ПСИХОЛОГ КАДРЛАРНИ УЗЛУКСИЗ КАСБИЙ РИВОЖЛАНТИРИШ МЕТОДИКАСИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎЛЛАРИ

Аннотация

мақолада психолог кадрларни касбий ривожлантириш, синов ва касбий қўллашнинг дастлабки босқичи таълим психологининг асосий муаммолари, такомиллаштириш йўллари таҳлил қилинади. Психолог кадрларни касбий шаклланиш ва такомиллаштиришда таълим психолог кадрларнинг ваколатлари баён этилади. Калит сўзлар: ўқитувчи психолог, педагогик, давлат, таълим, тизим, касбий таълим, сифатни ошириш дастурлари, малака, касбий компетенция, илмий ва услубий амалий иш, психологик хизматларни ривожлантириш модели. Annotation: the article analyzes the main problems of the psychologist of Education, ways of improvement, the initial stage of professional development, testing and professional application of psychologist personnel. Training in the professional formation and improvement of psychologist personnel the competence of psychologist personnel is described. Keywords: teacher psychologist, pedagogical, state, educational, system, Professional Education, Quality Improvement Programs, qualification, professional competence, scientific and methodological practical work, psychological service development model. Аннотация: в статье анализируются основные проблемы психолога образования, пути совершенствования, начальный этап профессионального становления, тестирование и профессиональное применение персонала-психолога. Тренинг в профессиональном становлении и совершенствовании персонала-психолога описывается компетентность персонала-психолога. Ключевые слова: педагог-психолог, педагогическая, государственная, образовательная, система,профессиональное образование, программы повышения качества, квалификация, профессиональная компетентность, научно-методическая практика, модель развития психологической службы. Ҳар қандай касбий фаолиятда мавжуд кўникмалар ва иш усулларини шакллантириш, такомиллаштириш даврлари касбда босиб ўтган йўлни қайта кўриб чиқиш лаҳзалари билан алмаштирилади. Ушбу дақиқаларда одамлар ўзларининг касбий мартабаларини тарк этишлари, иш жойларини бутунлай ўзгартиришлари ва янги мутахассисликка эга бўлишлари ёки ўз ишларида муҳим нарсани ўзгартиришлари мумкин, аммо ўзларининг касбий йўлларини бутунлай кесиб ташламайдилар ёки нима қилганларига қараб ўз ишларини давом эттирадилар, янги даражадаги профессионаллик сифатида нимага эришганликларини англаб этишди[1]. Психологнинг мақсадлари, қизиқишлари, мотивлари, касбий ўзига бўлган муносабати, 141 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si касбда босиб ўтган йўлни қайта баҳолаш ва қайта кўриб чиқишда сезиларли ўзгаришлар бўлган инқироз лаҳзаларини биз қайд эта олмаймиз. Психологик иш касбий маҳоратини оширишга таъсир қилувчи шартлар ва омилларни аниқлашнинг долзарблиги шундаки, айнан касбий ривожланишнинг нисбатан барқарор даврлари бифуркация моментини, яъни касбий ўсиш инқирозини ўтказиш самарадорлигини таъминлайди. Фаолият мавзуси унинг касбий ҳаётини кескин ўзгартиришга тайёр бўлиб, аҳамиятсиз кўринадиган таъсирлар таъсир қилади. Тадқиқот усуллари орасида психологик амалиёт ва амалий психологиянинг турли соҳаларида ишлайдиган психологлар билан ўтказилган кўплаб интервюларнинг таркибий таҳлилини, оғриқ матнларини таъкидлаш керак [2]. Психологнинг профессионаллигини оширишнинг энг тўғри усуллари усулларини аниқлаш учун психологик ишни кўриб чиқиш тўғри бўлади. Амалий психология ўзини таълим, тиббиёт муассасаларида ва қисман саноат ташкилотларида топди. Психологик амалиёт деганда биз психолог дастур эмас ва бошқа мутахассисликдаги одамнинг ёрдамчиси эмас, балки психолог ягона ва асосий актёрга айланадиган психологик иш турларини назарда тутамиз [3]. Амалий психология биз томонидан ўқитувчи, шифокор, муҳандис, полициячи, қутқарувчи, сиёсатчи, бош директор, кадрлар хизмати бошлиғи ва бошқаларнинг ишини таъминлайдиган ва унга ҳамроҳ бўладиган фаолият сифатида тушунилади. Психологик амалиётда психологнинг ўзи асосий ижрочига, касбий фаолиятнинг ҳақиқий предметига айланади[4]. Бугунги кунда психологик амалиётнинг ўзига хос шакллари ва турлари: - тиббий бўлмаган психотерапия (ёки кўплаб мутахассислар томонидан қабул қилинган тафсилотлардан фойдаланиш учун булар психологик маслаҳат, психологик тузатиш ва психотерапия каби психологик ёрдам турлари); - гуруҳ билан психологик иш (турли йўналишдаги тренинглар); - психологик диагностика (текширувлар). Психолог кучларини қўллашнинг анъанавий соҳаси психология ривожланишининг маълум бир соҳасида янги билимларни олиш мақсадида олиб бориладиган тадқиқот ишлари ва тижорат ёки давлат ташкилотларининг буюртмаси билан олиб бориладиган ишлардир[5]. Шахснинг профессионаллиги ва фаолиятнинг профессионаллиги ҳақидаги ғоялар умумий психологик ва умумий психологик даражада батафсил кўриб чиқилади, чунки бу масалалар психологик иш предметининг профессионаллиги билан боғлиқ ҳолда етарли даражада ёритилмаган. Шахс ва фаолиятнинг профессионаллиги муаммоси А. A. Деркач асарларида энг тўлиқ ва яхлит ёритилган. Фаолиятнинг профессионаллиги билан А. A. Деркач юқори касбий компетенцияни, касбий муаммоларни ҳал қилиш йўллар