Роль экспорта в дальнейшем развитии агропромышленного комплекса нашей страны

Аннотация

Ушбу мақолада Мамлакатимиз аграр секторни ривожлантиришда экспорт салоҳиятини ошириш, жаҳон тажрибалари асосида мамлакатимиз қишлоқ хўжалигини 2035 йилга қадар ривожлантириш йўллари тахлил этилган. Калит сўзлар: стратегия, инфратузилма, интеграция, қишлоқ хўжалиги, фермер хўжаликлари, экспорт, кредит, стандарт, аграсаноат, корхона. Аннотация: В данной статье анализируются пути повышения экспортного потенциала в развитии аграрного сектора страны, развитие сельского хозяйства страны до 2035 года на основе мирового опыта. Ключевые слова: стратегия, инфраструктура, интеграция, сельское хозяйство, фермерские хозяйства, экспорт, кредит, стандарт, агропромышленный комплекс, предприятие. Annotation. This article analyzes the ways to increase the export potential in the development of the country’s agricultural sector, the development of the country’s agriculture until 2035 based on world experience. Key words: strategy, infrastructure, integration, agriculture, farming, export, credit, standard, agro-industrial complex, enterprise. Қишлоқ хўжалиги Ўзбекистон иқтисо- Жаҳон бозорларида катта миқдорда диётининг муҳим тармоқларидан бири ҳи- мева-сабзавот маҳсулотлари экспорт қилин- собланади. Бу тармоқ мамлакатимиз аҳоли- моқда. Таҳлиллар шуни кўрсатадики, жаҳон сининг озиқ-овқат маҳсулотларига, қайта озиқ-овқат бозорларида ҳўл ва қуритилган ишлаш саноати тармоқларини эса хомашёга мева-сабзавотлар экспорт қилишда АҚШ, бўлган талабини қондириш билан бирга, Испания, Хитой, Нидерландия, Мексика, экспорт салоҳиятини мустаҳкамлашнинг ис- Италия, Туркия, Франция, Германия, Эрон, тиқболли манбаларидан бири саналади. Бельгия, Ҳиндистон, Ўзбекистон, Польша, Халқаро бозорлар билан республика Жанубий Африка, Чили, Канада, Аргентина, миллий бозори интеграциялашуви энг авва- Греция, Миср, каби мамлакатларнинг тутган ло қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари бозорла- ўрни ва позицияси юқоридир. Бу мамлакат- рини ривожлантиришда, қишлоқ хўжалиги лар жаҳон аграр ва озиқ-овқат бозорларига маҳсулотлари экспортини кенгайтириш ҳам- экспортга чиқарилаётган қишлоқ хўжалиги да товар ва хизматларни экспортини тако- маҳсулотларининг экспорт ҳажми ва экспорт миллаштириш муҳим аҳамият касб этади. қиймати бўйича ҳисоблаганда аксарият қис- Ўзбекистон Республикаси Президенти мини етказиб беради. Жумладан, 2016 йилда Ш.М. Мирзиёев “иқтисодиётимиз ривожини, дунё бўйича 167 530,23 млн. АҚШ доллари аҳоли бандлиги ва даромадлари ўсишини қийматида мева-сабзавотлар экспорт қилин- таъминлайдиган энг муҳим соҳалардан бири ган. Дунёда энг йирик мева-сабзавот маҳсу- бўлган қишлоқ хўжалигини стратегик ёнда- лотлари экспорт қилувчилар сифатида АҚШ шувлар асосида тараққий эттириш зарур”[1] (1-ўрин, 18,84 млрд. АҚШ долл., жамига эканлигини таъкидлайдилар. нисбатан 11,25 %), Испания (2-ўрин, 15,02 Шу билан бирга Ўзбекистон Республи- млрд. АҚШ долл., жамига нисбатан 8,97 %), каси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг 2017 Хитой (3-ўрин, 14,24 млрд. АҚШ долл., жа- йил 7-февралдаги ПФ-4947 сонли 2017-2021 мига нисбатан 8,5 %), Нидерландия (4-ўрин, йилларда Ўзбекистон Республикасини ри- 11,66 млрд. АҚШ долл., жамига нисбатан 6,96 вожлантиришнинг бешта устувор йўналиш- %), Мексика (5-ўрин, 10,84 млрд. АҚШ долл., лари бўйича “Ҳаракатлар стратегияси”да жамига нисбатан 11,25 %) ва бошқаларни белгиланган муҳим вазифаларни бажа- келтириш мумкин. Ўзбекистон бу рўйхатда риш[2], ҳамда жаҳон тажрибалари асосида 458,64 млн. АҚШ доллари билан (жамига аграр соҳани ривожлантириш ва қишлоқ нисбатан 0,27 %) 48-ўринни эгаллаб ту- хўжалиги инфратузилмасини яратиш, тайёр рибди[3]. қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етишти- Ўзбекистон мева маҳсулотлари экспор- риш ва экспорт қилиш долзарб ҳисобланади. тида 47 (жамига нисбатан 0,26 %) ва сабза- Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 4 223 ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИ вот маҳсулотлари экспорти бўйича 39-ўрин- лаб чиқаришни кўпайтириш учун бизга ян- ни (жамига нисбатан 0,3 %) эгаллаб туриб- ги-янги бозорлар керак. ди[1]. Бунинг учун маҳсулот сифатини оши- Ўзбекистоннинг табиий-иқлим шарот- риш, таннархни пасайтириш, янги техноло- лари мева-сабзавот маҳсулотлари етишти- гиялар олиб келиш, жаҳон ишлаб чиқариш риш ва ички истеъмолдан ортган қисмини занжирларига, дунё бозори талабларига ва экспортга чиқариш учун қулай бўлишига иқтисодий интеграция жараёнларига ҳамо- қарамай, дунё экспортида 48 ўринни эгал- ҳанг бўлишимиз лозим. лашимиз ҳали бу борада имкониятларимиз- Бизнинг ташқи савдога чиқадиган юк- дан етарли фойдаланмаётганимизни кўрса- ларимизнинг 80 фоизи Қозоғистон, Қирғиз тади. Ўзбекистонда ишлаб чиқарилаётган Республикаси ва Россиянинг транзит йўлак- мева-сабзавот маҳсулотларининг рақобат лари орқали ўтади. устунликлари, уларнинг кучли ва кучсиз Шунингдек, тайёр маҳсулотларимиз томонлари экспортчи корхонанинг жаҳон экспортининг 50 фоизи, айрим товарлар бў- бозорларига кириб бориш имкониятларига йича эса 80 фоизи Россия, Қозоғистон, Қир- кучли таъсир кўрсатади. ғизистон ҳиссасига тўғри келади. Фикримизча барқарор иқтисодий Фикримизча ана шу омилларни ино- ўсишнинг энг муҳим гарови