ПРИНЦИПЫ ОБЕСПЕЧЕНИЯ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ ПОДЪЕМНЫХ КРАНОВ В СТРОИТЕЛЬНО-МОНТАЖНЫХ РАБОТАХ.

Аннотация

This article discusses the safety aspects of using cranes in construction and assembly works. The requirements for the technically safe operation of cranes at construction sites and facilities are based. Key words: "Construction site, work at height, repair work, labor protection, safety, personal protective equipment". СТРОИТЕЛЬНО-МОНТАЖНЫЕ ИСЛАРИДА КУТАРАМА КРАНЛАРДАН ИСПОЛЬЗУЮТ ФУНДАМЕНТАЛЬНУЮ БЕЗОПАСНОСТЬ ПОСТАВОК. Аннотация. В данной статье рассматриваются вопросы безопасности при использовании кранов на строительно-монтажных работах. Обоснованы требования к технически безопасной эксплуатации кранов на строительных площадках и объектах. Ключевые слова: «Строительная площадка, работы на высоте, ремонтные работы, охрана труда, безопасность, средства индивидуальной защиты». КИРИШ. Кранлар ва кўтарма механизмлар билан миллиард тонналаб юклар силжитилади, улар ёрдамида Республикамизда миллионлаб квадрат метрдаги тураржой ва бошқа объектлар қурилмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг Олий мажлисга мурожаатномасида айтилганидек “Қишлоқ жойларида - 17100 та, шаҳарларда – 17600 та, жами 34700 та арзон ва шинам уйлар қурилади”, агар бунга саноат корхоналари ва иншоотлари қурилишларини қўшиб ҳисобласак, мамлакатимизда кенг кўламли қурилиш-бунёдкорлик ишлари режалаштирилган. Ўз-ўзидан кўриниб турибдики бундай объектларда қурилиш-монтаж ишларини амалга оширишда хавфсизлик масалалари, шу жумладан кранлар ва кўтарма механизмлардан фойдаланиш даврида меҳнат муҳофазасини таъминлаш масаласи ўта муҳим ва долзарб масала ҳисобланади. АСОСИЙ ҚИСМ. Қурилиш ишларинини бажаришда жаҳонда содир бўлган аварияларнинг маълумотларига таяниб кранларнинг авариясига, ишлаб чиқариш 7 86 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ фондларининг эскирганлиги, технологик тартибот (режим)нинг қониқарсизлиги, қурилиш- монтаж ишларини бажаришда хавфсизлик талабларининг бажарилмаслиги асосий сабаб бўла олади. Юқори даражадаги авариялар ва жароҳатланишларнинг сабаблари сифатида чет эл маълумотларига таяниб манбаларнинг изоҳлашича уларга хизмат қилувчи ходимларнинг паст малакадаги билимларга эгалиги, юк кўтариш техникаларидан фойдаланиш қоидалари ва меҳнат муҳофазаси талабларининг қўпол равишда бузилиши оқибатларидир [1]. Шунинг учун ҳам, қурилиш йўналишидаги мутахассисларни тайёрлаш, уларни билим даражасини аттестация қилиш, узлуксиз профессионал даражадаги билим ва кўникмалар ҳосил қилиш ва қурилишда меҳнат муҳофазаси фанини ўқитиш ва билимларини текшириш, хусусан кранлар ва кўтариш механизмлари хавфлилик даражаси юқори бўлган қурилиш машиналари сифатида ўрганилиши катта аҳамиятга эга. Бизнинг мақсадимиз “Ҳаёт фолияти хавфсизлиги ва меҳнат муҳофазаси” фанини ўқтиш жараёнида “Қурилиш-монтаж ишларида кўтарма кранлардан фойдаланиш хавфсизлиги” мавзусини маруза ва амалий дарсларда талабаларга етарли билим бериш ва кўникмалар ҳосил қилиш учун хавфсизликни қуйидаги жиҳатларига эътибор қаратиш керак бўлади. Кранлар, кўтарма механизмлар ва ташиш техникаларидан фойдаланишда ишчиларга таъсир қилувчи ишлаб чиқариш хавфларига қуйидагилар киради: меҳнат шароитини яратиш, ишлаб чиқаришда зарарлари ва хавфли омиллари мисол бўла олади. Булар ўз навбатида зарарли моддаларнинг таъсири, ишлаб чиқариш чанги,шовқин ва тебранишлар, жисмоний зўриқишлар, ақлий зўриқишлар, монотон меҳнат қилиш шароити, иш жойининг ёритиш тизимидаги камчиликларлари, электромагнит ва бошқа хилдаги нурланишларга бўлинади. Буюм ва ашёларни силжитганда, тахлаганда ва ташишда баландликдан тушиб кетиши мумкин бўлган хавфлар ҳам мавжудки механизмлар билан боғлиқ фаолият олиб бораётган ишчилар ва ходимларга таъсир этувчи меҳнат шароитларининг омиллари мавжуд ва уларни пайдо бўлишига қуйидагилар сабаблардан пайдо бўлади: машина ва механизмларнинг ҳаракатланувчи қисмларининг хавфи, қурилиш майдонидаги баландлик сатҳларининг тез-тез ўзгариб туриши, электр токининг хавфи, тўсатдан ёнғин, портлаш ва авариялар содир бўлиши ва инсонларнинг ҳаракатида хатоликлар, касбий малакасининг етишмаслиги, саломатлигининг ёмонлиги каби омилларни келтириш мумкин. Кранлар ва механизмларнинг қурилиш майдонида уларга тегишли ва ишчиларга доимо яширин ёки очиқ таъсир этувчи хавфли зоналари мавжуд бўлади. Доимий таъсир этувчи хавфли зоналарга, электр ўтказувчи симларнинг изоляцияланмаган қисмларига яқин жойлар, тўсиқ билан чегараланмаган 1,3 м дан баландликкка фарқ қилувчи жойлар, зарарли моддаларнинг йўл қўйса бўладиган чегаравий миқдоларидан ошиқ бўлган жойлар киради. Потенциал (яширин) хавфли ишлаб чиқариш омилларига қурилаётган бинo ёки иншоотларга яқин жойлар, конструкцияларни монтажи ёки демонтажи олиб борилаётган битта қамров ҳуддуидаги бино қавати ёки яруси, машина ёки кўтарувчи қурилма ва уларнинг қисми, ишчи органларининг силжувчи зонаси, кўтарма кранлар билан қурилиш майдонида юкларни силжитишдаги ҳудудлари киради. 7 87 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024