ЮКСАК ҲУҚУҚИЙ МАДАНИЯТ – САМАРАЛИ ҲУҚУҚИЙ ТАРБИЯ МАҲСУЛИ

Аннотация

Мақолада мамлакатимизда ижтимоий-хуқуқий давлатни барпо этиш шароитида фуқароларда юксак хуқуқий маданиятни шакллантиришда хуқуқий тарбиянинг аҳамияти, унинг тушунчаси, моҳияти, функциялари ва хусусиятлари илмий таҳлил қилинган. Калит сўзлар: ҳуқуқий маданият, ҳуқуқий тарбия, ҳуқуқий тарбиянинг функциялари, унинг инновацион шакл ва усуллари, шахснинг ҳуқуқий ижтимоийлашуви. ВЫСОКАЯ ПРАВОВАЯ КУЛЬТУРА - ЭФФЕКТИВНОЕ ЮРИДИЧЕСКОЕ ОБРАЗОВАНИЕ Бердимуродова Мухлиса Сарваржон кизи, Ташкентский государственный педагогический университет Студент исторического факультета Аннотация: В статье представлен научный анализ значения юридического образования, его понятия, сущности, функций и особенностей в формировании высокой правовой культуры граждан в условиях становления социально-правового государства в нашей стране. Ключевые слова: правовая культура, юридическое образование, функции правового воспитания, его инновационные формы и методы, правовая социализация личности. 885 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 5, 2024. MAY ResearchBib Impact Factor: 8.654/2023 ISSN 2992-8869 HIGH LEGAL CULTURE - EFFECTIVE LEGAL EDUCATION Berdimuradova Mukhlisa Sarvarjon kizi, Tashkent state pedagogical university Student of the Faculty of History Annotation: The article presents a scientific analysis of the importance of legal education, its concepts, essence, functions and features in the formation of a high legal culture of citizens in the context of the formation of a socio-legal state in our country. Keywords: legal culture, legal education, functions of legal education, its innovative forms and methods, legal socialization of the individual. Ўзбекистон Президентининг 2019 йил 9 январда қабул қилинган “Жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш тизимини тубдан такомиллаштириш тўғрисида”ги Фармони билан тасдиқланган Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш Концепциясида ҳуқуқий тарбияни ташкил этишнинг замонавий инновацион усул ва шакллар жорий этилишига алоҳида урғу берилган. Ўзбекистон Республикасининг Конституциясида белгиланган ижтимоий- ҳуқуқий давлатни барпо этиш мақсади – мамлакатимиз аҳолисининг ҳуқуқий онги ва маданиятини, маънавий-маърифий савиясини, ҳуқуқий билимдонлиги ҳамда саводхонлигини сифат жиҳатдан янги даражага кўтаришни ниҳоятда долзарб вазифага айлантирди. Бу эса ўз навбатида, жамият маънавий-маданий ҳаётининг барча жабҳаларида ҳуқуқий тарбияни самарали йўлга қўйиш, ҳуқуқий билим бериш ва ахборот тарқатиш тизимини тубдан такомиллаштиришни тақозо этмоқда. Маълумки, ҳуқуқий тарбия давлатнинг мафкуравий-тарбиявий функцияси муҳим таркибий йўналиши сифатида ўта мураккаб ҳамда серқирра ҳодиса саналади. У мақсадларининг ўзига хослиги, қўлланиладиган махсус услублари ва ташкилий восита ҳамда шакллари жиҳатидан ижтимоий тарбиянинг бошқа турларидан ажралиб туради. Шу боис ҳуқуқий тарбиянинг мазмун-моҳиятини талқин этиш, функцияси, принциплари ва таъсир 886 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 5, 2024. MAY ResearchBib Impact Factor: 8.654/2023 ISSN 2992-8869 доирасини белгилаш, унинг самарадорлигини ошириш йўлларини белгилаш алоҳида масъулиятли ёндашувни талаб этади. Инсоният онгли ҳаёт кечира бошлагандан буён таълим ва тарбия масаласи доимо долзарб. Ўзбекистон Президенти Ш. Мирзиёев бу икки ҳодисанинг узвийлигига урғу бериб, шундай деди: – “Тараққиётнинг тамал тоши ҳам, мамлакатни қудратли, миллатни буюк қиладиган куч ҳам бу – илм- фан, таълим ва тарбиядир. Эртанги кунимиз, Ватанимизнинг ёруғ истиқболи, биринчи навбатда, таълим тизими ва фарзандларимизга бераётган тарбиямиз билан чамбарчас боғлиқ” [1]. Давлатимиз раҳбарининг ушбу фикрлари ҳуқуқий таълим ҳамда ҳуқуқий тарбияга ҳам бирдек тааллуқлидир. Ушбу тамойил янги таҳрирдаги “Таълим тўғрисида”ги Қонунга (19.09.2020 й.) ҳам сингдирилганлиги диққатга сазовордир. Мамлакатимизда амалга оширилаётган маънавий-маърифий ҳамда суд- ҳуқуқ соҳасидаги ислоҳотларнинг энг асосий мақсадларидан бири – бу фуқароларни қонунларга ҳурмат руҳида тарбиялаш, давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг қонун талабларига оғишмай риоя этишларини амалда таъминланишига эришишдан иборатдир. Бу эса ўз навбатида, давлат органлари ва фуқаролик жамияти институтларининг ҳуқуқий тарбиявий ишлар соҳасидаги фаолияти самарадорлигини босқичма-босқич ошириб бориш билан бевосита боғлиқдир. Масаланинг ушбу жиҳатидан келиб чиқадиган бўлсак, мазкур жараёнда ҳуқуқий тарбия етакчи ўринни эгаллайди. «Ҳуқуқий тарбия» категорияси олимлар томонидан турлича талқин қилинган ва изоҳлар берилган. «Ҳуқуқий тарбия - шахслар ва ижтимоий гуруҳларнинг ҳуқуқий онгига кўрсатиладиган, аниқ мақсадга йўналтирилган, режалаштирилган ва махсус ҳуқуқий тарбия усуллари воситасида амалга ошириладиган педагогик таъсир жараёнидир» [2]. Илмий адабиётларда ҳуқуқий тарбияга қуйидагича изоҳ берилади: Тор маънодаги ҳуқуқий тарбия деганда – шахсларнинг расман юридик юртларида оладиган ҳуқуқий билимларининг йиғиндиси тушунилади. Ҳуқуқий тарбия шахснинг бир м