Гипофизда СТГ секрециясини камайтириш мақсадида гипофизар соҳани радиоактив итрит, нурлаш, олтин ёки иридий билан имплантация қилиш, гипофизни криоген бузиш, медикаментоз терапия фойда бермаган холатларда хирургик йул билан гипофизни олиб ташлаш усуллари қўлланилади. Гипофизни нурлантириш усули билан биргаликда қонсерватив даволашда жуда кенг фойдаланиб келинмоқда. Бу мақсадда ҳозир телегамматерапия ва рентгенотерапия усулларидан фойдаланиш яхши натижа беради. Гипофизни нурлантиришда умумий курс дозаси 5000 рад. дан ошмаслиги керак. 1 04 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Нурлантириш вақтида баьзан мия шиш белгилари пайдо бўлиши кузатилади. Бундай ҳолларда нурлантиришда марталик дозасини камайтириш ва дегидратацион терапия ўтказиш етарли ҳисобланади. Нурлантириш одатда калланинг 4 та қисмидан утказиш буюрилади. Радиоактив итрит, иридий ёк
Доказательный фрагмент
«How does acromegaly occur? Clinical signs can be observed when suffering from this disease. Subjective and objective symptoms that occur in the clinic. Benefits of radiation therapy, cryohypophysectomy, and drug thera…»
Образец извлечения
Демо-превьюHow does acromegaly occur? Clinical signs can be observed when suffering from this disease. Subjective and objective symptoms that occur in the clinic. Benefits of radiation therapy, cryohypophysectomy, and drug thera… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Acromegaly disease, subjective and objective signs, irradiation method, Акромегалия касаллиги, нурлантириш усули, субъектив ва объектив белгилар, криогипофизектомия ва медикаментоз терапия.
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Образовательные инновации и интеграцияQodirova Odinaxon Xayitboy qizi2026
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026