Psixologik hamkorlik kadrlar zaxirasini o‘qitishda muhim zveno ekanligi

Аннотация

Ushbu maqolada kadrlarni professional rivojlanishida ularning karyeraviy o‘sishida psixologik hamrohlik qilish muhimligi, professional kadrlarni tayyorlashdagi muhim jihatlari ilmiy jihatdan ochib berilgan. Kalit so‘zlar: kadrlar, professional, hamkorlik, kadrlar zahirasi, faoliyat samaradorligi, texnologik yondashuvlar. 289 Psixologik hamrohlik qilib borishni rahbar kadrlari zaxirasiga nomzodlarning professional rivojlanishida muhim zveno bo‘lib, u rivojlangan mamlakatlarda kadrlarni o‘qitish va professional rivojlantirishda keng qo‘llaniladi. Psixologik hamrohlik qilib borish - bu odam rivojlanishining yashirin imkoniyatlarini izlashdan, uning shaxsiy imkoniyatlariga tayangan holda tashqi olam bilan aloqalarini qayta tiklash uchun psixologik sharoitlar yaratishda ifodalanuvchi psixologik hamrohlik qilib borishdan iborat (1; 6). Psixologik hamrohlik qilib olib borishda taklif qilingan konsepsiyaning asosiy prinsiplari quyidagi holatlar bo‘lishi zarur: 1.Professional tanlovning keyingi professional rivojlanishga o‘zlarining yuqori darajadagi qiziqishlarini namoyon etgan barcha ishtirokchilari, professional rivojlanishning individual rejasi asosida psixologik hamrohlik olib borilish huquqiga egalar. 2.Professional tanlov natijalariga ko‘ra barcha ishtirokchilar 4 ta guruhga taqsimlanadilar. Bunday bo‘lishning asosi – professional kompetensiyalar darajasi va professional rivojlanish potensiali. 3.Har bir guruh uchun professional rivojlanishning individual rejaga kiritilgan o‘z vazifalari belgilangan. 4.Kadrlar zahirasiga professional tanlovda ishtirok etgan mutaxassisning professional rivojlanishini psixologik hamrohlik qilib olib borish individual reja bilan moslashtiriladi. 5.Mutaxassisning professional rivojlanishini psixologik hamrohlik qilib olib borishning muvaffaqiyatliligi va samaradorligi ko‘rsatkichi bo‘lib uning rivojlanishi manfaatlarining O‘zbekiston Respublikasi davlat xizmatini rivojlanishi strategik manfaatlari bilan moslashtirilganligi hisoblanadi. Nisbatan professional yaroqsiz nomzodlar guruhi uchun rivojlanish individual rejasi, eng avvalo, ushbu guruhdagi mutaxassislarga ularda mavjud professional kompetensiyalarni yaxshilashga imkoniyat berishga yo‘naltirilgan. Taxmin qilinadiki, ta’limiy resurslar va psixologik hamrohlik qilib olib borish bu mutaxassislarga o‘z professional darajasini ko‘tarish imkonini beradi. Berilgan maqsadga mos ravishda ushbu guruh uchun rivojlanish individual rejasi professional rivojlanishning quyidagi vazifalarini o‘z ichiga oladi: a) bazaviy dasturlar bo‘yicha malaka oshirishdan o‘tish; b) psixologik hamrohlik doirasida ustoz bilan samarali o‘zaro munosabatlar qoidalari bo‘yicha konsultatsiya olish, ustozni tanlash va rahbariyat oldida o‘z tanlovini isbotlash; v) ”360-gradusli baholash” prinsipi bo‘yicha attestatsiyadan o‘tish va ustoz bilan birinchi navbatda qanday malakalarni rivojlantirishga e’tiborni qaratish kerakligini muhokama qilish; g) ustoz bilan o‘zaro munosabatlarning bir yillik siklini o‘tash; d) psixologik hamrohlik doirasida tayyorgarlik ko‘rish va kadrlar zahirasiga konkursga takroriy professional diagnostikadan o‘tish. Ustozlar guruhi uchun rivojlanishning individual rejasi ustozlik bo‘yicha zamonaviy xalqaro tajribani hisobga olgan xolda ishlab chiqiladi. Rejaga turli avlod professionallarining o‘zaro munosabatlari prinsiplari (1) va Kanada Monreal bankida tatbiq etilgan va biz tomonimizdan prokurorlik faoliyati xususiyatlariga moslashtirilgan, bir tomondan, va ikkinchi tomondan, O‘zbekiston Respublikasida davlat xizmati madaniy-ijtimoiy amaliyotiga moslashtirilgan ustozlik dasturi asos qilib olingan (4). Individual reja ustozlar guruhiga kirgan ishtirokchilarni professional rivojlantirishning quyidagi vazifalarini o‘z ichiga oladi: a)”Ustozlik malakalarini rivojlantirish” dasturi bo‘yicha malaka oshirishdan o‘tish; b)ustozlik dasturida ishtirok etish va A darajasidagi kadrlar zahirasi guruhi uchun 2 ta yoki 3 ta shogirdni tayyorlash; v)psixologik hamrohlik doirasida mahorat darsi amaliyotini o‘zlashtirish, mahorat darsi ishlab chiqish va prokuraturaning yosh xodimlari uchun o‘tkazish; g)psixologik hamrohlik doirasida o‘zining ustozlik faoliyati natijalarini umumlashtirish va ular bo‘yicha doklad yoki axborot ko‘rinishida respublika yoki xalqaro konferensiyalarda chiqish qilish. B darajasidagi kadrlar zahirasiga nomzodlar guruhi uchun rivojlanishning individual rejasi ikkita ta’limiy va rivojlantiruvchi resursga – ustozlik va sheydouingga (JobShadowing) tayanadi. “Soya bo‘lib ergashish” metodi mutaxassis qadamba-qadam sara tajriba egasining ketidan ergashishini 290 va aralashib kuzatish orqali o‘rganishini nazarda tutadi. Bu metod qator sabablarga ko‘ra Rossiyada ommaviylikka erisha olmagan bo‘lsada (5), AQSHda va qator Yevropa mamlakatlarida keng tarqalgan (7). a) individual reja mutaxassisning professional rivojlanishining quyidagi vazifalarini o‘z ichiga oladi: b) kadrlar zahirasini tayyorlash dasturi bo‘yicha malaka oshirish; c) psixologik