ПУТИ РАЗРЕШЕНИЯ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ КОНФЛИКТОВ В ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ ШКОЛЕ.

Аннотация

The article describes the causes of pedagogical conflicts in general schools and ways to solve them. At the same time, methodical recommendations are given to pedagogic staff on the analysis of conflicts that will be useful in the teaching process and prevention of conflicts. Key words: conflict, prevention of conflict, conflict resolution, mutual relations, situation, pedagogue-employees, pedagogical cooperation. ПУТИ РАЗРЕШЕНИЯ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ КОНФЛИКТОВ В ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ ШКОЛЕ. Аннотация. В статье описаны причины педагогических конфликтов в общеобразовательной школе и пути их решения. При этом педагогическим работникам даются методические рекомендации по анализу конфликтов, которые будут полезны в учебном процессе и профилактике конфликтов. Ключевые слова: конфликт, предотвращение конфликта, разрешение конфликта, взаимоотношения, ситуация, педагог-работник, педагогическое сотрудничество. Situaciya ham konfliktlerdi psixologiyalıq analiz qılıw ham onıń quralların úyreniw har bir pedagogtıń wazıypası bolıp esplanadı. Pedagogikalıq konfliktlerdi sheshiwdiń tiykarǵú buwını onı psixologiyalıq analiz qılıw bolıp tabıladı. Bunda oqıtıwshı situaciyanıń sebebin anıqlawı, onıń dawamlı konfliktke aylanıwına jol qoymawı, yaǵniyı, situaciyanı onıń bilim ham tarbiyalıq funkciyasınan paydalanıw menen basqarıwdı úyreniwi múmkin. Biraq, psixologiyalıq analiz óz-ara múnasebetlerdegi bárshe mashqalalardı sheshiwi mumkin dep esaplap bolmaydı. Onı ótkeriw tek ǵana oqıtıwshı jol qoyǵan qáteler sanın kemeytiriwi, payda bolǵan sharayatta oqıwshıǵa tásir etetuǵın sharalardı tezlik penen qollaw imkanın beredi. Psixologiyalıq analizdiń tiykarǵı maqseti payda bolǵan sharayattıń psixologiyalıq tiykarlanǵan sheshimin qabıl etiw ushın jeterli bolǵan xabar tiykarın jaratıwdan ibarat. Oqıtıwshınıń tezbazlıq reaktsiyası oqıwshınıń impulasiv juwabın payda etedi. Bunday analizdiń jáne bir maqseti oqıwshınıń bezawtalanıwında dıqqatıń onıń shaxsına ham onıń iskerligine, minez-qulqı hám múnásebetlerinde kórinisine qaratıwdan ibarat. Analiz etiw oqıwshılar minez-qulqın bahalawdaǵı subektivizmnen qutqaradı. Psixologiyalıq analiz arqalı 5 7 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ «jaman» oqıwshı minez-qulqındaǵı jaqsı táreplerin biliwin hám sol arqalı hátteki eń «Qiyin» oqıwshınıń «aqılıy tochkasın» tabıwǵa boladı. Tiykarǵı ótkerilgen psixologiyalıq analiz tekǵana sheshim variantların tabıwdı, bálki konflikttiń aldın alıwdıń yaǵnıy onı joq etiwdiń zárúr jolların tabıwda oqıtıwshıǵa járdem beredi. Sebebi konflikttiń aldın alıw, onıń pedagogikalıq sharayat dárejesin sheshiw bul situaciyadan shiǵip ketiwde eń tiykarı, eki tárep ushın da durıs variant esaplanadı. Konfliktti joq etiw onıń sebepshileri múnasebetlerin eki tárep ushın da jaqsı dárejege keltiriw kerek boladı. Sharayatlardı analiz etiwdiń mazmunı, onı sheshiw ushın usınılıp atırǵan variantlar, mektep oqıtıwshıları hám basshıları menen shólkemlestirilgen jumıslar, mekteptegi jumıs stajına tikkeley baylanıslı ámellerin, sharayatlardı analiz etiw variantlarınan ibarat. Birinshi variant: - payda bolǵan situaciyanı, konfliktti, minez-qulqın bayan qılıw (qatnasıwshıları, jayı; qatnasıwshılar xizmeti h.t.b.); - situaciyanıń payda bolıw sebebleri; - qatnasıwshılardıń jası hám jeke ózgeshelikleri, olardıń minez-qulqı, sol waqıtta ózlerin tutıwları; - situaciya oqıwshılar hám oqıtıwshılar arasında; - payda bolǵan situaciyada oqıtıwshınıń jeke poziciyası (onıń oqıwshılarǵa múnásebeti), oqıtıwshılardıń oqıwshılar menen múnásebetlerindegi anıq maqsetleri (ol neni qaleydi, oqıwshıdan uzaqlasadı, oǵan járdem beredi yaǵnıy oqıwshıǵa biyparıq); - situaciyaǵa túskende oqıwshılar haqqında oqıtıwshı jańa neden xabardar boladi; - payda bolǵan situaciya yaǵnıy konflikttiń tiykarǵı sebepleri hám onıń mazmunı (iskerlik, ózin tutıw yaǵnıy múnásebetler konflikti); - situaciyamn aldın alıw hám sheshiw, oqıwshı ozin tutıwı hám dúzetiw variantları; - Pedagogikalıq tásir kórsetiw qural ham usulların tańlap alıw hám aldınǵı maqsetlerdi házirgi waqıtta hám keleshekte ámelge asırıwshı konkret qatnasıwshılardı anıqlaw. Ekinshi variant: - situaciya hám onıń qatnasıwshıların táriyplew; - oqıtıwshı situaciyanıń konfliktke qashan ótiw waqtın anıqlaw; - bunı islewde oqıtıwshıǵa ne kesent etedi (emocional jaǵday, guwalardıń qatnası, tezbazlıq, kútilmegenlik h.t.b.); - bul situaciyada oqıtıwshı tárepinen tásir etiwdiń qanday usulların qollaw mumkin hám olardı ol qanday qollay aldı hám bahaladı; - oqıtıwshı óz jetiskenligi hám kemshilikleri haqqında qanday xabarǵa iye boldı; ózin situaciyada tutıwı hám qátelerin analiz etiwi. Hár bir Pedagogikaliq situaciya onıń qatnasıwshılarına tarbiyalıq tásir kórsetedi; oqıwshı situaciyaǵa birdey shárt menen kelip kirgen bolsa, onday oz minez-qulqına basqasha bahalaw menen shigip ketedi, ózin hám úlkenlerdiń situaciya qatnasıwshıların bahalawı ózgeredi. Oqıtıwshınıń konfliktli situaciyanı analiz eti