Tarixiy rekonstruksiyaning asosiy tamoiyllari va uslublari.

Аннотация

Maqolada tarixiy rekonstruksiyaning tarixni ob’ektiv tiklashdagi o‘rni va ahamiyati yoritib berilgan. Tarixiy rekonstruksiyada turli fanlarning uslublaridan foydalangan holda va tarixiy tamoyillarga amal qilgan holda amalga oshirish zarurligi ko‘rsatilgan. Tarixiy rekonstruksiya tamoyillari aniqlanib, ta’rif berib o‘tilgan. Tarixni ob’ektiv tiklash bugungi kun jamiyati va kelajagining rivojlanishida muhim o‘rin kasb etadi. O‘zbekistonda tarixiy rekonstruksiya bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqot ishlari bayon qilingan. 1. KIRISH. 3. TAMOYILLAR VA USLUBLARI: Tarix har doim kishilik jamiyatini qiziqtirib, o‘ziga jalb qilib kelgan. Tarix bugungi kun uchun Tarixni rekonstruksiya qilish, ya’ni qayta tajriba va kelajakni qurish yo‘lidagi asosiy ishonchli tiklash ma’lum bir tarixiy davr va mintaqaning moddiy tayanchdir. Tarixni ob’ektiv va haqqoniy yoritish har yoki ma’naviy madaniyatini qayta tiklash jarayoni bir davrning dolzarb masalasi bo’lib kelgan. Tarix hisoblanadi. Tarixni rekonstruksiya qilish deganda davlatning o’ziga xos siyosiy, mafkuraviy quroli ikki xil ma’noda tushunilishi mumkin: bo‘lib, bu orqali jamiyatdagi hukmron davlat o‘z 1. Arxeologik va yozma manbalardan mafkurasini insonlar ongiga singdirishda va ularni foydalangan holda tarix fanining zamonaviy ma’lum bir g’oya ostida birlashtirishda foydalanadi. usullaridan foydalanib, mavjud tarixiy Bu mafkura bunyodkor mafkura bo’lib, insonlarni ma’lumotlarga asoslanib, nazariy yoki amaliy yaxshilikka, bunyodkorlikka undasa, bunday jihatdan ob’ektning tashqi ko’rinishini, jamiyatda rivojlanish va taraqqiyot kuzatiladi, xalqi qurilishini kompyuter texologiyalari asosida farovon yashaydi. Aksincha bo’lsa, ya’ni yaratilgan yoki tarixiy jarayonlarni nazariy jihatdan mafkura kimningdir manfaatiga xizmat qilsa, unda u izchillikda qayta tiklash. jamiyat insonlarni mutelikka, qashshoqlikka va 2. Tarixiy voqealar yoki tarixiy davrdagi hayot tobelikka yetaklaydi. Shu sabab ham, jamiyatdagi tarzini turli tadbirlar o’tkazish asosida jonli mavjud voqealikka to’g’ri baho berish, jamiyatda ifoda etish va turli moddiy buyumlarni sog’lom muhitni yaratishda tarixdan to’g’ri saboq yasash. chiqarish, uni ob’ektiv baholash o’ta muhim vazifa Tarixiy rekonstruksiya jarayonlari sanaladi. Bu ayniqsa, bugungi kunda dolzarbdir, arxeologiya, etnografiya, sotsiologiya, lingvistika kabi chunki hozirda dunyoda kechayotgan globalizasiya fanlar tomonidan ham amalga oshiriladi. Arxeologiya jarayonida yetakchilik uchun yoki turli maqsadlar fanida jamiyatning ijtimoiy tuzumi moddiy manbaga uchun inson onggini egallash uchun kurashlar asoslangan holda, etnografiyada qabilalarning ma’lum jonlangan [15]. Buning yosh avlodga ta’siri juda bir davrdagi urf-odatlarini namoyish qilishda o‘z kuchli. Kompyuter texnologiyalarning kirib kelishi, ifodasini topadi. Informatika sohasida qo‘lga axborot texnologiyalarining rivojlanishi, axborot kiritilayotgan yutuqlar, o‘z navbatida tarixni almashinuvining tezlashuvi, turli mafkura, qarashlar rekonstruksiya qilish jarayonlarini takomillashtirib, va g’oyalarning mavjudligi tarbiyaviy masalalarni tarixni yangi dalillar bilan asoslashga imkon yaratib murakkablashtirmoqda. Bu ayniqsa, maktabda bermoqda. o’quvchilarni sog’lom fikrli, intiluvchan va o’z Tarixiy rekonstruksiya jarayoni o‘zida yozma maqsadiga ega bo’lish kabi masalalarni yechishda manbalardagi ma’lumotlarni, arxeologik, etnografik to’siq bo’lmoqda. Bu jarayonda tarixiy tajribalar, va boshqa turdagi ko‘plab ma’lumotlarning tahlili tarixni ob’ektiv rekonstruksiya qilish muhim ahamiyat asosida amalga oshiriladi. Bu jarayonda xronologik, kasb etadi. Tarixni rekonstrutsiya qilish masalasi analiz, sintez, taksonomik, sinxron, diaxron kabi kunning dolzarb masalasiga aylangan. Bu borada ko‘plab tarixiy uslublardan keng foydalaniladi. O‘zbekistonda bir qator tadqiqot ishlari olib borilgan Qadimgi jamiyatni qayta tiklashda tabiiy va ijtimoiy [1, 9, 10, 13]. fanlarning yutuqlaridan ham unumli foydalaniladi. Tarixiy rekonstruksiya jarayonida bir qator tamoyillariga amal qilish lozim. Bular: 1 1. Tarixiy manbalarni tanqidiy o‘rganish 3. TAHLIL. tamoyili. Bunda manbaning muhimligi, ishonchliligi Tarixiy rekonstruksiyaning turli yo’nalishlari va asl nusxa ekanligiga e’tibor qaratiladi. mavjud. Ular faoliyat doirasiga va davrlarga asosida 2. Ko‘p tarmoqlilik tamoyili, bunda tarixiy ajratiladi: jarayonni har tomonlama tushunish va uni umumiy jihatda yoritishda turli fan yutuqlaridan foydalanish Faoliyat doirasi asosida Davrlar asosida muhim. Qilichbozlik Eng qadimgi davr Jonli tarix Qadimgi davr 3. Kontekstuallashtirish tamoyili, bunda Maishiy hayot urf-odatlari Ilk o’rta asrlar tarixiy hodisa va jarayonlarni keng va tor kontekstda Ovqat pishirish va xizmat Rivojlangan o’rta - ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy, madaniy va boshqa ko’rsatish asrlar jihatlarda ko'rib chiqish lozim. Musiqa va raqs Yangi davr 4. Rekonstruktiv fikrlash tamoyili, bunda Turli o’yinlar Birinchi jahon mavjud faktlar va dalillar asosida tarixi