Пути повышения эффективности денежно-кредитной политики в обеспечении устойчивого развития национальной экономики

Аннотация

Мазкур мақолада иқтисодий тараққиётнинг ҳозирги босқичида мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг қамровли ислоҳотларнинг самарадорлигини оширишда пул-кредит сиёсатининг ўрни ва уни такомиллаштириш масалалари таҳлил қилинган. Таянч сўзлар: пул-кредит сиёсати; иқтисодий тараққиётнинг инновацион ташкил этувчилари; миллий валютанинг барқарорлиги; иқтисодий ўсиш; инвестицияларнинг ички манбалари; банк сектори; иқтисодий регулятор; пул-кредит сиёсати инструментлари. Аннотация: В данной статье анализируются роль и задачи денежно-кредитной политики в повышении эффективности проводимых широкомасштабных реформ в стране на современном этапе экономического развития. Ключевые слова: денежно-кредитная политика; инновационные составлюящие экономического развития; стабильность национальной валюты;экономический рост; внутренние источники инвестиций; банковский сектор; экономический регулятор; инструменты денежно-кредитной политики. Annotation: This article analyzes the role and tasks of monetary policy in improving the effectiveness of ongoing large- scale reforms in the country at the present stage of economic development. Key words: monetary policy; innovative components of economic development; stability of the national currency; economic growth; domestic sources of investment; banking sector; economic regulator; monetary policy instruments. Иқтисодиётда рақобат муҳитини ри- Жорий макроиқтисодий ҳолат, жумла- вожлантириш, меҳнат унумдорлиги ва энер- дан, инфляциянинг амалдаги динамикаси ва гия истеъмоли самарадорлигини ошириб прогноз кўрсаткичлари, шунингдек, барқа- бориш, ишлаб чиқариш инфратузилмасини рор ва мувозанатли иқтисодий ўсишни таъ- ривожлантириш, бизнесни ташкил этиш ва минлаш зарурияти Марказий банк томони- юритишни енгиллаштиришга қаратилган дан нархлар барқарорлигини таъминлаш давомли таркибий ислоҳотлар узоқ муддат- бўйича аниқ ва янада таъсирчан чоралар ли иқтисодий ўсишни таъминловчи асосий кўришни тақозо этмоқда. Марказий банк омиллар бўлиб ҳисобланади. 2019 йил якун- томонидан асосий эътибор таркибий исло- лари бўйича дастлабки баҳоларга кўра, Ўзбе- ҳотларнинг янги босқичига ўтиш даврида кистон Республикаси ялпи ички маҳсулоти инфляцион таргетлаш режимини фаол 5,5%га ўсиб (2018 йилда 5,1%), 524,0 трлн. тадбиқ этиш орқали пул-кредит сиёсати ша- сўмни (58,3 млрд. долларни) ташкил этиши роитларини белгилашга қаратилмоқда. кутилмоқда. Келгуси йилларда инфляциянинг дои- 2019 йилда инфляция даражаси 15,5% мий ва оралиқ таргетига эришишга қаратил- атрофида бўлиши кутилмоқда (2018 йилда ган устувор вазифаларни белгилаб олиш 14,3%). Шунингдек, инфляцияни жиловлаш учун асосий йўналишларни ишлаб чиқишда мақсадида 2020 йилдан бошлаб кредитлар иқтисодий ривожланишнинг жорий динами- ҳажмининг ЯИМнинг номинал ўсишидан кўп касини сақланиб қолиниши, таркибий исло- бўлмаган миқдорда ўсишини таъминлаш ҳотларнинг босқичма-босқич амалга ошири- чоралари кўрилмоқда. лиши ва жаҳон иқтисодиёти ўсиш суръатла- Шунингдек, 2020 йилдан бошлаб рининг бироз секинлаши каби омилларга Ўзбекистон Республикасининг «2020 йил асосланилмоқда. Иқтисодий ривожланиш- учун Давлат бюджети тўғрисида»ги Қонуни нинг асосий сценарийсига кўра 2020 йилда доирасида Ҳукумат номидан ва унинг кафо- ялпи ички маҳсулот (ЯИМ) ҳажмининг реал лати остида имзоланадиган ташқи қарз би- ўсиши 5,2-5,5%ни ташкил этиши, 2021-2022 тимларини 4 млрд. АҚШ доллари қийматида йилларда 5,5-5,8%ча тезлашиши прогноз қи- чеклаш назарда тутилган [7]. линмоқда[7]. Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 2 34 БАНК ИШИ Бугунги кунда мамлакатимизда шакл- ЯИМ бўйича ўртача даромадли мамлакатлар ланган макроиқтисодий ҳолат ҳамда амалга даражасига етиб олишига ёрдам беради”[6]. оширилаётган таркибий ислоҳотлар, жумла- Пул-кредит сиёсатининг иқтисодиётга дан, тартибга солинадиган нархларнинг таъсир кўрсатиш усул ва воситаларини, бу эркинлаштирилиши ва солиқ сиёсатидаги борадаги ёндашувларни тубдан қайта кўриб ўзгаришлар таъсирида инфляциянинг ҳо- чиқиш замонавий пул-кредит сиёсатини зирги икки хонали сон даражасида сақланиб амалга оширишнинг асосий муаммоларидан қолиш ҳавфи ошиб бораётган шароитда бири ҳисобланади. Марказий банк томони- инфляцияни жиловлаш бўйича янада қатъ- дан самарали пул-кредит сиёсати юритили- ий чораларни қабул қилишнинг зарурияти ши натижасида иқтисодиётда инфляция- ва кечиктириб бўлмаслиги инфляцион тар- нинг барқарор паст даражаси таъминлани- гетлашга ўтиш жараёнини жадаллаштириш- ши ва нархлардаги кескин тебранишлар- га туртки бўлади. нинг олди олиниши, ўз навбатида, аҳоли Нисбатан қулай иқтисодий конъюнк- турмуш фаровонлигини ошириш ва бизнес тура шароитида давлат иқтисодий сиёсати- юритиш учун қулай муҳитни яратишга нинг муҳим таркибий қисми сифатида пул- асосий пойдеворлардан бири бўлиб хизмат кредит сиёсатининг ўрни ва аҳамияти тобо- қилади. ра ўсиб бормоқда. Чуқур ва пухта ўйланган Ўзбекистон Республикаси Президенти- пул-кредит сиёсатини амалга ошириш иқти- нинг 2017 йил 7 февралдаги ПФ-4947-сонли содиёт субъектлари ва банк секторининг фармони билан тасдиқланган Ў