Налоговые льготы для сельского хозяйства Узбекистана в период пандемии коронавируса

Аннотация

Mechanisms of tax incentives for agriculture in Uzbekistan during the coronavirus pandemic is analyzed in the article. Keywords: coronavirus pandemic, global crisis, property tax, land tax, tax benefits, food security, agriculture. Кириш. Ҳозирги кунга келиб дунёнинг хавфсизлигини таъминлаш масалаларига энг долзарб муаммосига айланган корона- жиддий эътибор қаратмоқда. вирус пандемияси балоси ер юзи аҳолиси- Адабиётлар таҳлили. Жаҳондаги озиқ- нинг ижтимоий-психологик ҳолатига салбий овқат ва қишлоқ хўжалиги масалалари билан таъсир этиш билан бирга, уларнинг даромад- шуғулланувчи энг йирик ташкилотлардан ларини кескин камайтиришни ва ишсизлик- бири БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжа- ни ошишини келтириб чиқармоқда ҳамда лиги ташкилоти (ФАО) маълумотларига қа- бутун иқтисодиётни инқирозли ҳолатларига раганда, Европа ва Марказий Осиёда 2020 дучор қилиш хавфини туғдирмоқда. йилда буғдой ишлаб чиқаришини ошириш Халқаро ҳаво транспорти ассоциацияси учун уни қулай шароитлар мавжуд. Шимолий маълумотларига кўра, дунё бўйича авиата- яримшарда ҳали кузги буғдойнинг ҳосилини шувларнинг мажбурий тўхташи бу соҳага йиғиштириб олишга эрта бўлса-да, 2020 йил- жами 113 млрд. доллар зарар етказиши мум- да ҳам 2019 йилдаги сингари юқори ҳосил кин. Вирус ўчоғи бошлангандан буён авиа- етиштирилишининг биринчи белгилари яқ- компаниялар акциялари нархи деярли 25 қол кўзга ташланмоқда. Дастлабки прогноз- фоизга тушиб кетган, бундай ҳолатда 75 фоиз лар кўра, 2020 йилда дунё бўйича 763 млн авиакомпанияларнинг маблағлар захираси тонна ҳосил олиниб, 2019 йилдаги юқори ҳо- энг кўпи билан уч ойга етиши мумкин. Авст- сил кўрсаткичи деярли сақланиб қолади[10]. ралиядаги йириклиги бўйича иккинчи ўрин- 2019 йилнинг бошидан 2020 йилнинг даги Virgin Australia авиакомпанияси инқироз баҳорига қадар буғдойнинг жаҳондаги экс- натижасида банкротлик сабабли ихтиёрий порт нархлари барқарор сақланиб қолди ва равишда ташқи бошқарувга ўтишини эълон ҳатто 2019 йилдаги ҳосилнинг юқори заҳира- қилишга улгурди[8]. си эвазига 2020 йилнинг февраль ва март Туризм ва саёҳат бўйича Бутунжаҳон ойларида нархларнинг пасайишига олиб кел- Кенгаши (WTTC) маълумотларига кўра, агар ди. Лекин шунга қарамай дунёдаги экспортёр давлатлар бу соҳани қўллаб-қувватлаш учун давлатлардан Россия, Украина ва Қозоғис- инқирозга қарши чоралар қабул қилмаса, тонда апрелда COVID-19 пандемияси ваҳима- пандемия оқибатида 75 млн.га яқин иш ўрин- си остида озиқ-овқатга талаб ошганлиги на- лари йўқолиши мумкин[9]. тижасида савдо фаолияти жонланиши муно- Коронавирус пандемияси шароитида сабати билан экспорт нархлари ошди. қишлоқ хўжалигини қўллаб-қувватлаш бево- 1-расм маълумотлари кўрсатишича, сита озиқ-овқат хавфсизлиги билан боғлиқ Қозоғистонда буғдойнинг экспорт нархлари жараён ҳисобланади. Халқаро ташкилотлар 2019 йил апрелдаги бир тоннаси учун 206 дунёда кечаётган глобал пандемиянинг қиш- АҚШ долларидан 2020 йилнинг апрелига лоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқа- келиб 248 долларга кўтарилиб, 20 фоиздан ришга ва охир оқибат жаҳонда озиқ-овқат ошиқ ўсган. Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 3 122 МОЛИЯ ВА СОЛИҚЛАР 3-расм. Россия, Украина ва Қозоғистонда етиштирилган буғдой экспорт нархларининг ўзгариши (тоннаси учун АҚШ долларида)[1] Таъкидланганидек 2020 йилнинг фев- қўллаб-қувватлашга доир қўшимча чора-тад- раль ойида аввал 241 долларга, кейин март бирлар тўғрисида”ги ПФ-5978-сон Фармон; ойила 238 долларгача тушган, лекин апрель 3. Ўзбекистон Республикаси Президен- ойида яна ошган. Украина ва Россия Феде- тининг 2020 йил 27 апрелдаги “Коронавирус рациясида ҳам буғдойнинг экспорт нархлари пандемияси даврида аҳоли ва тадбиркорлик барқарор бўлган, фақат 2020 йилнинг фев- субъектларини қўллаб-қувватлаш бўйича раль ва март ойларида озроқ пасайган ҳолда қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ- апрель ойида 6-фоизга ошган ҳамда 222-224 5986-сон Фармон; доллар даражасида сақланиб қолган[1]. Маъ- 4. Ўзбекистон Республикаси Президен- лумки Ўзбекистонга ун маҳсулотлари асосан тининг 2020 йилд 18 майдаги “Коронавирус Қозоғистондан импорт қилиниши ҳисобига пандемияси даврида аҳоли ва тадбиркорлик апрел ойида импорт қилинадиган уннинг субъектларини қўллаб-қувватлаш бўйича нархи бироз кўтарилди, лекин кейин май навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида”ги ойига келиб нарх яна барқарорлашди. ПФ-5996-сон Фармон; Коронавирус пандемияси даврида 5. Ўзбекистон Республикаси Президен- иқтисодиётнинг бошқа тармоқлари сингари тининг 2020 йил 28 майдаги “Коронавирус қишлоқ хўжалигини давлат томонидан со- пандемиясининг салбий таъсирини камайти- лиқлар воситасида қўллаб-қувватлаш мақса- риш учун туризм соҳасини қўллаб-қувват- дида Ўзбекистон Республикаси Президенти- лашга доир кечиктириб бўлмайдиган чора- нинг бир нечта Фармонлари қабул қилинди. тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-6002-сонли Фар- Булардан бевосита солиқ имтиёзларини жо- монлари қабул қилинди. рий этиш билан боғлиқ қарор ва фармонлар 6. Ўзбекистон Республикаси Президен- қуйидагилар: тининг 2020 йил 6 июндаги “Тадбиркорлик 1. Ўзбекистон Республикаси Президен- фаолияти