Роль экологического образования в повышении участия молодежи в обеспечении экологической стабильности в стране

Аннотация

Maqolada insonning tabiiy resurslar va ekotizimlarga zararli tasiri nuqtai- nazaridan yoshlar ekologik ta‘limi dolzarbligi muhokama qilindi. Ekologik ta‘limning o‘ziga xos hususiyatlari, uning maqsadlari keltirilgan. Yoshlarga ekologik tarbiya berishning natijali usullari taklif etilgan. Kalit so‟zlar: ekologiya, yoshlar ekologik tarbiyasi, ijtimoiy ekologiya, inson ekologiyasi, ommoviy mamadaniyat va ta‘lim. Аннотация: В статье обсуждалась актуальность экологического образования молодежи с точки зрения вредного воздействия человека на природные ресурсы и экосистемы. Представлены особенности экологического образования и его цели. Предлагаются эффективные методы экологического воспитания молодежи. Ключевые слова: экология, экологическое образование молодежи, социальная экология, экология человека, общественная культура и образование. Annotation: The article discussed the relevance of environmental education for young people in terms of harmful human impacts on natural resources and ecosystems. The features of ecological education and its goals are presented. Effective methods of ecological education of youth are proposed. Key words: ecology, ecological education of youth, social ecology, human ecology, social culture and education. Ótken XX ásirde islep shıǵarıw, awıl xojalıǵı tarawındaǵı qorshaǵan tábiyiy ortalıqqa tikkley hám aqılǵa uǵras kelmeytuǵın tásir nátiyjesinde búgingi kúnde insaniyattıń aldına bir qatar keyinge qaldırip bolmaytuǵın ekologiyalıq mashqalalardı qoymaqta. Bul mashqalalar tek ǵana bir neshe mámleket penen sheklenbesten pútkil dúnya juzin qamtıp almaqta. 185 Sistemanı uǵımsız hám tez ózgeriwshen átirap -ortalıq sharayatlarına tabıslı maslastırıwdıń tiykarǵı quralı házirgi jaǵdayda eń jaqsı nátiyjelerdi támiyinleytuǵın bunday rawajlanıw usılın qáliplestiriw hám ámelge asırıwdı támiyinleytuǵın nátiyjeli basqarıw mexanizmi bolıp tabıladı. Ekologiyalıq tálim YuNESKO hám Birlesken Milletler Shólkeminiń Átirap -ortalıq programması tárepinen insan hám tábiyaat ortasındaǵı óz-ara munasábetlerdi uyqaslashtirishning tiykarǵı quralı retinde ilgeri surilgan. Átirap -ortalıqtı qorǵaw boyınsha Stokgolm konferenciyası (1972) xalıq aralıq ekologiyalıq tálim programmasınıń mazmunı boyınsha usınıslar qabılladı. 1975-jıl basına kelip, programma YuNESKO tárepinen Birlesken Milletler Shólkeminiń Átirap -ortalıq boyınsha Komissiyası (UNEP) menen birgelikte islep shıǵılǵan. Ekologiyalıq tálim boyınsha húkimetleraro konferenciya (Tbilisi, 1977), BMTning átirap -ortalıq hám rawajlanıw boyınsha konferenciyası (Rio-de-Janeyro, 1992) bul tarawdaǵı zárúrli waqıya boldı, Tbilisi konferenciyası kólemin keńeytirdi, tálimdi rawajlandırıwǵa kómeklesiwge qarar etildi. sol tárzde, sol túrde, sonday etip. Turaqlı rawajlanıw konsepsiyasın insaniyattıń ruwxıy hám kásiplik munasábetler sistemasına aylandırıw maqsetinde xalıqtı xabarlı qılıw hám kadrlar tayarlaw. [ 1. 61-62 b] Ózbekstan Respublikası Konstituciyasınıń 62-statyasında ―Puqaralar átirap tábiyiy ortalıqqa abaylılıq penen munasábette bolıwǵa minnetli.‖[2] Ekologiyalıq mashqalalardıń barǵan sayın globallıq tárizde ósip baratırǵanlıǵı inabatqa alınıp, sońǵı jıllarda áhmiyetli baslı wazıypalar menen bir qatarda qorshaǵan ortalıq qorǵawı, ekologiyalıq mádeniyat, ekologiyalıq tálim – tárbiya, ekologiyalıq aǵartıwshılıq máselelerine ayrıqsha itibar berilmekte. Ekologiyalıq tálimniń aktuallıǵı mámleketimiz tábiyatı, ekosistemaları, qorshaǵan ortalıqtı turaqsızlıq hám izden shıǵarıwdan asıraw, xalıqtıń ekologiyalıq mádeniyatın asırıw, usı óte áhmiyetli, turmıslıq máselelerdi sheshiwde hám saplastırıwda xalıqtıń bárshe qatlamlarınıń, ásirese jaslardıń sıyasıy belsendiligin asırıw zárúrligi menen belgilenedi.[3] Mámleketimizde 30 jasqa shekemgi bolǵan jaslardıń sanı 18 millionnan zıyat. Bul – mámleketimizdiń derlik 55 procenttin quraydı. Zaman talapların ańlaw hám ámelge asırıw, mámleketlik sıyasattıń ekologiyalıq qáwipsizlikti támiynlew tarawı hám basqarıwı tarmaqlarındaǵı is-ilajlardı alǵa ilgerletiwde bul úlken tayanısh, hám biybaha ǵáziyne esaplanadı[https://president.uz/oz/lists/view/4105]. Jurtımızda basqa tarawlar qatarı ekologiyalıq turaqlılıqtı támiynlew, xalıqtıń qolay tábiyiy ortalıqqa iye bolıwı ushın zárúr shárt-sharayatlar jaratıw, tábiyiy resurslardan aqılǵa muwapıq hám nátiyjeli paydalanıw, júzege kelip atırǵan ekologik mashqalalardıń aldın alıw hám olardıń unamsız aqıbetlerin saplastırıw máselelerine de úlken itibar qaratılıp kelinbekte. 186 Ekologik turaqlıqlılıqtı támiynlewde jaslarǵa ekologik tálim beriw baslı ról oynaydi hám mámleketimiz ǵarezsizlikke erisken kúnnen baslap búǵan ayrıqsha itibar berilmekte. Bıraq, ekologik tálimdi ámelge asırıw processiniń sistemalı analizi ekologik tálimdi shólkemlestiriwde bul máseledegi reformalardı tolıq ámelge asırıwǵa tosqınlıq etiwshi mashqala hám kemshilikler saqlanıp qalıp atırǵanlıǵın kórsetpekte. Atap aytqanda:  bárshe túrdegi tálim mekemelerinde Ózbekstan Respublikasınıń «Tábiyattı qorǵaw haqqında» Nızamıniń 4