Некоторые мнения по обеспечению допустимости доказательств, полученных в результате предъявления для опознания

Аннотация

the article examines the issues of ensuring 82-84-моддаларида назарда тутилган ҳолатларни the admissibility of evidence obtained as a result of исботлаш учун фойдаланиш ҳамда айблов асосига demonstration for recognition, examines a number of legal қўйиш мумкин эмас [5]. literature, opinions of experts in this field, and provides an Таниб олиш учун кўрсатиш натижалари бўйича in-depth analysis of these issues with problematic exam- олинган маълумотлар қонунга хилоф усуллар орқали ples from the practice of judicial investigation. Based on ёки жиноят процесси иштирокчиларини қонун билан the results of the analysis and research, advanced foreign кафолатланган ҳуқуқларидан маҳрум қилиш ёки бу experience was demonstrated on the admissibility of evi- ҳуқуқларни чеклаш йўли билан ёхуд ЖПКнинг 125-131- dence obtained as a result of demonstration for recogni- моддалари талаблари бузилган ҳолда олинган бўлса, tion, and proposals and recommendations were developed шу жумладан: on their further application in the criminal procedure legis- 1) жиноят процесси иштирокчиларига ёки уларнинг lation of the Republic of Uzbekistan. яқин қариндошларига нисбатан қийноққа солиш ва Keywords: criminal procedure, proof, investigative бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни action, showing for confession, evidence, admissibility of камситувчи муомала ҳамда жазо турларини қўллаган evidence, interrogation, inquirer, investigator, prosecutor, ҳолда; court. 2) уларни сохталаштириш (қалбакилаштириш) йўли билан; Мамлакатимизда инсон, унинг ҳуқуқий ва 3) гумон қилинувчининг, айбланувчининг ёки судла- эркинликлари олий қадрият деб эълон қилинган бўлиб, нувчининг ҳимояга бўлган ҳуқуқлари, шунингдек тар- 76 2020 №1 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА жимон хизматларидан фойдаланиш ҳуқуқи бузилган олинган маълумотларнинг мақбуллиги масаласи ҳолда; бошқа тергов ҳаракатлариникидан бирмунча фарқ 4) жиноят иши бўйича процессуал ҳаракатнинг маз- қилади ва у тиклаб бўлмайдиган ҳамда келгусида кур жиноят ишини юритишни амалга ошириш ҳуқуқига мақбуллигини таъминлаш мақсадида маълумотларни эга бўлмаган шахс томонидан бажарилиши натижаси- ЖПК талабларига амал қилган ҳолда қайта тўплаб да; бўлмайдиган (тиклашнинг имкони йўқ [8]) далилларни 5) номаълум манбадан ёхуд жиноят ишини юритиш шакллантирадиган ҳамда далилларни тўплаш жараёнида аниқлаш мумкин бўлмаган манбадан; жараёнида аниқланган камчиликларни деярли 6) жабрланувчи, гувоҳ, гумон қилинувчи, бартараф этиб бўлмайдиган [9] тергов ҳаракати айбланувчи, судланувчининг суриштирувдаги, сирасига киради. дастлабки терговдаги судда далиллар мажмуи билан Чунки, таниб олиш ўтказилиб, унинг натижалари ўз тасдиғини топмаган кўрсатувларидан олинган расмийлаштирилганидан кейин, уни яна қайта ўтказиш бўлса, улар далил сифатида мақбул эмас деб иш бўйича ҳаққоний маълумотларни тўплаш имконини топилади. бермайди ва тўпланган далиллар ишончлилик[10] Фактик маълумотлардан далил сифатида талабига жавоб бермай қолиши билан бирга фойдаланишнинг мақбул эмаслиги терговга қадар далилнинг мақбуллигига[11] ҳам таъсир кўрсатмасдан текширувни амалга ошираётган органнинг мансабдор қолмайди [12]. шахси, суриштирувчи, терговчи, прокурор ёки суднинг Хорижий давлатларнинг жиноят-процессуал ўз ташаббуси билан ёки иштирокчиларнинг қонунчилигининг ушбу масалаларга оид нормалари илтимосномаси бўйича аниқланади. Терговга қадар ўрганилганда қуйидаги ўзига хос жиҳатлар борлигини текширувни амалга ошираётган органнинг мансабдор кузатиш мумкин: шахси, суриштирувчи, терговчи, прокурор ёки судья 1) Украина Республикаси ЖПКнинг 228- моддаси далилларнинг мақбул эмаслиги тўғрисидаги масалани (шахсни таниб олиш учун кўрсатиш)нинг биринчи ҳал қилаётганида ҳар бир ҳолатда йўл қўйилган қисмида шахсни таниб олувчига олдиндан кўрсатиш ва бузилиш нимада аниқ ифодаланганлигини аниқлаб таниб олиш ёки олмаслиги мумкин бўлган ҳолатларни олиши ва асослантирилган қарор қабул қилиши шарт олдиндан кўрсатиб аниқлаб олиш ёки бу шахснинг (ЖПК 951-м., 2-қ.). белгилари ҳақида бошқа маълумотларни таниб Қайд этиш жоизки, таниб олиш учун кўрсатиш олувчига кўрсатиш тақиқланиши, шунингдек ушбу натижасида олинган далил мақбуллик талабига тўла модданинг олтинчи қисмида таниб олиш учун кўрсатиш жавоб бериш учун ЖПКнинг 125-131- моддалари ва фотосурат ва видео ёзув материалларидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг фойдаланган ҳолда ўтказилганда шахсни қайта таниб «Далиллар мақбуллигига оид жиноят-процессуал олиш учун кўрсатишга йўл қўйилмаслиги белгиланган қонуни нормаларини қўллашнинг айрим масалалари [13]; тўғрисида»ги 2018 йил 24 августдаги 24- сонли 2) Қозоғистон Республикаси ЖПКнинг 230-моддаси қарорида белгилаб берилган талабларга жавоб (таниб олиш учун кўрсатиш тартиби)нинг ўн иккинчи бериши лозим. Ушбу талаблардан энг муҳими қисмида бир шахсни бир хил белгилари билан таниб сифатида далилнинг қонунда белгиланган тар