Определение физико-механических свойств асфальтобетонной смеси с гравийно-мастичной смесью

Аннотация

В этой статье мы увидим преимущества асфальтобетонного покрытия с щебеночно- мастичным, на какие свойства его следует обратить пристальное внимание, чтобы адаптировать его к климатическим условиям Узбекистана, а также влияние различных стабилизирующих добавок на физико- механические свойства смеси по результатам исследований. Ключевые слова: стабилизирующие добавки, хризотил, целлюлоза, Азбест, резиновый порошок. Annotation. In this article, we can see the advantages of agiqtosh-mastic asphalt concrete coating and what features of it are given in depth to adapt it to the climatic conditions of Uzbekistan, and the effect of various stabilizing additives on the physical and mechanical properties of the mixture using the results of the study. Keywords: stabilizing additives, chrysotile, cellulose, asbestos, rubber powder. Kirish. Avtomobil yo‘llarini qurishda chaqiqtosh-mastikali asfaltbetonni qo‘llashdagi ko‘p yillik o‘tqizilgan tajribalar shuni ko‘rsatadiki, yo‘l qoplamasida iqtisodiy samaradorligi va qo‘llanishdagi qulayligi aniqlangan. Bugungi kunda ko‘plab rivojlangan mamlakatlarda avtomobil yo‘llarini qurishda chaqiqtosh-mastikali asfaltbeton asosiy qoplama sifatida qo‘llanmoqda. Asosiy avzalligi:  muzlashga chidamliligi va suv o‘tqazmasligi;  og‘ir yuklarga yuqori chidamliligi;  surilishga qarshi chidamliligi;  qoplamani shina tasirida yedirilishga chidamliligi;  qoplamaning g‘ildirak bilan ilashish koefisienti yuqoriligi;  yorilishga chidamliligi;  shovqin darajasini pastligi asfaltbeton qoplamasigi nisbatan o‘rtacha 4-5 dB kamroq. Yuqorida sanab o‘tilgan xususiyatlari chaqiqtosh-mastikali asfaltbeton qoplamasini tamirlash muddatini oshiradi, qulaylik ortadi xavsiz va sifatli xarakat taminlanadi. Bunda qorishma tarkibidagi materiallarni fizik mexanik xossalarini tadbiq qilish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Chaqiqtosh mastikali asfaltbeton qorishmani fizik-mexanik xossalarini aniqlash ГОСТ 12801-98 “Материалы на основе органических вяжущих для дорожного и аеродромного строителства.Методы испытаний” синов усул ёрдамида амалга оширилади ГОСТ 31015-2002 «Смеси асфалтобетонные и асфалтобетон щебеночно-мастичные. Технические условия» texnik shartlar me’yoriy hujjatida ko‘rsatilgan boshqa ko‘rsatkichlar ham tekshiriladi. Bog‘lovchining oqishini ГОСТ 31015-2002 ning ilova V bandi, qorishmadan namunalar tayyorlayotganda haroratni 3-jadval va tolalarning namligi va issiqga chidamliligi ilova G bandi bo‘yicha, tabbiy radionuklidlar ГОСТ 30108 bo‘yicha sinovdan o‘tkaziladi. Biroq, standarga muvofiq sinovdan o‘tkazilgan materiallarning to‘liq tavsifi yakuniy xulosalar uchun yetarli emas. Shuning uchun ular bir qator maxsus testlar bilan to‘ldiriladi. Chaqiq tosh-mastikali asfaltbeton qorishmani yo‘l sirtlarining mustahkamligiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi tufayli, deleminasiyaga, kesish qarshiligiga, yemirilishga chidamliligiga va eskirishning jadalligiga nisbatan qarshiligi o‘rganiladi. Ilmiy tadqiqot metodlari. Usulning mohiyati ma'lum sharoitlarda chaqiqtosh-mastikali asfaltbeton namunalarini yemirilishiga olib kelishi uchun zarur bo'lgan yuklama miqdorini aniqlashdan iborat. ГОСТ 28840ga muvofiq mexanik yoki gidravlik presslar yuklari 50 dan 100 kN (5-10 ts) gacha va 500 kn (50 ts) gacha xatolikni 2% dan ko'p bo'lmagan miqdorda ta'minlaydigan yuk ta’sirida olib boriladi Termometr ГОСТ 400 bo'yicha ishlatishda kimyoviy simob shishali 1 °C shkalasigacha aniqlikda ko‘rsatadigan turidan foydalaniladi. Sinov uchun 1 va 2 rasmlardagidek namunalar tayyorlanadi. Sinovdan oldin namunalar belgilangan haroratda termostat idishlarda tayyorlanadi: (50±2) °C, (20±2) °C yoki (0±2) °C. Me’yoriy hujjatda talabdan tashqari O‘zbekiston iqlim sharoitini hisobga olgan holda, (60±2) °C haroratda, ham sinov natijalari olindi. Harorat (0±2) °C suvni muz bilan aralashtirish orqali hosil bo'ladi. Issiq aralashmalardan olingan namunalar ma'lum bir haroratda suvda 1 soat davomida saqlanadi. Suv bilan to'yingan holatda namunalarni siqish paytida kuch chegarasini aniqlash uchun ГОСТ 12801-98 13-bo'limga muvofiq da sinovdan o'tgan namunalar qo'llaniladi. Suv bilan to'yingan namunalar havoda va suvda tortilgandan so'ng yana (20°C) haroratda suvga joylashtiriladi va sinovdan oldin yumshoq mato yoki filtr tol qog'ozi bilan artib olinadi. Muhokamalar.Tadqiqotda ChMA-15 markali qorishma namunalarini tayyorlab o‘tkazildi. Qorishmaning qatlamga ajralishga turg‘unligini bog‘lovchining oquvchanlik ko‘rsatkichi bo‘yicha aniqlanadi. Chaqiq tosh-mastikali asfaltbeton qorishma quritish pechida bitum turiga qarab 170 °C haroratga qadar qizdirilgandan so‘ng, 0,9-1,2 kg miqdorda namuna olinib, shisha idishda (60 ± 1) min ushlab turadigan qizdiriladigan xonasiga joylashtiriladi. Keyin shisha idish ichidagi namuna olib tashlanadi va teskari o‘girib (10 ± 1) s qo‘yiladi. Shundan so‘ng, shisha idish ostki qismga joylashtiriladi va 10 min davomida sovutiladi. Shisha idishda qolgan qoldiqlar miqdori aniqlanib olinadi. O‘tkazilgan sinov natijalari