ЗЕЛЕНАЯ ЭКОНОМИКА: НЕОБХОДИМОСТЬ РАЗВИТИЯ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ

Аннотация

Мақолада «яшил» иқтисодиётни ривожлантириш тенденциялари, иқтисодиётнинг етакчи тармоқларини модернизация ва диверсификация қилиш ҳисобига унинг рақобатбардошлигини ошириш бўйича мақсад ва вазифалари ёритилган. “Яшил” иқтисодиётни амалга ошириш бўйича мавжуд хавфларни бартараф этиш бўйича таклифлар илгари сурилган. «Яшил» иқтисодиётни шакллантиришга алоҳида эътибор қаратилиб, соҳани ривожланишни рағбатлантиришга қаратилган чора-тадбирлар келтирилган. Калит сўзлар: «яшил» иқтисодиёт, ресурс, минимал зарар, товар, хизмат, концепция, барқарор ривожланиш, «яшил» инфратузилма. ЗЕЛЕНАЯ ЭКОНОМИКА: НЕОБХОДИМОСТЬ РАЗВИТИЯ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ Эрханов Мухаммаджон Абсайитович Центр Кибербезопасности Аннотация. В статье описаны тенденции развития «зеленой» экономики, цели и задачи повышения ее конкурентоспособности за счет модернизации и диверсификации ведущих отраслей экономики. Выдвинуты предложения по устранению существующих рисков для реализации «зеленой» экономики. Особое внимание уделено формированию «зеленой» экономики и представлены меры, направленные на стимулирование развития отрасли. Ключевые слова: «зеленая» экономика, ресурс, минимальный ущерб, продукт, услуга, концепция, устойчивое развитие, «зеленая» инфраструктура. GREEN ECONOMY: THE NEED AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT Erkhanov Muhammadjon Absayitovich Cyber Security Center Annotation. The article describes the trends in the development of the "green" economy, the goals and objectives of increasing its competitiveness due to the modernization and diversification of the leading sectors of the economy. Proposals have been put forward to eliminate the existing risks for the implementation of the "green" economy. Particular attention is paid to the formation of the "green" economy, and measures aimed at stimulating the development of the sector are presented. Key words: "green" economy, resource, minimum damage, product, service, concept, sustainable development, "green" infrastructure. 374 VIII SON - DEKABR, 2023 374-380 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, dekabr www.e-itt.uz Кириш. 2023 йилнинг 29 сентябрида Вазирлар Маҳкамасининг «Яшил» иқтисодиётга ўтиш жараёнини бошқариш тизимини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 514- сонли қарори149 қабул қилинди. Мазкур қарорнинг 2-бандига асосан мамлакатдаги республика ижро этувчи органлар ва устав фондида давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган хўжалик бирлашмалари раҳбарларига 2 ҳафта муддатда буйруқ ёки қарор чиқариб: ✓ амалдаги раҳбар ўринбосарларидан бирига «яшил» иқтисодиёт масалаларини мувофиқлаштириш вазифасини юклатиш; ✓ мавжуд штат бирликлари доирасида «яшил» иқтисодиёт масалалари билан шуғулланишга масъул бўлинма белгилаш, шунингдек, унинг мақсад ва вазифаларини назарда тутувчи низом тасдиқлаш белгиланди. 2019 йилда эса Ўзбекистон “Яшил” иқтисодиётга ўтиш стратегияси”ни қабул қилган эди. Яқин ўн йилда мамлакатда углерод сарфини кескин камайтириш, иқтисодиётнинг барча тармоқларида экологик тоза ва ресурс тежамкор технологияларни жорий этиш, қайта тикланувчи, самарали энергия манбаларидан кенг фойдаланиш кўзда тутилган. Шу ўринда «яшил»иқтисодиёт нима ўзи? деган саволга жавоб излаб кўрамиз. “Яшил” иқтисодиёт тизимининг асосий мақсади сайёрамизнинг экологияси ва уни сақлаб қолиш билан бирга иқтисодиётнинг барча соҳаларини ривожлантиришга қаратилган. “Яшил” иқтисодиёт деганда, инсоният учун зарур бўлган ресурсларни, атроф-муҳит ва экологияни бир бутун ҳолда сақлаб қолиб ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳалари билан боғлиқ иқтисодиётни янада ривожлантиришни амалга оширишга асосланган иқтисодий фаолиятнинг алоҳида йўналиши тушунилади. Адабиётлар шарҳи. Шаклланиш босқичига назар ташлайдиган бўлсак, «яшил» иқтисод – бу ХХ аср охирида юзага келган иқтисодиёт фанининг йўналиши бўлиб, у иқтисодий фаолиятнинг атроф-муҳитга салбий таъсирини камайтириш зарурлигини назарда тутади. “Яшил” иқтисодиёт концепцияси иқтисод фанининг экология иқтисодиёти ва атроф-муҳит иқтисодиёти каби соҳалари билан чамбарчас боғлиқ ҳолда яратилиши ва иқтисодиётининг ривожланиши асосидаилгари сурилган тамойилларнинг иқтисодий сиёсатга жорий этилиши натижасида “яшил иқтисодиёт” тушунчаси шакллана бошлади. Ушбу атама илк бор 1989 йилда Буюк Британия ҳукумати учун етакчи иқтисодчилар томонидан “Яшил иқтисодиёт”ни ривожлантириш режаси”, деб номланган ҳисоботда фойдаланилган (Beder, 2011). “Яшил” иқтисодиётни ривожлантиришга бағишланган илк илмий тадқиқотлар 1972 йилда Стокгольмда ижтимоий-иқтисодий ривожланиш ва экология муаммоларига бағишланган халқаро конференцияда атроф-муҳитни сақлаб қолиш ва ривожлантиришга қаратилган конференцияда кўриб чиқилган эди (Доклад UNEP, 2009). Кожевникова ва Теракоповлар (2013) “Яшил иқтисодиёт” барқарор ривожланишнинг йўналишларидан бири” номли асарида иқтисодиётда фаолиятини экологияга йўналтирилган ишлаб чиқаришга ўтиш зарурати пайдо бўлганини асослайди. Бунда “яшил иқтисодиёт” барқарор ривожланиш, камбағалликни қисқартириш ва ижтимоий адолатнинг муҳим ва ҳозирги замондаги етакчи асоси сифатид