ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ ОБЩЕСТВЕННОГО КОНТРОЛЯ

Аннотация

Мазкур мақола маҳаллий даражада амалга оширилаётган жамоатчилик назорати институти фуқаролик жамияти тизимининг элементи сифатида тақдим этилган. Қонунчилик ёндашувлари баён этилган, жамоатчилик назоратини тартибга солувчи мавжуд минтақавий ҳуқуқий ҳужжатлар тақдим этилган ва таснифланган, улардаги муаммолари таҳлил қилинган. Калит сўзлар: маҳаллий бошқарув, фуқаролик жамияти институтлари, маҳаллий аҳоли, жамоатчилик назорати, ваколатлар, таъсир механизмлари. LEGAL BASIS OF PUBLIC CONTROL Аbstract. This article is presented as an element of the civil society system of the institution of public control implemented at the local level. Legislative approaches are described, existing regional legal documents regulating public control are presented and classified, and their problems are analyzed. Кey words: local government, civil society institutions, local population, public control, powers, influence mechanisms. ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ ОБЩЕСТВЕННОГО КОНТРОЛЯ Аннотация. В данной статье институт общественного контроля, осуществляемый на местном уровне, представлен как элемент системы гражданского общества. Изложены законодательные подходы, представлены и классифицированы существующие региональные правовые акты, регулирующие общественный контроль, проанализированы их проблемы. Ключевые слова: местное самоуправление, институты гражданского общества, местное население, общественный контроль, полномочия, механизмы влияния. Жамоатчилик назорати – давлат органлари, маҳаллий ўзини ўзи бошқариш органлари, давлат ва шаҳар ташкилотлари, давлат қонунларга мувофиқ алоҳида давлат ваколатларини амалга оширувчи бошқа органлар ва ташкилотларнинг фаолиятини назорат қилиш мақсадида амалга ошириладиган жамоатчилик назорати субъектларининг фаолияти, шунингдек, улар томонидан чиқарилган ҳаракатлар ва қарорларни жамоатчилик томонидан текшириш, таҳлил қилиш ва жамоатчилик томонидан баҳолаш ҳисобланади. Жамоатчилик назорати тушунчаси кенгроқ таҳлил қиладиган бўлсак, фуқаролик жамиятни қуришда жамоатчилик назорати унинг ажралмас қисми ҳисобланади. Давлат бошқарувида қонунийликни таьминлашда инсон, унинг ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳар томонлама ҳимоя қилиниши ҳамда адолатни таьминлашда жамоатчилик назорати катта аҳамият касб этади. Чунки давлат органлари ўз фаолияти давомида ўзбошимчаликка йўл қўймаслиги, қабул қилинган қонунлар фақатгина давлат 1 32 1 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ мафаатларига хизмат қилмаслиги ва оддий халқ манфаатларидан кўра давлат мансабдорларга хизмат қилмаслиги зарур. Жамоатчилик назоратининг субъекти ва объекти “Жамоатчилик назорати тўғрисида”ги қонуннинг 3-моддасига асосан жамоатчилик назоратининг субъектларига қуйидагилар киради:  Ўзбекистон Республикаи фуқаролари;  Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари  Қонунчиликда белгиланган тартибда рўйҳатга олинган нодавлат нотижорат ташкилотлари;  Оммавий ахборот воситалари жамоатчилик назорати субъектлари ҳисобланади. Бундан ташқари жамоатчилик кенгашлари, комиссиялари ва бошқа ташкилий тузилмалар томонидан қонунчиликка мувофиқ жамоатчилик назорати амалга оширади. “Жамоатчилик назорати тўғрисида”ги қонунга асосан миллий давлатчилигимизнинг ўзига ҳос кўринишларидан бири бўлган маҳаллий ўзини ўзи бошқариш органларининг субеъкт сифатида баҳоланиши алоҳида аҳамият касб этади. Қонуннинг 14-моддасига асосан фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари томонидан давлат органлари мансабдор шахсларининг ҳисоботлари ва ахборотини эшитиш белгиланган. Жамаотчилик назоратини объекти. “Жамоатчилик назорати тўғрисида”ги қонун 4-моддасига асосан жамоатчилик назоратининг объектига қуйидагича таъриф берилган: Давлат органларининг ва улар мансабдор шахсларининг: қабул қилинаётган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда, қарорларда, шунингдек ривожланиш давлат, тармоқ ва ҳудудий дастурларида жамоатчилик манфаатларини, жамоатчилик фикрини ҳисобга олишга; фуқароларнинг, юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини, жамият манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасидаги қонунчилик талабларининг ижро этилишини таъминлашга; ўз зиммасига юклатилган, ижтимоий ва жамоатчилик манфаатларига дахлдор бўлган вазифалар ва функцияларни бажаришга; давлат хизматларини кўрсатишга; ижтимоий шериклик доирасида амалга ошириладиган битимлар, шартномалар, лойиҳалар ва дастурларни бажаришга доир фаолияти жамоатчилик назоратининг объектидир. Инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишга қаратилган фуқаролик жамиятининг шакллантиришда фуқаролик жамияти таркибидаги барча институтларининг бир-бири билан ҳамкорлик қилиши муҳим аҳамият касб этади. Жамоатчилик назоратининг асосий мақсади давлат бошқарув органлари томонидан фуқаролар олдидаги барча мажбуриятларнинг қонунчилик талабларидан келиб чиқиб бажарилишини назорат қилиш ҳисобланади. Қонуннинг 6-моддасига асосан жамоатчилик назоратининг шакллари қуйидагилардан иборат: - давлат органларига мурожаатлар ва сўровлар; - давлат органларининг очиқ ҳайъат мажлисларида иштирок этиш; 1 32 2 Internati