Основные направления влияния публичной информации на развитие конституционного права

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада жамиятни рақамлаштиришнинг консти- рақамлаштириш, туциявий ҳуқуқ ривожига таъсирининг асосий йўналиш- шахсий ҳаёт дахлсизлиги, лари таҳлил қилинган. шахсий маълумотлар, Рақамлаштириш шароитида шахсий ҳаёт дахлсизлиги шахсий ҳаёт. ҳуқуқини ва унинг конституциявий-ҳуқуқий тартибга солишнинг ўзига хос хусусиятларини комплекс таҳлил қилиш, шунингдек, чет эл мамлакатларида рақамлаш- тиришни ҳуқуқий тартибга солишнинг қонуний асослари ва ўзига хос жиҳатларини таҳлил қилиш ва дахлсизликка оид Ўзбекистон қонунчилигини такомиллаштириш бўйича таклифларни тақдим этишдан иборат. 1 Lecturer, department of constitutional law, Tashkent state university of law. Tashkent, Uzbekistan. E-mail: fmadiyev92@gmail.com. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2022) / ISSN 2181-1415 Основные направления влияния публичной информации на развитие конституционного права АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье, анализируются основные направления оцифровка, влияния цифровизации общества на развитие конфиденциальность, конституционного права. личная информация, Комплексный анализ права на неприкосновенность конфиденциальность. частной жизни в условиях цифровизации и особенностей его конституционно-правового регулирования. А также, анализ нормативно-правовой базы и специфики правового регулирования цифровизации в зарубежных странах. Анализируется и вносятся предложения по совершенствованию законодательства Узбекистана в сфере цифрового иммунитета. Бугунги кунда жамиятда содир бўлаётган ўзгаришлар кенг кўламли, тезкор ва муқаррар тусга эга бўлмоқда. Улар жамиятнинг барча соҳаларига, шу жумладан, унинг ҳуқуқий тизимига таъсир кўрсатади. Бунда конституциявий ҳуқуқ, энг муҳим ижтимоий муносабатларни тартибга солувчи ва шунга кўра йирик ижтимоий ўзгаришлар ва муаммоларга ўта таъсирчанлик билан муносабат билдирувчи ҳуқуқий соҳа сифатида, эҳтимол, барча ҳуқуқ соҳалари ичида жамиятда рақам- лаштириш жараёнларининг таъсирини энг чуқур даражада сезади. Aммо шуни тан олиш керакки, жамиятнинг янги турига ўтиш қонунчиликда тартибга солишни ва шунга мос равишда жиддий ҳуқуқий ислоҳотларни талаб қилишини барча ривожланган мамлакатлар тан олишга улгурган, аммо қайси жараёнлар тартибга солиниши, қайсилари эса давлат аралашувисиз қолиши кераклиги борасида ягона нуқтаи назар мавжуд эмас. 1993-йилда AҚШ ҳукумати миллий ахборот инфратузилмасини ривожлан- тириш режалари берилган маърузани қабул қилди (Agenda for Action) [1]. Ушбу маърузага мувофиқ, АҚШ ҳар кимга ўзи учун қизиқ бўлган маълумотни топишга имкон берадиган ҳамда ахборотни ишлаб чиқариш, қайта ишлаш, сақлаш ва тарқатиш билан боғлиқ барча технологиялар, борингки, телевидение, компьютер тармоқлари, сунъий йўлдошли эшиттириш, тижорат онлайн компаниялари кабилар йиғиндиси тарзида белгиланадиган технологик восита сифатида ахборот супермагистралини қуриш курсини белгилаб берди [2]. Рақамлаштириш жараён- ларининг турли соҳаларга, шу жумладан, шахсий ҳаёт ва ахборот дахлсизлигига бўлган конституциявий ҳуқуқни сақлашга таъсирини аниқлаш учун ишчи гуруҳлар тузилди. 1995-йил февралда Европа Комиссияси Aхборот жамияти шаклланишидаги умумий муаммоларни муҳокама қилиш учун Форумни таъсис этади. Форум ишининг мақсади – ахборот жамиятини шакллантириш ва унинг иқтисодиёт ва бандликка таъсирини мониторинг қилиш; “виртуал ҳамжамият”да ижтимоий ва демократик қадриятларни яратиш; жамият ва давлат хизматларига таъсир қилиш; ахборот жамиятида таълим олиш, қайта тайёрлаш, ўқитиш; маданий ўлчов ва ОАВ келажаги; барқарор ривожланиш, технология ва инфратузилма. Кўриниб тургани- дек, ушбу муаммолар доирасида конституциявий-ҳуқуқий аҳамиятга эга бўлган масалаларга эътибор қаратилмоқда. 73 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2022) / ISSN 2181-1415 Европанинг деярли ҳар бир давлатида ахборот жамиятини қуришда миллий сиёсатни шакллантиришга бағишланган дастур мавжуд. Бироқ ахборот ва телеком- муникация технологиялари таъсири остида содир бўлаётган ўзгаришларнинг глобал тусга эгалигини ҳисобга олган ҳолда ташаббус аста-секин миллий майдондан глобал даражага чиқди. 2000-йил июлда Окинавада “Катта Саккизлик” давлатлари раҳбарлари томонидан “Глобал ахборотлашган жамият Окинава хартияси” қабул қилинди [3]. Бунда барча инсонлар янги ахборот технологиялари берадиган билим ва неъматлардан фойдаланиши мумкин бўлиши учун барча мамлакатлар маълум даражада рақамлаштириш даражасига эришиши кераклиги кўзда тутилган. Бироқ Окинава Хартиясида айтиб ўтилган ушбу ахборот тенгсизлигини бартараф этиш қийин бўлмоқда. “Internet World Stats” маълумотига кўра, 2020-йил 1-март ҳолатига кўра, Шимолий Aмерикада аҳолининг 93,9%и интернет фойдала- нувчилари ҳисобланади, Европада – 88.2%, Aвстралия ва Океанияда 69,9%, Aфрикада эса атиги 39,3% ва Осиёда 63,3%ни ташкил этади. Юқоридаги маълумотни Ўзбекистон кесимида таҳлил қилсак, Осиёнинг ўртачадан пастроқ даражада, яъни аҳолининг 50.6%и интернет фойдаланувчилари ҳисобланади[4