К содержанию
РецензированоRU2021

ИСТОРИЯ ВОЗНИКНОВЕНИЯ КИБЕРПРЕСТУПНОСТИ И ЕЕ РАЗВИТИЕ

Анорбоев Амириддин Улуғбек ўғли · Anorboev Amiriddin Ulugbek ugli · Анорбоев Амриддин Улугбек угли · ИСТОРИЯ ВОЗНИКНОВЕНИЯ КИБЕРПРЕСТУПНОСТИ · И ЕЕ РАЗВИТИЕ

Современные тенденции развития цифровизации в сфере юстиции · 2021

Аннотация

The article covers the history computer crime, domestic and foreign legislation in this area, as well, as this is a modern condition cybercrime in the example statistical data. Key words: crime, information technology, cybercrime, cybersecurity, malicious software programs, criminal legislation, criminal law, history, criminology. Аннотация: В данной статье рассматривается история киберпреступности, отечественного и зарубежного законодательства в данной области, а также, современное состояние киберпреступности на примере статистических данных. Ключевые слова: преступление, информационные технологии, киберпреступность, кибербезопасность, вредоносные программы, уголовное законодательство, уголовное право, история, криминология. 170 “Adliya sohasida raqamlashtirishni rivojlantirishning zamonaviy tendensiyalari” xalqaro konferensiya materiallari (2021-yil 14-dekabr) Олам яратилибдики, ундаги жамики мавжудот бир-бирлари билан ўзаро мулоқот қилади. Айнан ушбу мулоқот қилишда одамзот бошқа жонзотларга нисбатан ўзининг интеллектуал фаолияти ва ушбу фаолият натижасида вужудга келган ўзига хос тараққиёти билан алоҳида ажралиб туради, у томонидан яратилган технологиялар бугунги кунда уларнинг оғирини енгил қилмоқда. Аммо ушбу технологиялардан ҳар ким турлича мақсадларда фойдаланиши бугунги кунга технология ҳам инсониятнинг дўсти, ҳам душмани даражасига айланиб улгурди. Экспертларнинг фикрича, ҳозирги кунда айнан кибержиноят натижасида ҳар йили камида 200 млрд. доллар дунё ҳамжамияти зарар кўрмоқда, оддийгина банк ўғрилари 10 минг долларни олиш учун ўз ҳаётини хавф остига қўйиш орқали 1 млн. доллар миқдоридаги фойда кўришни кўзлаши [1], биргина тўлов карталари фирибгарлиги жинояти амалга оширилиши натижасида 2018-йилда дунё аҳолиси 24,26 млрд. долларга зарар кўрганлиги, мутахассисларнинг таъкидлашича, бу рақамлар 2025-йилга келиб 44 млрд. долларга етишиши [2] тахмин қилинаётганлиги орқали билиш мумкинки, одамзот ўзининг келажаги учун бўладиган хавфларнинг олдини олиши ва шу сабабдан ҳам бу борада жиддий ислотҳотлар ўтказиш жуда муҳим аҳамиятга эга. Юқоридаги душман турли замонларда турлича номланган, жумладан, “ахборот хуружи”, “электрон ҳисоблаш машиналарининг ҳужуми”, “роботлар таҳдиди”, “компьютер жиноятчилиги”, “ахборот технологиялари соҳасидаги жиноятлар”, “киберҳужум”, “кибержиноят”, “киберҳодиса”, “киберҳуқуқбузарлик”, “киберзаравонлик”, “киберкураш”, “киберуруш” ва бошқалар. Бироқ, уларнинг барчаси ахборот технологиялари ва коммуникациялари орқали содир этилиши билан характерланади. Ахборот технологиялари замон зайли билан ривожлангани сайин унинг тарихи ҳам шунга монанд равишда ривож топиб келган. Умуман олганда, кибержиноятчилик тушунчаси ўтган асрнинг 60 йилларида интернет тармоғининг яратилиши билан боғлиқ бўлиб, 1962 йилда профессор Жон Ликлайдер ўзининг “Galactic Network” компьютер тармоғи орқали Интернет тармоғини яратиш концепциясига асос солган. Шундай қилиб, интернет тармоғи яратилиши билан биринчи интернет жиноятчиси вужудга келган ва у Жон Драпер (John Draper) исмли шахс бўлиб, Жон Драпер 1970-йилларда шаҳарлараро ва халқаро қўнғироқлар орқали телефон тармоқларини бузиш билан шуғулланиши оқибатида дастлабки кибержиноятлар содир этилган. СССРда ахборот технологиялари соҳасидаги илк юқори даражадаги жиноят эса 1979-йилда Вильнюс шаҳрида қайд этилган ва бу ҳолат ўша пайтда давлатга 80 минг рубль зарар етказилишига сабабчи бўлган бўлиб, бу ўша пайтда машҳур автомашина бўлган “Volga” русумидаги 8 та автомашинанинг пули деган гап эди [3] ва у Интерпол халқаро ташкилоти томонидан дастлабки рўйхатга олинган кибержиноят сифатида эътироф этилган [4]. Белоруссия Республикасида эса юқори технологиялар орқали 171 “Adliya sohasida raqamlashtirishni rivojlantirishning zamonaviy tendensiyalari” xalqaro konferensiya materiallari (2021-yil 14-dekabr) содир этилган илк жиноят 1998-йил 20-ноябрь куни рўйхатга олинган бўлиб, кибержиноятчилар Белоруссиянинг энг йирик метрополитен провайдери мижозлари орасидан интернет фойдаланувчилари тармоқ маълумотларига рухсатсиз киришни амалга оширишган [5]. Интернет тармоғининг ривож топиши оқибатида интернет ҳакерлиги деган ахборот технологиялари соҳасида алоҳида тармоқ вужудга келган. Илк компьютер ҳакерлари 1960-йилларда Массачусетс технология институтида пайдо бўлган, дастлабки интернет ҳакерлиги эса ўзларини “414 гуруҳи” (банда-414) деб номланган вояга етмаган ўспиринлар томонидан содир этилган бўлиб, улар 9 кун ичида 60 дан ортиқ шахсий компьютерларни, АҚШдаги Лос-Аламос Давлат ядро қуролини ўрганиш лабораторияси компьютерларини бузиб ташлашган. 1983 йилда эса ушбу дастлабки кибертеррористлар гуруҳи ушланган. Шу орқали 1983 йилда “Военные игры” (“WarGames”) номли дастлабки ҳакерлар тўғрисидаги фильм яратилган. 1983-йилда Парижда Иқтисодий ҳамкорлик ва ривожланиш ташкилотининг экспертлар гуруҳи компьютерлар жиноятларининг криминологик таърифини беришган ва уларнинг фикрича, компьютерлар жиноятлари автоматлаштирилган ишлов бериш ва (ёки) маълумотларни узатиш билан боғлиқ ҳар қан

Доказательный фрагмент

«The article covers the history computer crime, domestic and foreign legislation in this area, as well, as this is a modern condition cybercrime in the example statistical data.»

Образец извлечения

Демо-превью

The article covers the history computer crime, domestic and foreign legislation in this area, as well, as this is a modern condition cybercrime in the example statistical data. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
crime, information technology, cybercrime, cybersecurity, жиноий ҳуқуқ, жиноятчилик, криминология, история, history, жиноят қонунчилиги, тарих, malicious software programs, киберхавфсизлик, ахборот технологиялари, киберпреступность, кибербезопасность, criminal legislation, зарарли дастурлар, информационные технологии, вредоносные программы, преступление, уголовное законодательство, criminology, criminal law, кибержиноятчилик, уголовное право
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники