ДЕВИАНТНОЕ ПОВЕДЕНИЕ У ПОДРОСТКОВ

Аннотация

Adolescent problems and parents' views on them. Thoughts were given on how to return teenagers with deviant behavior to educational life, educate them in the spirit of spirituality, and how to work with them in such cases. Key words: deviant, mental, weak, social inequality, moral factor, blue whale, stress, aggression, severe, suicide. ДЕВИАНТНОЕ ПОВЕДЕНИЕ У ПОДРОСТКОВ Аннотация. Проблемы, возникающие в подростковом возрасте, и взгляды родителей на них. Были высказаны мысли о том, как вернуть подростков с девиантным поведением в образовательную жизнь, воспитать их в духе духовности и как работать с ними в таких случаях. Ключевые слова: девиантный, психический, слабый, социальное неравенство, моральный фактор, синий кит, стресс, агрессия, тяжесть, суицид. Ma‘lumki yurtimizda ko‘plab salbiy muommolar; ichkilikbozlik, qimorbozlik, odam o‘ldirish shu kabi ijtimoiy muommo va salbiy holatlar uchrab turadi. Ayniqsa, O‘rta Osiyoda avj olib bormoqda. Avvalari bu holat Yevropa davlatlarida o‘rta yoshlilar va o‘smirlarda orasida keng tarqalagan. Buning ma‘lum bo‘lgan sababi komputerda ma‘lum bo‘lgan sababi komputerda ta‘qiqlangan o‘yinlar bo‘lgan. Hozirda esa ushbu holatlar asosan o‘smir yoshidagi va undan ham yosh bolalarda uchrab jamiyatimizga ko‘plab salbiy ta‘sir ko‘rsatmoqda. Aniqlanishlaricha 165 o‘smir komputer o‘yiniga mukkasidan ketadi. O‘yinda yiqqan ballaridan ayrilganidan so‘ng kuchli stressga berilgan va chiday olmaganidan o‘z joniga qasd qilgan. Deviant so‘zining ma‘nosi (lot.-xulqdan og‘uvchi fe‘l- atvor, chetga og‘uvchi fe‘l-atvor) degan ma‘noni anglatadi. Ko‘pgina hollarda sotsial sanktsiyalarga deviant xulq-atvor jamiyatda o‘rnatilgan axloq me’yorlariga mos kelmaydigan insoniy faoliyat yoki xatti-harakat, ijtimoiy faoliyat yoki xatti-harakat, ijtimoiy hodisa hisoblanadi. Ma‘lumotlarga qaraganda shunga o‘xshash eng xavfli o‘yinlardan biri "Ko‘k kit" hisonlanadi. O‘rta Osiyoda bu o‘yinni o‘ynagan o‘smirlarning 185 nafari o‘z joniga qasd qilgan. Xo‘sh O‘zbekistonda bizning o‘smirlar mana shu xavfli o‘yinlardan qanday himoya qilinyabti. Toshkent shahar Xalq Ta‘limi Bosh boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari Ravshan Ergashev joriy yilda ana shunday xavfning oldini olish maqsadida o‘smir yoshlar o‘rtasida qaysi internet tarmog‘idan foydalanishi, qanday internet o‘yinlarini bilishi kabi savollardan iborat so‘rovnomalar o‘tkazdi. Ota-onalari bilan suhbatlar o‘tkazib ularga bu xavf haqida tushuntirishlar berib o‘tdi. Albatta, o‘smirlarning rivojlanishi, xarakter va xulq-atvorning shakllanib borishi avvalambor oilasiga yon-atrofdagi do‘stlar davrasi va jamoasiga va shu bilan birgalikda yaxshi ko‘rgan va hurmat qilgan insonlar fikriga bog‘liq bo‘lib qolmoqda. Ba‘zi bir ota-onalarning e‘tiborsizligi ya‘ni "Farzandimning qorni to‘q, hammadan yaxshi kiyinsa, hech kimdan kami yo‘q" degan o‘y hayollari va xotirjamligi natijasida bolaning tarbiyasida o‘zgarishlar, yomon axloqli, xulqi buzuq bo‘lgan do‘stlar davrasiga kirib qolishiga sabab bo‘lmoqda. Ota-onalar tomonidan nazorat yo‘qligi tufayli ular jazosizliginj tushunib har xil qing‘ir yo‘llardan yurishadi. Ana endi ota-onalarning bee’tiborligi teskari tomoni yani farzandini haddan tashqari kuchli nazoratga olishi.Unga chuqur tazyiq o‘tkazish, fikrlarini mensimaslik va eshitmaslik, do‘stlari va oilasi davrasida kamsitish, unda paydo bo‘lgan maqsad va orzulariga past nazar bilan qarash mana shunday holatlarga olib keladi. Ota-onalar va bolalar o‘rtasidagi munosabatlardagi muommolar deviant xatti- harakatlarning sababiga aylanadi. Ba‘zida bitta ota-onaning mana shunday tazyiqlari bolaning stress va agressiyaga tushishiga sabab bo‘ladi. Ushbu sabablardan so‘ng noto‘g‘ri xulq yuzaga keladi. Ularning uch turi mavjud. 1. Zaif 2. O‘rtacha 3. Og‘ir 166 Agar o‘smirning oilasidagi muommolar tufayli shaxsiy baxtsizliklar yoki boshdan kechirgan stresslarni qo‘shsak, biz har kimdan va hamma uchun qasos olishga tayyor bo‘lgan haqiqiy deviantni ko‘ramiz. Ayniqsa o‘smir yoshidagi bolalar hayotidan noroziligini juday salbiy fikrlar bilan ifodalaydi. Bunday xulq-atvor reaksiyalari depressiya hisoblanadi. Bu o‘smirlar o‘zlariga xos bo‘lgan hayotiy jismoniy nosozliklar tufayli rivojlanishi mumkin. Shuningdek o‘spirin muhim yoki fojiali voqealar uchun javobgarliklarni asossiz ravishda o‘z zimmasiga olganida shunday atash mumkin. Sotsiologlar bularni uchta asosiy manbaaga ajratib ko‘rishgan. 1.Ijtimoiy tengsizlik. Bola bu hodisaga avvalo boshlang‘ich maktabda ham duch keladi: sinfdoshlari undan yaxshiroq kiyinishadi, ularning yonida har doim keragidan ortiq pul bor va hakozo. Bunda voyaga yetmagan bola o‘zini kambag‘al va noqulay his qiladi. U moddiy boylik yo‘qligi sababli o‘z qobilyatlarini namoyish etaolmaydi. Shunda o‘smir butun dunyodan ham, birinchi navbatda ota- onasidan ham g‘azablanadi. 2.Axloqiy va axloqiy omil. Bu jamiyatimizning ma‘naviy rivojlanishining pastligi, fan va san‘atga befarqlik bilan namoyon bo‘ladi. 3.Atrof-muhit va jamiyat. Har ikkalasinjng ham vakillari nafaqat b