Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Изменения в хлопководстве Ферганской области в конце XIX - начале XX века
Abdulkhodi KHAYDAROV · Ferghana Valley (International Islamic Academy of Uzbekistan)
Общество и инновации · 3 · 15-20 · 2022
Аннотация
Калит сўзлар: Ушбу мақолада XIX аср охири – XX аср бошларида Туркистон генерал- Фарғона вилоятида пахтачиликдаги ўзгаришлар, хусусан, губернаторлиги, Туркистон генерал-губернаторлиги даврида қишлоқ Фарғона водийси, хўжалигидаги ҳолат, маҳаллий маъмурият томонидан қишлоқ хўжалиги, пахтачилик, пахта етиштиришга бўлган муносабатнинг ўзгариши, Ўрта пахта толаси, Осиёга янги Америка пахта навининг кириб келиши, пахта Америка нави. майдонлари учун ажратиладиган ерларнинг кенгайиб бориши жараёнининг Фарғона водийсидаги мавжуд вазиятга таъсири каби масалалар кўриб чиқилган. 1 Head of the Education Department of the Namangan region of the regional branch of the Qualification Center at the International Islamic Academy of Uzbekistan. Namangan, Uzbekistan. E-mail: urakov.d.nuuz@gmail.com. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 3 № 6 (2022) / ISSN 2181-1415 Шунингдек, Фарғона водийсида пахта етиштиришнинг кўпайиши билан боғлиқ бўлган иқтисодий ўзгаришлар, пахтани қайта ишлаш фирмалари ва турли жамиятларнинг пайдо бўлиши ҳамда уларнинг пахтачиликни ўз назоратига олишга уринишлари манбалар ёрдамида таҳлил қилинган. Изменения в хлопководстве Ферганской области в конце XIX – начале XX века АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассмотрены изменения в хлопководстве Туркестанское генерал- в Ферганской области в конце XIX – начале XX вв., в частности губернаторство, положения в сельском хозяйстве в период Туркестанского Ферганская долина, генерал-губернаторства, изменение отношения местной сельское хозяйство, хлопководства, администрации к хлопководству. В статье описаны хлопковое волокно, интродукция нового американского сорта хлопчатника в американский сорт. Среднюю Азию, расширение земель, отведенных под хлопковые поля, рассмотрены такие вопросы, как влияние на текущую ситуацию в Ферганской долине. Также с помощью источников анализируются экономические изменения, связанные с увеличением посевов хлопка в Ферганской долине, появлением хлопкоперерабатывающих фирм и различных обществ, их попытками взять под контроль производство хлопка. Фарғона водийси азалдан деҳқончилик маданияти ривожланган ҳудудлардан бири ҳисобланади. Водий халқи турли хил қишлоқ хўжалиги махсулотлари етиштириш бўйича етарлича тажрибага эга бўлган. Хусусан, пахта етиштириш ҳам деҳқончиликнинг асосий йўналишларидан бири бўлиб, XIX аср ўрталарига қадар асосан ички эҳтиёжлар учун етиштирилган. Шуни таъкидлаш керакки, пахта етиштириш Туркистоннинг бошқа ҳудудларига қараганда Фарғона водийсида кўпроқ ривожланган эди. Чунки ҳосилдор тупроқ, илиқ кунларнинг кўплиги, сахий қуёш ва унинг нурларининг интенсивлиги пахта етиштириш учун жуда қулай шароитларни яратган. Шу билан бирга, маҳаллий аҳолининг меҳнаткашлиги, турли табиат синовларига бардошли бўлиб, сабот билан меҳнат қилиши пахтачиликдан юқори ҳосил олинишини таъминлар эди. 1878 йилда Фарғона вилоятининг ўзида экин экиладиган майдонларнинг 10 фоизигагина пахта экилган бўлиб, ундан келган фойда эса барча экинлардан келадиган даромаднинг 5-7 фоизини ташкил қилар эди, холос [9. Б. 36.]. Россия империясига Америкадан келтириладиган пахта миқдорининг камайиб кетиши мустамлака маъмуриятини ўлкада пахтачиликни ривожлантириш борасида қатор чора-тадбирларни кўришга ундади. Маҳаллий (жайдари) пахта навининг сифати унчалик яхши бўлмаганлиги сабабли, янги Америка (маҳаллий халқ тилида “амиркон”) пахта нави жорий қилина бошланган. 1884 йилдан бошлаб Америка пахта навлари катта ҳудудларга экила бошланган. Минтақада 1887 йилда пахта экилган жойлар 49,224 десятинани ташкил қилиб, Америка пахтасини экиш кўпайиб борган. Шу йили қуйидаги пахта ҳосили йиғиб олинган: 16 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 3 № 6 (2022) / ISSN 2181-1415 Америка пахтаси – 23.054 пуд; Маҳаллий пахта – 749.541 пуд. Жами – 772.595 Бундан Россияга 300.278 пуд, 2.101.946 рубль миқдоридагиси юборилди [1. Б. 3]. Дарҳақиқат, водийдаги мазкур хом-ашёнинг ярми марказ шаҳарларидаги тўқимачилик марказларини таъминлашга хизмат қилган. 1890 йилги маълумотларга кўра Фарғона вилоятида қуйидаги миқдорда пахта етиштирилган [2. Б. 18]. Экилган майдон Ҳосил Америка пахта нави 33492 десятина 1771991 пуд Маҳаллий пахта нави 18640 десятина 366631 пуд Юқорида таъкидланганидек, йилдан-йилга экин майдонлари ҳам ортиб борган. Вилоят статистика бўлими ҳисобларига кўра, (1892 йилги маълумот) Фарғона вилоятида кейинги 3 йил ичида пахтачилик кўпая борди. Буни қуйидаги маълумотлар тасдиқлайди: Етиштирилган ҳосил Экилган уруғ майдони(десятина) Уездлар (пуд ҳисобида) Америка маҳаллий Америка маҳаллий Марғилон 5428 5793 162840 161200 Қўқон 1300 9500 29900 190000 Андижон 11106 2996 3/4 388710 104895 Наманган 9026 4591 496215 206961 Ўш 680 275 1/2 13600 7173 ҳаммаси 27530 23156 1/4 1091325 670209 Пахтачилик соҳаси ҳукуматга катта фойда келтира бошлади. Жумладан, 1 десятина ерга экилган Америка пахтасидан ялпи даромад 50 рублдан 120 рублгача, маҳаллий эса 20 рублдан 60 рублгача ташкил қилган. Соф да
Доказательный фрагмент
«Калит сўзлар: Ушбу мақолада XIX аср охири – XX аср бошларида Туркистон генерал- Фарғона вилоятида пахтачиликдаги ўзгаришлар, хусусан, губернаторлиги, Туркистон генерал-губернаторлиги даврида қишлоқ Фарғона водийси, хў…»
Образец извлечения
Демо-превьюКалит сўзлар: Ушбу мақолада XIX аср охири – XX аср бошларида Туркистон генерал- Фарғона вилоятида пахтачиликдаги ўзгаришлар, хусусан, губернаторлиги, Туркистон генерал-губернаторлиги даврида қишлоқ Фарғона водийси, хў… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Turkestan General Valley were considered. Also, with the help of sources, the, Farg'ona vodiysi, Генерал-губернатор Туркестана, amerika navi, Turkiston, хлопок, qishloq xo`jaligi, американский сорт, American variety, agriculture, paxta, cotton growing, Ферганская долина, Ferghana Valley, сельское хозяйство, cotton fiber, Туркестан, Turkestan General Government, Turkiston general-gubernatorligi
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Образовательные инновации и интеграцияQodirova Odinaxon Xayitboy qizi2026
Лучшие интеллектуальные исследованияAhadova Farida Muхiddin qizi2025