Казахстанский опыт использования информационно-коммуникационных технологий в деятельности свободных экономических зон

Аннотация

Дунёнинг аксарият мамлакатларида танлаб олинган инновацион ривожланиш моделларидан қатъий назар давлат инновацияларнинг ташаббускори ва катализатори сифатида майдонга чиқади. Ахборот- коммуникация соҳасининг тараққиёти мамлакатнинг жаҳон ҳамжамияти-даги ўрнини, мудофаа салоҳиятини пировардида эса миллий иқтисодиётнинг рақобат-бардошлигини белгилаб беради. Юқоридагиларни инобатга олган ҳолда ахборот-коммуникация технологияларини ривожлантириш ва иқтисодиётнинг турли соҳа ва тармоқларига рақамли технологияларни жорий этиш борасида катта тажрибага эга бўлган Қозоғистон тажрибаси мазкур мақолада ёритилган. Таянч сўзлар: инновация; инвестиция; ахборот-коммуникация технологиялари;, рақамли иқтисодиёт, рақамли технологиялар; инсон капитали; экспорт; “инновацион технологиялар парки”; эркин иқтисодий зона; давлат-хусусий шерикчилиги. Аннотация: Независимо от выбранных моделей инновационного развития в большинстве стран мира государство выступает инициатором и катализатором инноваций. Развитие информационно-коммуникационной сферы в конечном счете определяет положение страны в мировом сообществе, а также ее оборонный потенциал, конкуренто-способность национальной экономики. Учитывая вышесказанное, в данной статье рассматривается опыт Казахстана, имеющего большой опыт в развитии информационно-коммуникационных технологий и внедрении цифровых технологий в различные сферы и отрасли экономики. Ключевые слова: инновации; инвестиции; информационно-коммуни-кационные технологии; цифровая экономика; цифровые технологии; человеческий капитал; экспорт; "инновационно-технологический парк"; свободная экономическая зона; государственно-частное партнерство. Annotation: Regardless of the chosen models of innovative development in most countries of the world, the state is the initiator and catalyst of innovation. The development of the information and communication sphere ultimately determines the country's position in the world community, as well as its defense potential and the competitiveness of the national economy. Given the above, this article examines the experience of Kazakhstan, which has extensive experience in the development of information and communication technologies and the introduction of digital technologies in various spheres and sectors of the economy. Keywords: innovations; investments; information and communication technologies; digital economy; digital technologies; human capital; export; "innovation and technology Park"; free economic zone; public-private partnership. Жаҳон тажрибаси барча соҳаларда си- юксак маънавият керак. Илм йўқ жойда фатли ўсишни таъминловчи янгиликларни қолоқлик, жаҳолат ва албатта, тўғри йўлдан узлуксиз тарзда амалиётга жорий этиш жа- адашиш бўлади... Тараққиётга эришиш учун мият ва иқтисодий ривожланишнинг ҳара- рақамли билимлар ва замонавий ахборот катлантирувчи кучига айланганлигини кўр- технологияларини эгаллашимиз зарур ва сатмоқда. Бугун ривожланишнинг иннова- шарт. Бу бизга юксалишнинг энг қисқа йўли- цион моделлари ва “ақлли” технологиялар дан бориш имкониятини беради. Зеро, бугун амалга оширилаётган мамлакатлар энг му- дунёда барча соҳаларга ахборот технология- ваффақиятли ва барқарор ҳисобланади. Бун- лари чуқур кириб бормоқда” – деб таъкид- дай мамлакатларнинг барқарор тараққиёти, лаб ўтди [1]. уларнинг жаҳон бозорларида рақобатбар- Инновацион ривожланиш учун масъул дошлиги табиий ресурсларни экспорт қилиш идораларнинг асосий вазифаси инновация ва жисмоний меҳнатдан фойдаланишга эмас, ва фан ютуқларини кенг жорий этиш ҳисоби- балки инновацион ғоялар ва ишланмаларга га мамлакатнинг иқтисодий ўсиши ва жаҳон асосланади. Шундан келиб чиққан ҳолда, бозорларидаги рақобатбардошлигини таъ- Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М. минлаш ҳамда иқтисодиётда интеллектуал Мирзиёев 2019 йилнинг 24 январида мам- улушнинг кўпайиши ҳисобланади. лакат Парламентига ўз Мурожаатномасида: Бошқача қилиб айтганда, биз Ўзбекис- “...жамиятимиз аъзоларининг билими, савия- тонни ишлаб чиқаришда инновация ва сини ошириш учун аввало илм-маърифат, интеллектуал ҳиссанинг юқори улуши бўл- Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 2 158 ИҚТИСОДИЁТДА АХБ ОРОТ ТИЗИМЛАРИ ган барқарор бозор иқтисодиётига, замона- таъкидлаш лозимки, АКТ тармоғининг ўси- вий ва глобал бозорда рақобатбардош сано- ши иш ўринлари сонини кўпайтиришга хиз- атга, шунингдек, қулай инвестициявий ва мат қилиши билан бир қаторда бошқа иқти- ишчанлик муҳитига эга жадал ривожланаёт- содиёт тармоқ ва соҳаларининг самарадор- ган мамлакатга айлантиришимиз лозим. лигига ҳам катта таъсир кўрсатади. Ахборот-коммуникациялари инсон Сўнгги йилларда Қозоғистоннинг АКТ фаолиятига универсал таъсир кўрсатиши бозори барқарор суръатларда ўсмоқда, билан бир қаторда, улар иқтисодиёт тармоқ хусусан 2016 йилда бозор ҳажми 559695 млн. ва соҳаларини ривожлантиришда муҳим тенгени ташкил этгани ҳолда, бу кўрсаткич стратегик аҳамиятга эгалиги билан ажралиб аввалги йилларга нисбатан 19%га кўпдир. туради. Кейинги йилларда Қозоғистонда Шу билан бирга АКТ бозорида лицензион ахборот-к