HARBIY JAMOANI PSIXALOGIK O’RGANISHNING TADQIQOT METODLARI

Аннотация

The article describes the theoretical aspects of the use of common research methods in the psychological study of the military community. Psychological activity in military units and institutions is based on the need to diagnose and prevent various psychological and emotional problems that arise in the activities of military personnel and units in order to properly perform military service duties. Key words: individual, group, military psychology, military team, military psychologist. МЕТОДЫ ИССЛЕДОВАНИЯ ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО ИССЛЕДОВАНИЯ ВОИНСКОЙ КОМАНДЫ Аннотация. В статье рассмотрены теоретические аспекты использования общепринятых методов исследования в психологическом исследовании военного сообщества. Психологическая деятельность в воинских частях и учреждениях основана на необходимости диагностики и профилактики различных психологических и эмоциональных проблем, возникающих в деятельности военнослужащих и частей, в целях надлежащего выполнения обязанностей воинской службы. Ключевые слова: личность, группа, военная психология, военный коллектив, военный психолог. Ma’lumki, alohida olingan shaxs muammosini ko’plab fanlar o’rganadi. Psixalogiya xususan harbiy psixalogiya ham shunday fanlar sirasiga kiradi. Har qanday faoliyatda, jumladan, harbiy faoliyatda kishilarning xususiyatlari katta rol o’ynaydi.Faoliyatga tirik mavjudotning (jumladan, insonning ham)o’z ehtiyojlarini qondirish maqsadida atrof-muhit bilan bo’ladigan o’zaro ta’sirlashuv jarayoni sifatida qaraladi. Inson o’zining tashqi dunyoga bo’lgan munosabatini 271 31-oktabr, 2024-Yil faoliyat orqali ifodalaydi. Faoliyatda inson o’zida hosil bo’lgan ma’lum ehtiyojlarni qondirish uchun fikran qo’yilgan maqsadga erishadi. Faoliyat turlariga misol qilib harbiy faoliyatni olishimz mumkin. Harbiy xizmatchi shaxsining psixologik faktorlarini tekshirish-harbiy psixologiyaning asosiy muammolaridan biridir. Shuningdek, harbiy jamoalarda shaxslararo munosabatlar, komandirlar bilan bo‘ysunuvchilar muloqotining psixologik xususiyatlari, favquloddagi holatlarda harbiy xizmatdagi kishilar psixikasining o‘zgarishi, bo‘linmalarda psixologik muhit masalasi, harbiy vatanparvarlik tuyg‘usini shakllantirish birlamchi muammo ekanligi va hokazo. Harbiy psixologiya negizida sotsial psixologiya, mehnat psixologiyasi, muhandislik psixologiyasi, pedagogik psixologiya sohalarining nazariy-amaliy materiallari, umumbashariy qonuniyatlar yotadi. Harbiy jamoani psixologik o‘rganish ikki xil turda - alohida harbiy xizmatchini (individual) va guruh (jamoa) larga ajratgan holda o‘rganiladi. Shunga ko‘ra, harbiy xizmatchilarning alohida (individual) psixologik o‘rganishning predmeti-harbiy xizmatchilarning shaxsning o‘ziga xos xususiyatlarini o‘rganish hisoblansa, guruhlarga ajratib o‘rganishning predmeti esa-harbiy jamoaning o‘ziga xos ijtimoiy-psixologik jihatlarini o‘rganish hisoblanadi. Keyingi yillarda kasbga psixologik tanlash jarayoniga e’tibor oshib bormoqda. Mazkur jarayonda psixodiagnostik tadbirlar natijalaridan: 1. Psixodiagnostika ta’lim-tarbiya jarayoni samaradorligini oshirish maqsadida intensiv ravishda qo‘llanilishi mumkin. Psixodiagnostika kasbiy ta’lim-tarbiya oldida turgan qator vazifalar, xususan kasbiy ta’limni rejalashtirish, tashkil etish, boshqarishda amaliy yordam beradi. Shaxs darajasidagi og‘ishlar va o‘qishda o‘zlashtirish darajasining pastligining pedagogik- psixologik jihatlarini o‘rganish, ta’limni differensiallashtirish, kasbiy yo‘naltirish, individual yondashuvni shakllantirish jarayonida qo‘llash mumkin. 2. Psixodiagnostika kasbiy yo‘naltirish va kasbga psixologik tanlashni o‘tkazish sohasi mutaxassislari faoliyatining ajralmas qismini tashkil etib, ushbu jarayon xar bir shaxsga uning individual-psixologik, psixofiziologik xususiyatlaridan kelib chiqqan holda kasb (lavozim)ga tavsiya etish, kasbiy malaka va ko‘nikmalarni samarali egallash yo‘llarini ko‘rsatib berish uchun xizmat qiladi. Umumiy psixologiyada inson psixikasini tadqiq qilish metodlarining turli yo‘nalishlari mavjud. Tekshiriladigan psixik hayot hodisalari juda xilma-xil bo‘lib, murakkab va psixologik jarayonlarga xos hodisalarni o‘z ichiga oladi. Bu psixologik holatlar, hodisalar va jarayonlar qanday metodlar, ya’ni qaysi yo‘llar, qanday usullar bilan tekshiriladi, degan savol tug‘ilishi tabiiy. Avvalo metodning o‘zi nima, degan savolga javob berishga to‘g‘ri keladi. Metod lotincha «methados» so‘zidan olingan bo‘lib, aniq masalalarni hal qilishga qaratilgan voqelikni 272 31-oktabr, 2024-Yil amaliy yoki nazariy bilish usullari hamda amallarining majmuidan iboratdir. Bu metodning umumiy ta’rifidir. Agar uni har bir alohida fanga nisbatan oladigan bo‘lsak, u paytda metod ayni shu fanning predmetini tekshirish, o‘rganish va tushuntirib berish usullarining yig‘indisi ekanligi kelib chiqadi. Demak, har qanday metod ma’lum prinsiplarga asoslanmog‘i kerak. Harbiy xizmatchilarni psixologik o‘rganish vaqtida quyidagi metod va metodikalardan foydalanishimiz mumkin: - kuzatish (ichki va tashqi); - hu