Вопрос совершенствования деятельности местных исполнительных органов в ходе административной реформы

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада маҳаллий ижроия ҳокимияти маъмурий ислоҳотлар, органлари фаолиятини такомиллаштириш бўйича сўнгги маҳаллий давлат йилларда амалга оширилаётган ислоҳотлар ва бу соҳада ҳокимияти органлари, қонунчиликда амалга оширилаётган ишлар таҳлил қилиб маҳаллий ижроия органлари, берилган. Шунингдек, муаллиф томонидан “Маҳаллий халқ депутатлари ижроия ҳокимияти тўғрисида”ги Қонун лойиҳасини кенгашлари, такомиллаштириш бўйича таклифлар берилган. депутат, ҳоким. 1 Basic doctoral student, Academy of Public Administration under the President of the Republic of Uzbekistan. E-mail: baxtiyorshodmon.uz@mail.ru Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 06 (2023) / ISSN 2181-1415 Вопрос совершенствования деятельности местных исполнительных органов в ходе административной реформы АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье анализируются проводимые в Административной последние годы реформы по совершенствованию реформы, деятельности органов местной исполнительной власти и местные органы работа, проводимая в этой сфере в законодательстве. государственной власти, местные Также автором были внесены предложения по представительные совершенствованию законопроекта «О местной органы, исполнительной власти». местные исполнительные органы, Советы народных депутатов, депутат, хаким. КИРИШ Бугунги кунда давлатимиз сиёсатининг устувор йўналишларидан бири бу ихчам ва самарали давлат бошқарувига ўтиш ҳисобланади. Президентимизнинг 2022 йил 20 декабрда Олий Мажлисга қилган мурожаатномаида 2023 йилдаги давлатимиз сиёсатининг устувор йўналишларига тўхталиб ўтар экан, биринчи йўналиш сифатида айнан ихчам ва самарали давлат бошқарувига ўтиш таклифини билдирган эди. 2017 йил 8 сентябрда қабул қилинган “Ўзбекистон Республикасида Маъмурий ислоҳотлар концепцияси”да айрим ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бошқаруви органларининг замонавий талабларга жавоб бермайдиган институционал асослари ва улар фаолиятининг принциплари, ўтказилаётган ислоҳотларни тўлиқ рўёбга чиқаришга ҳамда қўйилган мақсадларга эришишга тўсқинлик қилаётганлиги ва тизимли муаммоларни бартараф этиш, инновацион ривожланишнинг замонавий умумжаҳон тенденцияларини ҳисобга олган ҳолда давлат бошқаруви тизимининг самарадорлигини ошириш мақсадида маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг молиявий имкониятлари, роли ва жавобгарлигини кенгайтириш ва маҳаллий давлат ҳокимияти тизимини ташкил этишда ҳокимиятлар бўлиниши принципининг амалий рўёбга чиқарилишини таъминлаш [1] каби муҳим вазифалар белгиланган. Ундан ташқари 2022–2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг Тараққиёт стратегиясининг 3-мақсади “Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари фаолиятининг институционал асосларини замон талабларига мослаштириш” деб номланиб, “жойлардаги масалаларни ҳал этишда маҳаллий ҳокимликларнинг молиявий имкониятларини янада кенгайтириш ва ҳар бир вазифа ижроси, шунингдек, сарфланаётган маблағлар юзасидан жамоатчилик олдидаги ҳисобдорлигини ошириш”, “маҳаллий ижро ҳокимияти органларини демократик тамойиллар асосида шакллантириш, шу жумладан, ҳокимларни сайлаш тизимини жорий этишнинг ҳуқуқий асосларини яратиш”, “маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан ҳудудий ижро органларининг штат бирлиги ва 375 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 06 (2023) / ISSN 2181-1415 тузилмаларини белгилаш амалиётини босқичма-босқич кенгайтириш, ҳудудларда амалга ошириладиган вазифалар бўйича “ваколатлар реестри”ни шакллантириш, “маҳаллий бошқарув фаолиятига ахборот технологияларни кенг жорий қилиш, худудларнинг 40 дан ортиқ, жумладан, транспорт, инфратузилма, ижтимоий ва бошқа соҳалар бўйича маълумотларни жамловчи таҳлилий геопорталларни ишга тушириш” каби вазифалар белгилаб қўйилган [2]. Президентимиз ўзининг 2020 йил 29 декабрдаги Олий Мажлисга мурожаатномасида “Маҳаллий ҳокимлик ва кенгашлар бундан 27 йил аввал, яъни, ҳокимлик институти жорий этилган дастлабки пайтда қабул қилинган Қонун асосида ишламоқда. Бу ҳужжат бугунги ислоҳотларимиз талабларига мутлақо жавоб бермаслигини ҳисобга олиб, уни тубдан янгилаш зарур” деган эди. Ана шу мақсадларни амалга ошириш ва маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг фаолиятини янада такомиллаштириш учун “Маҳаллий вакиллик органлари тўғрисида” ва “Маҳаллий ижроия ҳокимияти тўғрисида”ги Қонунларнинг лойиҳалари ишлаб чиқилиб, халқ муҳокамасига қўйилган. Маҳаллий давлат ҳокимияти конституциявий ҳуқуқий институт ҳисобланади. Бунинг асосий сабаби шундаки, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг ХХI боби “Маҳаллий давлат ҳокимияти асослари. Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари” деб номланган бўлиб, унда маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ташкил этиш тартиблари, ваколатлари, мақоми ва вазифалари белгилаб қўйилган. 2023 йил 30 апрелдаги умумхалқ референдуми натижасида янги таҳрирда қабул қилинган Ўзбекистон Республикаси Конституциясида “халқ депутатлари Кенгашларига ҳокимлар бошчилик қилиши” ҳақидаги норма чиқариб ташланиб, “Халқ депутатлари Кенгашига унинг д