Зарубежный опыт формирования занятости и возможности его использования в Узбекистане

Аннотация

This article is devoted to the research of foreign experience in creating the structure of employment. In addition, the article analyzes statistics about working-age population in terms of available job positions by economic activities. Basing on the research results, the authors have developed scientific proposals and practical recommendations aimed at improving the structure of the employment in the Republic of Uzbekistan. Key words: distant employment, part-time employment, full employment, household employment, self-employment, non-official employment. Кириш. Иқтисодиётда туб таркибий зими ўртасида муҳим зиддиятлар мавжудли- ислоҳотларни амалга ошириш учун ҳозирги гидан далолат беради ҳамда ёшлар бандлиги пайтда корхоналарни техник қайта жиҳоз- билан боғлиқ ижтимоий муаммоларни келти- лаш ва модернизациялаш, илғор, фан сиғим- риб чиқаради. Шу боис, таълим-тарбия ва ли технологияларни жорий этиш ҳамда улар- илм-фан соҳаси 2017-2021 йилларда Ўзбе- да ишлай оладиган мутахассис кадрлар кистонни ижтимоий-иқтисодий ривожланти- тайёрлаш масалаларига катта эътибор қара- риш бўйича ҳаракатлар стратегиясининг ус- тишни тақозо этади. Бу эса кадрлар тайёр- тувор йўналишларидан бири этиб белгилан- лаш тизими олдига катта вазифалар қўяди. ди[1]. Ушбу стратегияда узлуксиз таълим Корхоналарнинг кадрлар тайёрлашдаги иш- тизимини янада такомиллаштириш йўлини лаб чиқариш салоҳияти, ишлаб чиқариш давом эттириш, сифатли таълим хизматлари эҳтиёжларини ҳисобга олиб, техника ва тех- имкониятларини ошириш, меҳнат бозори- нологияни ривожлантиришнинг янги йўна- нинг замонавий эҳтиёжларига мувофиқ, юқо- лишлари бўйича кадрларни тайёрлаш, қайта ри малакали кадрлар тайёрлаш, таълим ва тайёрлаш ва малакасини оширишни амалга ўқитиш сифатини баҳолашнинг халқаро ошириш, олий таълим муассасалари ва ил- стандартларини жорий этиш асосида олий мий ташкилотларнинг илмий салоҳиятини таълим муассасалари фаолиятининг сифати ишлаб чиқаришнинг иқтисодий ва техноло- ҳамда самарадорлигини ошириш, илмий-тад- гик муаммоларини ҳал қилишга жалб қилиш, қиқот ва инновация фаолиятини рағбатлан- бевосита ишлаб чиқаришдаги илғор техно- тириш, илмий ва инновация ютуқларини логиялар соҳасида педагогик кадрларнинг амалиётга жорий этишнинг самарали меха- малакасини мунтазам равишда ошириб бо- низмларини яратиш, олий ўқув юртлари ва риш ҳамда юқори малакали ишлаб чиқариш илмий-тадқиқот институтлари ҳузурида кадрларини таълим жараёнига ва педагогик ихтисослаштирилган илмий-экспериментал фаолиятга жалб қилиш каби йўналишларда лабораториялар, юқори технология марказ- таълим ва ишлаб чиқаришни интеграциялаш лари ва технопаркларни ташкил этиш каби йўналишларидан фойдаланилмади. Шундай вазифалар белгилаб олинди. қилиб, республикада кадрлар тайёрлашнинг Шу боис, Ўзбекистон Республикасининг ҳолати шахс, жамият, давлат, илм-фан, ишлаб Президенти Ш.М. Мирзиёев: “Навбатдаги му- чиқариш ва мавжуд кадрлар тайёрлаш ти- ҳим вазифа – бу бандлик масаласини ҳал Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 1 86 МЕҲНАТ ИҚТ ИСОДИЁТИ қилишнинг бутун тизимини тубдан ўзгарти- нилиб, унда иқтисодиётнинг анъанавий сек- риш бўйича комплекс раҳбарияти, ҳокимлар тори бутун тизимга тубдан бошқача сифат ва уларнинг биринчи ўринбосарлари шахсий бахш этадиган янги унсурлар билан чир- масъулиятини оширишдан иборат”[2, 272]. машиб кетади. Иккинчидан, тор маънода бу – Ахборотлашган иқтисодиёт динамик ривож- ҳозирги замон иқтисодиётида юз бераётган ланиши билан тавсифланади, тадбиркорлик янги ўзгаришларни тавсифлайдиган ибора- субъектлари юқори ҳаракатчанлик даража- дир. Инновацион иқтисодиётнинг шакллани- сини таъминлайди, бандликнинг янги тарки- ши бандлик муносабатлари тадқиқотини бини яратади, меҳнатни ташкил қилишнинг унинг мазмуни, таркиби, касб-малака тавси- янги шакллари пайдо бўлишини таъминлай- фи, меҳнатнинг хусусияти ва мазмуни нуқтаи ди, индивидуализм, креативлик, инновация- назаридан долзарб қилиб қўяди. Ривожлан- лар ва ижодий изланишнинг ривожланиши- ган ва ривожланаётган мамлакатларда банд- ни рағбатлантиради. Бунинг натижасида лик тадқиқоти унда кечаётган ўзгаришлар- бандликнинг ўзгариши юз беради, бу унинг нинг бир хилда бормаганлигини, уларнинг шакллари ва турлари, мазмуни ва тавсифи- зиддиятли тавсифини кўрсатади. нинг ўзгаришида ҳамда самарадорлигининг Тадқиқот методологияси. Тадқиқотда ошишида ифодаланади. индукция ва дедукция, таҳлил ва синтез, Мавзуга оид адабиётларнинг таҳлили. иқтисодий ҳодиса ва жараёнларга тизимли Кўплаб олимларнинг ишлари ахборотлашган ёндашув, кластерлаш усулларидан фойдала- жамиятда бандлик таркибининг такомилла- нилди. шиб бориши масалаларини ўрганишга ба- Таҳлил ва натижалар. Бутун дунёда ғишланди. Янги вужудга келаётган ахборот- бандликнинг касбий ва тармоқ таркибида лашган иқтисодиёт асослари М.Порат, М.Ру- бир хил тенденция кузатилмоқда. Д.Бэлл- бин каби америкалик олимлар ва Р.И.Цвелев, нинг “уч соҳа” назарияси нуқтаи назаридан И.А.Лазарев, И.С.Мелюхин каби рус олимлари юзага келган таркибий нисбат шундан дало- томонидан ўрганилган. Адабиётлар таҳлили лат бер