НОВАЯ КОНСТИТУЦИЯ УЗБЕКИСТАНА КАК КЛЮЧЕВОЙ ФАКТОР РАЗВИТИЯ ГРАЖДАНСКОГО ОБЩЕСТВА

Аннотация

In this article, the Constitution of the Republic of Uzbekistan strengthens the guarantees of civil society institutions, reforms aimed at increasing the role and importance of civil society institutions in our country, as well as the current and future priority goals of this sector in the development strategy of New Uzbekistan for 2022-2026. and it is stated that the main tasks havebeen defined. Key words: Constitution, state, society, civil society, public control, Action strategy, Development strategy. НОВАЯКОНСТИТУЦИЯУЗБЕКИСТАНАКАККЛЮЧЕВОЙФАКТОР РАЗВИТИЯГРАЖДАНСКОГООБЩЕСТВА Аннотация. В данной статье Конституция Республики Узбекистан усиливает гарантии институтов гражданского общества, реформы, направленные на повышение роли и значения институтов гражданского общества в нашей стране, а также текущие и будущие приоритетные цели этой сферы в нашей стране. стратегии развития Нового Узбекистанана2022-2026 годы и заявлено,что основныезадачиопределены. Ключевые слова: Конституция, государство, общество, гражданское общество, общественныйконтроль,Стратегия действий,Стратегия развития. “Yangilangan Konstitutsiyamizda muhrlangan ustuvor maqsad va vazifalarni amalga oshirishkelgusi faoliyatimizning asosiy ma’no-mazmunini tashkiletadi”1. Bu haqda so‘z yuritganda, yangi tahrirdagi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga hayotimizning boshqa muhim sohalari va ustuvor yo‘nalishlari qatori faol fuqarolik jamiyatini shakllantirish, jamoatchilik nazorati institutini yanada rivojlantirishga oid normalar ham kiritilganini ta’kidlash lozim. Bundan ko‘zlangan maqsad, shubhasiz, mamlakatimizda ochiqlik siyosatini davom ettirishdir. 1 Qarang. https://parliament.gov.uz O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning lavozimga kirishishtantanalimarosimigabag‘ishlanganOliyMajlispalatalariqo‘shmamajlisidaginutqi. 764 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME2/ISSUE12/UIF:8.2/MODERNSCIENCE.UZ Inson qadri ustuvor bo‘lgan jamiyat va xalqparvar davlat quramiz, deb qayd etdi davlatimiz rahbari. Fuqarolik jamiyati institutlari faoliyati kafolatlarining konstitutsiyaviy negizda belgilanishi timsolida ana shu mas’uliyatli jarayonlarda jamiyatimizda ochiqlik, oshkoralik va qonuniylik muhitini, davlat va jamiyat o‘rtasidagi muloqotni mustahkamlash hamda kuchli jamoatchilik nazoratini yo‘lga qo‘yish uchun mustahkam huquqiy zamin hozirlandi. Avvalo, Konstitutsiyamizga ilk marotaba fuqarolik jamiyati institutlariga bag‘ishlangan alohida bob kiritildi. Yangi tahrirdagi Konstitutsiyaning XIII bobi “Fuqarolik jamiyati institutlari”,debnomlandi. Yangilangan Konstitutsiya timsolida milliy qonunchiligimizda birinchi marotaba fuqarolik jamiyati institutlarining tarkibi ochib berildi. Ushbu institutlar fuqarolik jamiyatining asosinitashkil etishi mustahkamlandi. Asosiy qonunimizning 69-moddasiga ko‘ra: “Fuqarolik jamiyati institutlari, shu jumladan jamoat birlashmalari va boshqa nodavlat notijorat tashkilotlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, ommaviy axborot vositalari fuqarolik jamiyatining asosini tashkil etadi. Fuqarolikjamiyati institutlarining faoliyati qonunga muvofiqamalga oshiriladi”2. Konstitutsiyaning eski matnida “jamoat birlashmalari” tushunchasiga berilgan ta’rif yanada aniqlshtirildi. Bosh qomusimizning 70-moddasi jamoat birlashmalari faoliyatini kafolatlovchi norma bilan to‘ldirildi. Endilikda ushbu konstitutsiyaviy moddaga binoan: “O‘zbekiston Respublikasida kasaba uyushmalari, siyosiy partiyalar, olimlarning jamiyatlari, xotin-qizlar tashkilotlari, faxriylar, yoshlar va nogironligi bo‘lgan shaxslar tashkilotlari, ijodiy uyushmalar, ommaviy harakatlar hamda fuqarolarning boshqa birlashmalari jamoat birlashmalari sifatida e’tirof etiladi. Jamoat birlashmalarini tarqatib yuborish, ularning faoliyatini taqiqlab yoki cheklab qo‘yish faqat sud qarori asosidagina amalgaoshiriladi”. Davlat zimmasiga fuqarolik jamiyati institutlarining faoliyatini ta’minlash bilan bog‘liq muayyan majburiyatlar yuklandi. Konstitutsiyaning 72-moddasi birinchi bandiga muvofiq: “Davlat nodavlat notijorat tashkilotlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini ta’minlaydi, ularga jamiyat hayotida ishtiroketish uchun teng huquqiyimkoniyatlar yaratadi”. Shu bilan birga, davlat organlari va mansabdor shaxslarning nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatiga aralashmasligi, demakki davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari bir-biridan mustaqilravishda faoliyat olibborishi kafolatlab qo‘yildi. Yangi tahrirdagi Bosh qomusimizning 72-moddasi ikkinchi bandiga asosan: “Davlat organlari va mansabdor shaxslarning nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatiga aralashishiga, shuningdek nodavlat notijorat tashkilotlarining davlat organlari va mansabdor shaxslar faoliyatiga aralashishiga yo‘l qo‘yilmaydi”. Bundan tashqari, Asosiy qonunda fuqarolik jamiyati institutlarini qo‘llab-quvvatlash masalasi Vazirlar Mahkamasining vakolatlari qatoridan joy oldi. Konstitutsiyaning 115-mod