Предупреждение правонарушений в зарубежных странах

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада ҳуқуқбузарликлар тушунчаси, хуқуқбузарлик, уларнинг моҳияти, содир этилиши ва келиб чиқиш ҳуқуқбузарликлар сабаблари, ҳуқуқбузарликларни профилактика қилиш профилактикаси, соҳасида хорижий тажриба таҳлил қилинади. ҳуқуқбузарликлар учун жавобгарлик, назоратсизлик, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасида хорижий тажриба. 1 Lecturer, Specialized Branch of Tashkent State University of Law, Tashkent, Uzbekistan. E-mail: elbek.eshmurodov.91@mail.ru. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415 Предупреждение правонарушений в зарубежных странах АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье анализируются понятие правонарушений, их правонарушение, сущность и причины, зарубежный опыт в области профилактика предупреждения преступности и национальное правонарушений, законодательство. ответственность за правонарушения, безнадзорность, зарубежный опыт в сфере профилактики правонарушений. Ҳуқуқбузарликларни олдини олиш, уларни эрта аниқлаш ва содир этилишининг туб сабабларини тадқиқ қилиш орқали чек қўйиш амалиётини ўрганишни тақозо қилмоқда. Мазкур соҳада ривожланган давлатлар тажрибасини ўрганиш, хорижий мамлакатларда ҳуқуқбузарликларни олдини олишга маъсул бўлган давлат органлари билан тажриба алмашиш айни муддаодир. Сўнгги йиллда Ғарбий Европа, АҚШ, Канада ва Россияда ҳуқуқбузар- ликларнинг олдини олиш назарияси ва амалиёти фаол ривожланиб бормоқда. Шунга қарамай, ҳуқуқбузарликларнинг ортиб бориши ҳам мазкур соҳада янги лойиҳалар ва дастурларни амлага оширилиши лозимилигини, давлатлар ўртасида ҳамкорлик қилиши ва соҳага иновацион технологияларни жалб қилишини талаб этмоқда. Ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш – ижтимоий, ҳуқуқий, тарбиявий ва бошқа хусусиятларга эга бўлган жиноятлар содир этилишининг сабаблари ва шартларини бартараф этишга қаратилган бўлиб, ижтимоий таъсирга эга бўлган шахсларга мақсадли ва профилактик таъсир кўрсатишдан иборат. Россия Федерациясида ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш тизими соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари Президенти томонидан белгиланади. Россия Федерациясида ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш тизимининг ҳуқуқий асослари мамлакат Конституцияси ва халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган принциплари ва нормалари, халқаро шартномалар, федерал конституциявий қонунлар, 2016 йил 23 июндаги “Россия Федерациясида жиноятчиликнинг олдини олиш тизимининг асослари тўғрисида” қонуни ва бошқа қонунлар, Президентнинг норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари, Россия Федерацияси ҳукумати, федерал ижро этувчи ҳокимият органларининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари, шунингдек Россия Федерацияси субъектларининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари ва жиноятчилик соҳасидаги масалаларни тартибга солувчи маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари билан тартибга солинади[1]. “Россия Федерациясида жиноятчиликнинг олдини олиш тизимининг асослари тўғрисида”қонунга мувофиқ ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишнинг мақсади шахс, жамият ва давлатни ноқонуний тажовузлардан ҳимоя қилишдир. 8 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415 Мазкур қонунга асосан профилактик тадбирларнинг турлари: 1) ҳуқуқбузарликларни келтириб чиқарадиган ижтимоий-иқтисодий, ҳуқуқий ва бошқа сабабларни ва шарт-шароитларни аниқлаш, ўрганиш, йўқ қилиш (минималлаштириш, зарарсизлантириш)га қаратилган ҳуқуқбузарликларнинг умумий олдини олиш ёки федерал, минтақавий, маҳаллий ва идоравий даражалар, шунингдек фуқароларнинг ҳуқуқий онги даражасини ошириш; 2) ушбу шахсларнинг хатти-ҳаракатларини ижобий тузатиш, криминоген фактларни йўқ қилиш ёки зарарсизлантириш мақсадида ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш тизимининг субъектлари томонидан шахснинг жиноятгача бўлган хатти-ҳаракатлари фактлари асосида амалга ошириладиган ҳуқуқбузарликларнинг индивидуал профилактикаси. Ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси бўйича мажбурлов чоралари эса: 1) профилактик суҳбат; 2) ҳуқуқбузарликлар содир этишига олиб келадиган сабаблар ва шартларни бартараф этиш тўғрисида тақдимнома киритиш; 3) ҳуқуқбузарнинг хатти-ҳаракатларига нисбатан махсус талабларни белгилаш; 4) профилактика ҳисобга олиш ва назорат; 5) суд томонидан белгиланган тиббий мажбурлов чоралари; 6) маъмурий назорат; 7) қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда профилактика тизими субъектлари томонидан қўлланиладиган ҳуқуқбузарликларнинг индивидуал профилактикасининг бошқа чоралари кабилар киради. Беларусь Республикасида ҳуқуқбузарликларни олдини олиш 2014 йил 4 январдаги “Ҳуқуқбузарликлари профилкатикаси асослари тўғрисида”ги қонун билан тартибга солинади[2]. Мазкур қонуннинг 6-моддасига асосан ҳуқуқбузарликлар профилактикаси субъектлари:ички ишлар органлари; прокуратура органлари;давлат хавфсизлик органлари; чегара хизмати органлари; божхона органлари; давлат муҳофазаси органи; Давлат назорат қўмитаси; фавқулодда вазиятлар бўйича органлари ва бўлимлари; Қуролли Кучлар, Ички ишлар вазирлигининг ички қўшинлари, бошқа давлат ҳарбий тузилмалари ва ҳарбийлаш