К содержанию
РецензированоRU2024

Особенности динамики десекуляризационных процессов в Узбекистане и Таджикистане

Muzaffar OTAMATOV

Общество и инновации · 5 · 1-7 · 2024

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада десекуляризация динамикасини ташкил давлат, қилувчи диний тузилмалар, уларнинг йиллар кесимида тизим, таққосланган кўрсаткичлари, диний таълим муассасалари, дин, шунингдек Марказий Осиё давлатлари фуқаролари ислом, секуляризация, томонидан қилинаётган хаж сафарларининг ўсиши таҳлил десекуляризация. қилинган. 1 Head of the Department for the Organization of Scientific and Innovative Activities, the Chirchik Higher Tank Command and Engineering School. E-mail: muzaffarotamatov@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2024) / ISSN 2181-1415 Особенности динамики десекуляризационных процессов в Узбекистане и Таджикистане АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье анализируются религиозные государство, структуры, составляющие динамику десекуляризации, их система, показатели по годам, религиозные образовательные религия, учреждения, а также рост числа Хаджа, совершаемых ислам, секуляризация, гражданами стран Центральной Азии. десекуляризация. Исталган мамлакатнинг ижтимоий ҳаёти ва давлат сиёсатининг унумли бўлишида десекуляризациянинг ижобий ва салбий жиҳатлари кўзга ташланади. Салбий жиҳатлардан қутилиш учун диндан тўла воз кечиш ёки ижобий томонни кўпайтириш учун давлат ва одамлар ҳаётини тўла динга боғлаб қўйиш ҳам тўғри эмас. Шундай экан, мўътадил мувозанатни сақлаш учун вазиятни доимий равишда назорат қилиш оптимал усуллардан биридир. Юқоридагилардан келиб чиқиб, Э. Данилова тадқиқотларига мувофиқ, (мамлакатда диндорлик даражасининг ортиб бориши; ташкилий-маъмурий диний тузилмаларнинг қайта тикланиши; диний ташкилотларнинг ижтимоий-ҳуқуқий мақомини тан олиш ва кенгайтириш; ибодат жойлари ва бошқа мулкни диний ташкилотларга қайтариш; диний ташкилотларни иқтисодий ва сиёсий фаолиятнинг фаол субъектларига айлантириш; диний-фалсафий анъаналарнинг тикланиши; диний таълимнинг тикланиши, диний ташкилотларнинг дунёвий таълимга кириб боришга интилиши.) Ўзбекистон ва Тожикистонда десекуляр жараёнлар динамикасининг ўзига хос жиҳатларини кўриб чиқамиз. Ретроспектив ва қиёсий таҳлиллар бағрикенглик туфайли диний тузилмалар пайдо бўлиш динамикасидаги катта ўсишни кўрсатмоқда [2, Б-7]: 1-жадвал Тожикистон ва Ўзбекистондаги диний тузилмалар [5] Тожикистон Ўзбекистон Тузилмалар номи (тури) 1943–1988 йй. 2011 й. 2022 й. 2022 й. Умумий диний ташкилотлар 4000 дан 2340 (бирлашмалар) ортиқ Ислом динига оид ташкилотлар 4000 дан 3755 2144 (бирлашмалар) ортиқ Шулардан: Беш маҳал намоз ўқиладиган 17 3362 4000 2100 масжидлар 3000 Жомеъ масжидлари 344 2096 дан ортиқ Марказий жомеъ масжидлари 40 Маълумот Тожикистон Ислом маркази 1 топилмади Исмаилитлар жамоати 1 Ноисломий ташкилотлар 74 та 85 та 2 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2024) / ISSN 2181-1415 Черков 15 Маълумот Маълумот Синагога 2 топилмади топилмади Рус провослав черкови 4 + 39 Евангель Христиан Баптистлари республика 1 Маълумот Бирлашган черкови топилмади Евангель Христиан 12 24 Баптистлари черкови Евангель Христиан 1 + Баптистлари Бирлашмаси Маъл. Евангель Христиан черкови 15 64 топилмади Евангель Лютеран черкови 0 2 “Иегово гувоҳлари” черкови 0 1 Протестантлар + Католиклар (немис вакилари + томонидан) Новоапостоль черкови диний 3 4 ташкилоти Рим католик черкови 3 5 Еттинчи кун христиан- 4 10 адвентистлар черкови Сонмин-Сунбогим черкови 4 (корейс) Корейс протестант черковлари Маълумот 26 Арман апостолик черкови топилмади 2 Яҳудий диний жамоалари 8 Христиан миссияси 3 Миллий маънавий йиғилиш 1 Бахоий диний жамоалари 6 7 Кришнани англаш жамияти 1 Будда ибодатхонаси 1 Ўзбекистон библия жамияти 1 Турли конфессиялар 15 черковлари Тожикистондаги диний тузилмалар асосан 2011 йилгача кўпайган. 2022 йил 2011 йил кўрсаткичларига нисбатан катта бўлса-да, ўсиш сурати пасайган. Бунга сабаб қилиб, мамлакатда ўша даврларда норасмий диний мактабларнинг кўпайиб кетиши оқибатида экстремизм ва диний ақидапарастлик бўйича жиноятчиликнинг ошишини кўрсатиш мумкин. Ўзбекистонда ноисломий ташкилотлар кўп бўлишига қарамай, аҳоли сонига нисбатан олганда Тожикистондан кам дейиш мумкин. Масжидлар сонидаги катта устунлик Тожикистон томонда эканлиги кўринмоқда. Бироқ мамлакатнинг умумий аҳоли ва ислом динига эътиқод қилувчиларнинг умумий сонига нисбатан олганда номутаносиблик сезилади. Масалан, 2023 йилда Душанбе шаҳрида очилган “Имом Аъзам” жомеъ масжиди [6] ёпиқ биноси ичига 43 минг (умумий 133 минг) киши сиғади ва минтақамизда 1-ўринда туради. Маълумот сифатида: Қозоғистонда 2022 йил бино ичида 35 минг (умумий 235 минг) кишилик масжид [7] очилган. Ўзбекистондаги энг катта масжид эса Тошкент шаҳридаги “Исломобод” масжиди бўлиб, бино ичига 8 минг (умумий 13 минг) кишини сиғдира олади [8]. 3 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2024) / ISSN 2181-1415 1943 йилда Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси ташкил этилиб, 1971 йилда Совет иттифоқида ягона бўлган Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом о

Доказательный фрагмент

«Калит сўзлар: Ушбу мақолада десекуляризация динамикасини ташкил давлат, қилувчи диний тузилмалар, уларнинг йиллар кесимида тизим, таққосланган кўрсаткичлари, диний таълим муассасалари, дин, шунингдек Марказий Осиё дав…»

Образец извлечения

Демо-превью

Калит сўзлар: Ушбу мақолада десекуляризация динамикасини ташкил давлат, қилувчи диний тузилмалар, уларнинг йиллар кесимида тизим, таққосланган кўрсаткичлари, диний таълим муассасалари, дин, шунингдек Марказий Осиё дав… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
state, ислом, religion, дин, ислам, религия, секуляризация, государство, islam, давлат, system, система, secularization, десекуляризация, desecularization, тизим
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники