Обязательства государства по обеспечению здоровой окружающей среды для своего населения

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада инсон ва фуқаронинг соғлом-муҳитга бўлган инсон ва фуқаронинг ҳуқуқини таъминлашда давлатларнинг умумий соғлом атроф-муҳитга мажбурияти билан боғлиқ юзага келиши мумкин бўлган бўлган ҳуқуқи, муаммолар таҳлили ўтказилади, Ўзбекистон давлатларнинг умумий ижобий мажбурияти, Республикасида инсон ва фуқаронинг соғлом атроф- мажбуриятни бажаришда муҳитга бўлган ҳуқуқини таъминлашга қаратилган қонун ҳаракат ёки нормалари кўриб чиқилади. ҳаракатсизлик, инсон ва фуқаронинг экологик ҳуқуқлари 1 Master degree student, Academy of General Prosecutor's Office of the Republic of Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 08 (2022) / ISSN 2181-1415 Обязательства государства по обеспечению здоровой окружающей среды для своего населения АННОТАЦИЯ Ключевые слова: в статье анализируются возможные проблемы, право человека и связанные с общей обязанностью государств обеспечивать гражданина на право человека и гражданина на благоприятную благоприятную окружающую среду, рассмотрены правовые нормы, окружающую среду, общее позитивное обязательство направленные на обеспечение права человека и гражданина государств, действие или на благоприятную окружающую среду в Республике бездействие при Узбекистан. выполнении обязательства, экологические права человека и гражданина. Соғлом атроф-муҳитга бўлган ҳуқуқни халқаро-ҳуқуқий даражада тан олиш, шунингдек ушбу ҳуқуқни таъминлаш бўйича таҳрири аввалги бобда кўрсатилган давлатларнинг умумий мажбуриятларини белгилаш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва фуқароларнинг фундаментал ҳуқуқларини таъминлаш соҳасида халқаро ҳуқуқни янада ривожлантириш учун зарур. Таклиф этилаётган ўзгартиришлар фуқароларга давлат томонидан соғлом атроф-муҳитни таъминлаш мажбурияти бевосита бузилганлигига ҳавола қилган ҳолда, соғлом атроф-муҳитга бўлган ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун судга мурожаат этиш имконини беради. Бу ўз навбатида суд жараёнини соддалаштиради, чунки исботлашда давлат томонидан инсоннинг асосий ҳуқуқлари (яшаш, соғлиқ, эркинлик, мулк ҳуқуқи ва бошқалар) бузилиши фактини аниқлашдан иборат бўлмасдан, балки давлатнинг ҳаракатлари ва (ёки) ҳаракатсизлиги билан ҳақиқатда етказилган ва (ёки) ҳақиқатда етказилиши мумкин бўлган зарар ўртасидаги сабабий боғланишни ўрнатишга қаратилади. Бундан ташқари, шуни таъкидлаб ўтмоқчимизки, бундай ўзгариш жаҳон ҳамжамиятини экологик муаммоларга, иқлим ўзгаришига эътиборини оширади. Хусусан, инсон аралашуви билан табиатда содир этилаётган салбий ўзгаришлар ва инсон ҳуқуқларини таъминлаш ўртасидаги ўзаро боғлиқликни яхшироқ тушуниш, шунингдек, атроф-муҳит ҳолатига мустақил ҳуқуқ субъекти сифатида эътибор беришга ундайди. Бундан ташқари, ушбу ҳуқуқ ва мажбуриятларни амалда татбиқ этиш билан боғлиқ бир қатор юзага келиши мумкин бўлган муаммоларни инобатга олиш лозим. Хусусан, қуйидаги мумкин бўлган муаммоларга тўхталиб ўтиш мақсадга мувофиқдир: 1) давлатнинг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) ва зарар ўртасидаги сабабий боғлиқликни исботлашнинг мураккаблиги; 2) давлатларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини мустаҳкамлаш учун халқаро ҳужжатни танлаш; 3) давлатларнинг миллий суверенитети тўқнашуви ва глобал даражада ҳаракат қилиш зарурати; 4) ҳокимиятларнинг бўлиниш тамойилининг бузилиши. 16 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 08 (2022) / ISSN 2181-1415 Биринчидан, аввал айтиб ўтганимиздек, Девид Р. Бойд соғлом атроф- муҳитган бўлган ҳуқуқ ва уни таъминлаш билан боғлиқ давлат мажбуриятларининг халқаро даражада мустаҳкамланишини суд жараёнларини соддалаштириш нуқтаи назаридан ижобий ўзгариш сифатида баҳолайди. Хусусан, даъвогарлар низо предметига нисбатан махсус қоидага ҳавола қилишлари ва судга давлатнинг ҳаракатлари ва (ёки) ҳаракатсизлиги билан ҳақиқатда етказилган ва (ёки) ҳақиқатда етказилиши мумкин бўлган зарар ўртасидаги сабабий боғлиқликни баҳолаш учун далилларни тақдим этиш осонлашади. Шунингдек, фуқароларга зарар етказиш, шу жумладан, бундай зарар етказиш хавфи мавжудлиги факти ва давлатнинг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) ушбу зарарнинг келиб чиқиши билан бевосита боғлиқлигини исботлаш жараёнининг мураккаблиги инкор этилмайди. Чунки атроф-муҳитнинг хусусиятларини ва ундан ҳам кўпроқ унинг бузилиши оқибатида инсонга етказилган зарарни аниқ белгиланган ўлчов бирликларида баҳолаш муаммолидир. Ушбу муаммонинг ечими давлатнинг ривожланиш даражасига ва мазкур давлат ҳудудидаги атроф-муҳитнинг ҳозирги ҳолатига ҳамда ихтисослаштирилган илмий органлар ва ташкилотлар томонидан зарарни баҳолашдан фойдаланилишига қараб, ҳар бир мамлакатнинг “соғлом” атроф-муҳит учун ўз кўрсаткичларини белгилаш эркинлигини назарда тутувчи давлатларнинг мажбуриятини шакллантиришда ётади. Масалан, Россия Федерациясининг 10.01.2002 йилдаги “Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш тўғрисида” 7-ФЗ-сонли Федерал Қонунининг 77-моддаси 3- бандида “юридик шахс ёки якка тартибдаги тадбиркор томонидан атроф-муҳитга етказилган зарар белгиланган тартибда тасдиқланган ставкаларга ёки атроф- муҳитга етказилган за