Изменения в законодательстве о неплатежеспособности

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада тўловга қобилиятсизликка оид тўловга қобилиятсизлик, қонунчиликдаги ўзгаришлар билан боғлиқ нормаларнинг банкротлик, пайдо бўлиши ва ривожланиши таҳлил қилинган. Хусусан, кредитор, фуқаролик қонун ҳужжатлари таркибида тўловга қарздор, ташқи бошқарув, қобилиятсизликнинг тартибга солиниши, махсус қонунлар суд санацияси, – “Банкротлик тўғрисида”ги ва “Тўловга қобилиятсизлик Франция, тўғрисида”ги Қонунларнинг қабул қилиниши ва янгиланиб Голландия, борилиши, шунингдек, тўловга қобилиятсизлик билан Испания, боғлиқ қонуности ҳужжатларнинг нормалари ўрганилган банкрот. ва уларни такомиллаштириш масалалари ёритилган. 1 Senior Lecturer, Department of Social Humanities, Tashkent State University of Economics. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2023) / ISSN 2181-1415 Изменения в законодательстве о неплатежеспособности АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье анализируется возникновение и развитие неплатёжеспособность, норм, связанных с изменениями в законодательстве о банкротство, несостоятельности. В частности, в рамках структуры кредитор, гражданского законодательства рассматривалось должник, внешнее управление, регулирование этой сферы, принятие и обновление дата суда, специальных законов – закона о банкротстве и закона о Франция, неплатёжеспособности, а также вопросы совершенствования Нидерланды, законодательных актов в этой области. Испания, банкрот. 2022 йил 12 апрелда Ўзбекистон Республикасининг “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни қабул қилингунга қадар Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси томонидан 2003 йил 24 апрелда қабул қилинган “Банкротлик тўғрисида”ги қонун қўлланилиб келинмоқда эди. Мазкур қонунда банкротлик тўғрисидаги ишда қўлланиладиган таомиллар тўлиқ шакллантирилди, 192 моддадан иборат бўлган қонун тўловга қобилиятсиз қарздорнинг тўлов қобилиятини тиклашга қаратилган янги қоидаларни ўзида мужассамлаштирди. Қонунга иккита янги боб киритилди: кузатув ва суд санацияси, шунингдек барча таомиллар суд бошқарувчилари томонидан амалга оширилиши, суд бошқарувчилари хўжалик суди томонидан тайинланиши ва назорат қилиниши белгиланди. Ривожланган мамлакатларда банкротлик (ночорлик) ҳақидаги қонун ҳужжатлари, биринчи навбатда, рақобатга ва узлуксиз тузилмавий ўзгаришларга асосланган иқтисодиётни ривожлантириш учун қўлланади. У бозор иқтисодиётининг ўтиш даврида бўлган иқтисодиётнинг қонунчилик асосларининг муҳим таркибий қисми ҳисобланади ҳамда маҳаллий ва хорижий инвесторларга кафолатларни таъминлайди, бу эса охир-оқибатда мамлакатнинг иқтисодий ривожланишига хизмат қилади. Ривожланган мамлакатларнинг банкротлик тўғрисидаги қонунларида ночорлик жараёнларининг турли босқичлари кўриб чиқилади ва уларнинг барчаси, қоидага кўра, қарздор мулкининг ташқи бошқарувидан бошланади. Ночорлик ҳақидаги қонунлар кўпинча ўзига хос иқтисодий ҳолатга эга бўлган корхоналар банкротлик жараёнларини тартибга солувчи алоҳида қоидалардан иборат бўлади. Банкротлик тўғрисидаги Россия қонунида қарздорнинг ночорлиги ҳақидаги масалани ҳал қилишда баланс тузилмасини баҳолашдан фойдаланиш кўзда тутилмайди. Америка Қўшма Штатларида кредиторлардан ҳуқуқий ҳимоя олиш учун қарздорлар ўз ночорлигини асло намойиш қилмаслиги лозим, бироқ Ғарб тизимларининг кўпчилигида, аввало, пул маблағлари оқими стандартига асосланган ночорлик мезонлари белгиланади. Инглиз, француз ва немис тизимлари ликвидликнинг етишмаслигига асосланади, бу эса баланс тузиш учун активлар ва пассивлар бухгалтерия баҳоси, шунингдек, баланс ишончсизлиги билан боғлиқ қийинчиликлардан қочишга имкон беради. Хусусан, шуни эътиборга олиш керакки, ночор, баъзида эса ноинсоф (ёлғончи) қарздор ҳисоботида худди ҳамма нарса ўз жойида, деб кўрсатиши мумкин. Исталган ҳолатда ҳам нормал 324 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2023) / ISSN 2181-1415 баланс тузилмасига эга бўлмаган қарздорлар, одатда, ликвидликнинг пастлиги муаммосини вақтинчалик ҳал қилиш учун маблағлар жалб қилишга қодир бўлади, қарздорнинг қарзларни тўлашга қодир эмаслиги унинг баланси қийин вазиятда эканлигини кўрсатади, шунингдек, пул маблағлари оқими битта мезонининг ўзи етарли эканлигидан далолат беради. Кўпчилик ҳуқуқий тизимларда, аввало, нақд пул оқими ёки ликвидликка йўналтирилган ночорлик стандартидан фойдаланилади. Француз қонунчилиги ҳам, ўз ибтидосини француз қонунчилигидан оладиган бошқа ҳуқуқий тизимлар ҳам фақат тўловларнинг тўхтаб қолишига асосланади. Худди шу меъёр АҚШнинг банкротлик тўғрисидаги қонунидан ҳам ўрин олган бўлиб, унда баланс текшируви номувофиқ ва қиммат тушадиган жараён сифатида бекор қилинган. Қоидага кўра, қарздорнинг унга нисбатан бундай чоралар қўллаш борасида ҳаракат қилиш учун тўловга қобилиятсизликнинг исботи ёки ночорлик бўйича биронта текширув ўтказиш зарурати йўқ. Шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, айрим мамлакатларда (Франция, Голландия, Испания) тўлалигича банкротлик жараёнини ташкил қилмайдиган алоҳида чоралар ҳақида қоидалар жорий қилинг