Направления формирования местных бюджетов

Аннотация

In this article it is mentioned formation of local revenues and main spheres of spending costs. Key words: State budjet, tax,local budjet, local budjet planning, local taxes,public costs. Ўзбекистон Республикасида бюджет эмас”[1]. Мамлакатимиз молия-бюджет тизи- тизимини ислоҳ этиш ва давлат бюджети мида амалга оширилаётган ислоҳотлар ҳуду- маблағларидан оқилона ва самарали фойда- дий иқтисодиёт муаммоларининг кескин- ланишнинг ҳозирги кундаги ҳолати иқтисод- лашуви шароитида маҳаллий бюджетлар чилар олдига қатор янги муаммоларга ечим имкониятларини янада оширишга зарурият топишни кўндаланг қилиб қўймоқда. Дарҳа- сезмоқда. Шундан келиб чиқиб, ҳудудлар қиқат, Ўзбекистон Республикасида бюджет эҳтиёжларини қоплаши учун етарли молия- тизими тараққиётининг ҳозирги босқичида вий манбага эга бўлиши, улардан оқилона ва амалдаги давлат молияси тизими замонавий самарали фойдаланиш, уларнинг барқарор- талабларга жавоб бермаслиги ва олиб бори- лигини таъминлаш чора-тадбирларини амал- лаётган бюджет сиёсатига, ўрта муддатли га ошириш, бунда илмий асосланган таклиф даврда қабул қилинган давлат дастурлари ва тавсияларни кенг қўллаш орқали масалага билан боғлиқ бюджет харажатларига объек- тизимли ёндашиш муҳим аҳамият каб этади. тив ва ишончли баҳо беришга имкон бермас- Бозор иқтисодиёти шароитида ўз лиги, бюджетни режалаштиришнинг халқаро тасарруфидаги ҳудудларни барча томондан эътироф этилган усуллари жорий этилиши ва барқарор ривожлантириш, саноатнинг суст бўлганлиги каби муаммолар бугунги изчил тараққий этишиини таъминлаш, кичик кунда кўзга ташланмоқда. бизнес ва тадбиркорликни ривожлантириш, Ўзбекистоннинг ўрта муддатли ривож- маҳаллий табиий ресурслардан самарали ланиш стратегиясида маҳаллий бюджетлар фойдаланиш, атроф-муҳитни ҳимоя қилиш ва даромадлари базасини ошириш, харажатлари маҳаллий меҳнат бозорини ташкил қилиш тизимларини ислоҳ қилиш, уларнинг молия- масалаларида маҳаллий ҳокимият ва маҳал- вий мустақиллигини таъминлаш, ҳудудлар лий ўзини-ўзи бошқариш органларининг ўртасида рақобат муҳитини шакллантириш роли алоҳида аҳамиятлидир. Бозор муноса- каби муҳим вазифалар белгиланган бўлиб, батлари шароитида бюджет сиёсатининг мазкур вазифаларни таъминлашда ривож- аҳамияти, бюджет жараёнларида маҳаллий ланган давлатлар илғор тажрибасини ўрга- бюджетларнинг роли, маҳаллий бошқарув ниш, уларнинг ижобий натижаларини рес- органлари фаолияти, молия ва бюджет сиё- публикамизда қўллаш муҳим аҳамиятга эга. сати масалалари ҳудудларнинг иқтисодиёт Ҳудудларни ривожлантириш борасида фикр тараққиёти ва маҳаллий бюджетлар муаммо- юрита туриб, Ўзбекистон Республикаси ларни ҳал этишнинг долзарб масалаларидир. Президенти Ш.М. Мирзиёев шундай дейди: Хозирги кунда Республикамизда иқти- “Ҳудудларни барқарор ижтимоий-иқтисодий содий-ижтимоий ривожланишнинг янги бос- ривожлантиришни молиялаштириш учун ма- қичи шароитида маҳаллий ҳудудларнинг ҳаллий бюджетларнинг маблағлари етарли иқтисодий тараққиётини таъминлашдек Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 1 113 МОЛИЯ муҳим вазифани адо этишда маҳаллий бюд- Маҳаллий бюджет – бюджетининг те- жетларни алоҳида аҳамияти мавжудлигини гишли вилоят, туман, шаҳар пул маблағлари таькидлаб ўтишимиз ўринлидир. Бу ривож- жамғармасини ташкил этувчи бир қисми ланишнинг янги босқичида амалга ошири- бўлиб, унда даромадлар манбалари ва улар- лаётган туб ислоҳотлар Давлат молияси ти- дан тушумлар миқдори, шунингдек молия зимини бошқаришнинг бозор механизимла- йили мобайнида аниқ мақсадлар учун ажра- рига асосланган бюджет қурилмасини му- тиладиган маблағлар сарфи йўналишлари ва каммал шакллантиришни талаб этади. Айнан миқдори назарда тутилади. шу жиҳатдан бюджет тизимидаги ислоҳотлар Маҳаллий бюджетлар Ўзбекистон Рес- ҳам босқичма - босқич иқтисодий ислоҳот- публикаси давлат бюджетида муҳим тарки- ларнинг бош концепциясига мувофиқ равиш- бий қисмни ташкил этади ва маҳаллий ҳуку- да амалга оширилмоқда. мат органларининг фаолият кўрсатишларида Бюджет тизими - барча даражадаги молиявий манба бўлиб ҳисобланади. Маҳал- бюджетлар, давлат мақсадли жамғармалари лий бюджетлар харажатлари – бу маҳаллий бюджетлари ва бюджет ташкилотларининг ҳудудлар даромадлари ҳисобидан қонунчи- бюджетдан ташқари жамғармалари, бюджет ликда белгиланган соҳаларни молиявий тизими бюджетларини тузиш ва ташкил маблағ билан таъминлш тушунилади. этиш принциплари, улар ўртасида бюджет Шунингдек, маҳаллий бюджет асосий жараёни мобайнида юзага келадиган ўзаро молиявий режа сифатида тегишли ҳудуднинг муносабатлар йиғиндисини ўзида ифода- иқтисодий-ижтимоий тараққиётининг барча лайди[2]. соҳалари ва йўналишларини тўлиқ қамраб Ўзбекистон Республикаси Конститу- олади. цияси ва Ўзбекистон Республикасининг Бюд- Юқоридагилар билан биргаликда, ма- жет кодексига мувофиқ Ўзбекистон Респуб- ҳаллий бюджетлар умумдавлат иқтисодий ва ликасининг бюджети тузулмаси қуйидаги ижтимоий вазифаларини амалга оширишда, даражалардан иборат: биринчи навбатда давлат маблағларини  Ўзбекистон Республикасининг рес- тақсимлаш ва ижтимоий инфратузилмани публика бюджети; ривожлантириш