Пути эффективного использования государственно-частного партнерства для повышения качества образовательных услуг

Аннотация

This article is devoted to the effective use of public-private partnerships in improving the quality of educational services. The foreign experience of ensuring public-private partnerships in education has been studied. The analysis performed of the use of public-private partnerships to improve the quality of educational services. Based on the results of the author’s analysis, a mechanism of public-private partnership in the field of education is proposed. Keywords: public-private partnership, services, education, quality of education, public partnership, universal quality management, innovation, fiscal policy. Жаҳон иқтисодиётининг глобаллашув кенгайиши ва ривожланиши билан боғлиқ. шароитида дунё мамлакатларининг иқтисо- Хизматларнинг олий сифати ва турли туман- дий ривожланишига алоҳида эътибор қара- лиги ресурсларни тежайди, рақобат муҳити- тилмоқда. Мамлакатнинг иқтисодий ривож- ни яратади, ишчи кучи бандлигини таъмин- ланишида аҳолининг турмуш даражаси ва лайди, ходимларнинг меҳнат самарадорли- сифат кўрсаткичлари муҳим ҳисобланади. Бу гини оширади. Бу борада ишчи кучининг эса, ўз навбатида, хизматлар соҳасининг меҳнат бозорига қанчалик тез ва қай дара- Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 2 175 ТАЪЛИМ жада кириб бора олишига, шунингдек, таъ- бевосита боғлиқдир, бу эса, ўз навбатида, лим ва тарбия натижасида олинган кўникма биринчидан, давлатнинг иқтисодий ҳолати, ва малакаларга боғлиқ. Халқаро меҳнат иккинчидан, таълим сиёсати билан белгила- ташкилоти (ХМТ) ҳисоб-китобларига кўра, нади. 2018 йилда дунё ёшларининг 21 фоизи иш Таълим соҳасидаги ДХШ давлат ва билан таъминланмаган, 37 фоизи иш билан хусусий секторнинг таълим харажатлари ва банд ва 42 фоизи таълим олиш билан шуғул- ҳавф-хатарларини биргаликда молиялашти- ланаётганини кўриш мумкин[1]. Бу каби ришни назарда тутади. Таълим сифатини маълумотлар жаҳонда таълим хизмати си- таъминлаш моделининг шартномасига би- фатини оширишда турли йўллардан янада ноан аниқ вақт, белгиланган нарх, миқдор ва кенгроқ ва самарали фойдаланиш лозимли- маълум бир хизматни сотиб олиш учун гини англатади. ишлатиладиган механизмини ўз ичига Ривожланган мамлакатлар тажрибаси- олади[3]. нинг кўрсатишича, фаол инновацион фао- Хориж тажрибаларининг кўрсатишича, лият давлатнинг фан-техника тараққиёти таълим соҳасида ДХШнинг ҳукумат ҳамкор- соҳасидаги етакчи роли орқали белгилана- лик (Government Relations – GR) технология- ди. Давлат ушбу соҳадаги миллий устувор- лари мавжуд бўлиб, қуйидаги йўналишлар ликларни аниқлайди, инновацион ривожла- бўйича амалга оширилади: нишга молиялаштириш ва иқтисодий рағ-  моддий ёрдам, академик маблағ батлантириш тизими орқали фаол таъсир тўплаш, корхоналар ва стипендияларнинг ўтказади. Бундан ташқари давлат томони- таълим купонлари; дан инновацион фаолиятда тадбиркорлик  давлат таълим муассасаларини ху- секторининг қатнашишини рағбатлантириб сусий сектор томонидан бошқариш; бориши натижасида илмий тадқиқотлар ва  ўқув жараёнинининг логистика со- ишланмаларга сарфланаётган ички харажат- ҳасида хусусий сектор иштироки; ларнинг катта қисми бизнес томонидан таъ-  профессионал хизматлар бўйича минланмоқда. Мисол учун, ушбу кўрсаткич шартномаларни қўллаб-қувватлаш. Европа Иттифоқида (ЕИ) 56%га, Америка Таълим соҳасида ДХШнинг GR-техно- Қўшма Штатларида (АҚШ) 63%га, Японияда логияларини ривожлантириш бўйича юқо- эса 74 %га тенг. Иқтисодий ҳамкорлик ва ридаги йўналишлар ижобий жиҳатларга эга тараққиёт ташкилоти (ИҲТТ) мамлакатла- эканлиги билан аҳамиятлидир. Биринчидан, рида корпорацияларнинг умуммиллий тад- улар инвестицияларнинг самарали тақсим- қиқотлар ва ишланмаларга сарфланаётган ланишини кузатадилар; иккинчидан, яқин харажатлар таркибидаги улуши ўртача 70%- ҳамкорлар билан тажриба алмашиш; учин- га яқинлашмоқда [2]. чидан, давлат талабни қондириш ва таълим- Мамлакатннинг инновацион ривож- га инновацияларни жорий этиш жараёнини ланиш йўлида “таълим-илм-тадбиркорлик” осонлаштириш учун имкониятларни тақ- учбурчакининг самарали интеграциясини дим этиш. Ривожланаётган мамлакатларда яратиш долзарб масала ҳисобланадики, уш- ДХШнинг GR-технологияларини жорий бу муаммони ечишда давлат-хусусий шерик- этилмаслигининг асосий сабаблари: хатар- лик (ДХШ) муносабатлари муҳим аҳамият ларни таққослаш, ДХШ лойиҳаларини етар- касб этади. Бугун бизнес таълим соҳасида ли даражада молиялаштирмаслик, корруп- ижтимоий инвестицияларни ривожланти- ция ва лойиҳа харажатларини ошириб юбо- ришга фаол кўмаклашишга мойил бўлиши риш. ДХШ мамлакатнинг ижтимоий-иқтисо- талаб этилмоқда. дий ривожланишида асосий истиқболли Таълим муассасаси (ТМ) фаолияти- йўналишларидан бири бўлсада, GR-техноло- нинг ташкилий-бошқарув асосларини ўзгар- гияларининг юқоридаги тўсиқлари Россия тириш иқтисодиётини қайта куриш билан иқтисодиёти учун жуддий зарар етказади бир вақтда кечади. ТМда молиявий бошқа- деб ҳисобланади [4]. рувнинг сифатини баҳолашда молия-кредит Таълим соҳасида давлат ва хусусий механизмининг амал қилиш хусусиятларини секторнинг фаолиятини фарқлаш ва аниқ тадқиқ этиш мухим урин э