Актуальные проблемы электросетевого хозяйства в условиях внешних угроз

Аннотация

Мақолада миллий иқтисодиётга COVID-19 пандемиясининг таъсир қилиши таҳлил қилинган. COVID-19 пандемияси ташқи ҳавф сифатида электр энергетика тармоғига таъсир қилиш муаммолари очиб берилган ва уларни бартараф этиш бўйича амалий таклифлар ишлаб чиқилган. Миллий иқтисодиётда электр энергетика соҳасини рақамлаштириш жараёнлари таҳлил қилинган ва устувор йўналишлари таклиф этилган. Таянч сўзлар: миллий иқтисодиёт, ташқи ҳавф, COVID-19 пандемияси, электр энергетика, рақамли иқтисодиёт, “Ақлли шаҳар”, “Ақлли электр тармоқлари”. Аннотация. В статье анализированы факторы влияния пандемии COVID-19 на национальную экономику. Раскрыты проблемы влияния пандемии COVID-19 как внешний фактор на электроэнергетическую отрасль и разработаны практические предложения по предотвращению их. Анализированы процессы цифровизации в национальной экономике электроэнергетическую отрасль и предложены приоритетные направления их развития. Ключевые слова. национальная экономика, внешняя угроза, пандемия COVID-19, электро энергетическую отрасль, цифровая экономика, «Умный город», «Умная электросеть». Annotation. The article analyzes the impact of the COVID-19 pandemic on the national economy. The problems of the impact of the COVID-19 pandemic as an external factor on the electricity industry are disclosed, and practical suggestions for preventing them are developed. The digitalization processes in the national economy are analyzed in the electric power industry and priority directions for their development are proposed. Key words. national economy, external threat, COVID-19 pandemic, electric power industry, digital economy, «Smart City», «Smart Power Grid». Маълумки, ҳар қандай тизимга ички ва ларини аниқлаш ва унга қарши чора-тадбир- ташқи омиллар ҳавф солиб туради, ҳамда ларни ишлаб чиқилиши мазкур муаммога ушбу тизимни ривожлантиришнинг узоқ муд- дуч келган давлатнинг олдида турган муҳим датли стратегик истиқболлларини ишлаб чи- вазифалардан бирига айланади. қишда ушбу омилларни назарда тутиш зарур. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Шундай, аввал ташқи ҳавфлардан бири бўл- (БМТ) мутахассисларининг таҳлилларига ган ва бугунги кунда ички ҳавфга айланган кўра, пандемия туфайли дунё ялпи ички COVID-19 коронавирус пандемияси бўлмоқда. маҳсулоти (ЯИМ) аввал башорат қилинган COVID-19 пандемияси 2019 йил декабр ойида, 2,5 %га ўсиш ўрнига 2020 йилда қарийб Хитойнинг марказий Хубей провинциясида 1%га тушиши мумкин (таққослаш учун: жойлашган Ухан шаҳрида тарқалишни бошла- 2009 йилги жаҳон молиявий инқирози дав- ган ҳамда жуда қисқа вақт ичида қарийб бу- рида жаҳон иқтисодиёти 1,7%га қисқар- тун дунё давлатлари ҳудудларида аниқланган. ган)[8]. Албатта, ҳар қандай табиий офатлар ва Бошқа кўплаб мамлакатлар сингари кенг кўламли эпидемик касалликлар ҳар бир пандемия Ўзбекистонга ҳам ижтимоий-иқ- мамлакатнинг иқтисодий жараёнларига фа- тисодий жиҳатдан салбий таъсир кўрсат- қат салбий таъсир кўрсатади ва унинг зарар- моқда ва унга нисбатан курашиш ва унинг Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 2 9 РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТ оқибатларини олдини олиш учун давлати-миз тараққиёт банки ҳамда Осиё инфратузилма томонидан барча имкониятлар тўлиқ инвестиция банки киритилган. Жумладан, сафарбард этилмоқда. Жумладан, Ўзбекис-тон Жаҳон банки томонидан 95 млн. доллар Республикаси Президентининг 2020 йил 19 миқдорида молиялаштириш дастури тас- мартдаги ПФ-5969-сон “Коронавирус пан- диқлади. Ушбу лойиҳа доирасида инфекция- демияси ва глобал инқироз ҳолатларининг нинг олдини олиш, унинг профилактикаси иқтисодиёт тармоқларига салбий таъсирини ва тарқалишини назорат қилиш учун 38 юмшатиш бўйича биринчи навбатдаги чора- млн. доллар, 57 млн. доллар кам таъминлан- тадбирлар тўғрисида” Фармони қабул қилин- ган оилаларни қўллаб-қувватлаш ва ишсиз ди. Шунингдек, Ўзбекистонда коронавирус фуқароларга бир марталик тўловларни пандемияси оқибатларини юмшатиш учун му- амалга ошириш бўйича давлат дастурлари- ҳим чора-тадбирлардан бири, халқаро молия ни кенгайтириш учун сарфланиши маълум институтларининг узоқ муддатли имтиёзли қилинган[10]. молиялаштириш бўйича 3,1 млрд. доллар миқ- Ўз навбатида, Осиё Тараққиёт Банки доридаги кредитлари жалб қилиниши тўғри- (ОТБ) прогнозига кўра, COVID-19 пандемия- сида Президент Ш.М. Мирзиёев томонидан си оқибатида 2020 йилда Ўзбекистоннинг «йўл харитаси» тасдиқланганлиги бўлди. иқтисодий ўсиши секинлашиши ва ЯИМ ўси- Ушбу маблағлардан соғлиқни сақлаш ши 4,7 %ни ташкил этиши прогнозлашти- тизимини мустаҳкамлашга – 277,5 млн. дол- рилган (2019 йилда – 5,6%) ва 2021 йилда лар, тадбиркорлик ва банк тизимини қўллаб- эса, аксинча, жадал ислоҳотлар натижасида қувватлашга – 700 млн. доллар, давлат бюд- қишлоқ хўжалиги, саноат ва хизматлар соҳа- жетига – 1,8 млрд. доллар, коммунал ва энер- ларида кескин ўсиш ҳисобига ЯИМ ўсиши гетика корхоналарига 300 млн. доллар йўнал- 5,8%ни ташкил этади (1-расм), шунингдек, тирилади[9]. Ўзбекистон маблағларни жалб Марказий банк аста-секин инфляцияни тар- қилмоқчи бўлган молиявий институтлар рўй- гетлаши натижасида инфляция 2020 йилда ҳати