KIGIZ SAN’ATI VA UNING ZAMONAVIY AMALIY SAN’AT BILAN INTEGRATSIYASI

Аннотация

Ushbu tezisda O‘zbek xalqining boy madaniy merosi hisoblangan kigiz tayyorlash san’ati va uning zamonaviy amaliy san’at bilan o‘zaro integratsiyasi haqida fikr yuritiladi. Kigiz asrlar davomida xalq turmushining ajralmas qismi bo‘lib kelgan va bugungi kunda uning qayta tiklanishi va zamonaviy texnologiyalar bilan uyg‘unlashuvi milliy san’atning rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etmoqda. Tezisda kigiz san’ati, uning tarixiy taraqqiyoti va hozirgi kundagi modernizatsiya jarayonlari tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar: Kigiz, O‘zbekiston amaliy san’ati, amaliy san’at, xalq hunarmandchiligi, zamonaviy san’at, madaniy meros, integratsiya. O‘zbekiston hududida kigiz tayyorlash san’ati ming yillik tarixga ega bo‘lib, bu hunarmandchilik turi chorvachilik bilan shug‘ullanadigan qishloq xo‘jaligi jamiyatlarida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. Kigiz mahsulotlari kundalik hayotda keng qo‘llanilib, uylarda va chorvachilikka asoslangan jamiyatlarda pol qoplamasi, yurtlarning qoplamasi, ko‘rpa-to‘shak va devor matolari sifatida ishlatilgan. Ushbu amaliy san’at turi bugungi kunda milliy va zamonaviy san’at bilan integratsiya qilinib, yangi ko‘rinishlar va funksiyalarga ega bo‘lmoqda. Kigiz san’ati tarixda nafaqat amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, balki turli diniy marosimlar, ijtimoiy bayramlar va ramziy hodisalarda ham keng qo‘llanilgan. Shu sababli uning bugungi kunda o‘z ahamiyatini saqlab qolishi va zamonaviy san’atga moslashtirilishi milliy madaniy merosni rivojlantirish va ommalashtirishda muhim qadamdir. Kigiz san'atining tarixi va uning ahamiyati quyidagicha ma’lumotlar bor. Kigiz tayyorlashning texnologik jihatlari asrlar davomida rivojlanib kelgan bo‘lib, O‘zbekistonning tog‘li va cho‘l hududlarida keng tarqalgan. Bu san’at turi o‘ziga xos bo‘lib, qo‘lda yigirilgan jun va tabiiy bo‘yoqlar yordamida tayyorlangan. Kigiz mahsulotlari har doim xalq hayotida nafaqat uy-ro‘zg‘or buyumi sifatida, balki san’at asari sifatida ham e’tirof etilgan. Biroq sovet davrida zamonaviy sanoat mahsulotlarining keng tarqalishi bilan hunarmandchilikning bu turi ma’lum muddat e’tibordan chetda qoldi. Bugungi kunda milliy hunarmandchilikka bo‘lgan qiziqishning ortishi va turizm sohasining rivojlanishi bilan kigiz san’ati yana qayta tiklanib, turli ijodiy va amaliy san’at loyihalarida foydalanilmoqda. Bu jarayon milliy madaniyat va san’atning saqlanishi va rivojlanishida katta ahamiyatga ega. Zamonaviy amaliy san’at va kigizning integratsiyasi bir qator o‘ziga xoslikka ega. Hozirgi zamonda kigiz san’ati zamonaviy dizayn va texnologiyalar bilan integratsiya qilinib, yangi funksiyalarga ega bo‘lmoqda. Hunarmandchilik mahsulotlari nafaqat amaliy ehtiyojlar uchun, balki ichki bezaklar, interyer dizayni va moda sanoatida keng qo‘llanmoqda. Bu esa milliy san’atning xalqaro maydonda ham tan olinishi va o‘ziga xosligini saqlab qolgan holda yangi ko‘rinishlar kasb etishiga imkon yaratadi. Kigizning zamonaviy amaliy san’at bilan uyg‘unlashuvi, xususan, ekologik toza mahsulotlarga bo‘lgan talabning ortishi va an’anaviy usullarni zamonaviy talablarga moslashtirishga intilish bilan ham bog‘liqdir. O‘zbekiston hunarmandchiligi sohasida ushbu 135 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo jarayon milliy hunarmandchilik mahsulotlarini xalqaro bozorlarda eksport qilish imkoniyatlarini kengaytiradi va san’at asarlari ko‘rgazmalarida keng ishtirok etish imkonini beradi. Natijalar va xulosa o‘rnida quyidagilarni e’tirof etish joizki kigiz san’ati O‘zbekiston madaniy merosining ajralmas qismi bo‘lib, uning zamonaviy amaliy san’at bilan integratsiyasi milliy va xalqaro miqyosda madaniyatni saqlash va rivojlantirishga katta hissa qo‘shadi. Hozirgi kunda bu san’at turi xalqaro ko‘rgazmalar va turizm doirasida qayta tiklanmoqda, bu esa milliy hunarmandchilikning kelajagi uchun katta istiqbollar ochmoqda. Shu bilan birga, kigizning ekologik tozaligi va tabiiyligi uning zamonaviy dunyoda tobora ommalashishiga sabab bo‘layotgan muhim omillardandir.